Στην έρημο της Σαχάρας βρέθηκε ένας «υπέροχος» δεινόσαυρος 13 μέτρων με πολύχρωμη ράχη

Ένας «θαυμάσιος» δεινόσαυρος μήκους περίπου 13 μέτρων, με εντυπωσιακή πολύχρωμη ράχη, εντοπίστηκε στην έρημο της Σαχάρας, στον Νίγηρα, σηματοδοτώντας τη δεύτερη ανακάλυψη είδους σπινοσαύρου εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.

Το νέο είδος, που ονομάστηκε Spinosaurus mirabilis, δημοσιεύεται στο περιοδικό Science με τη συνυπογραφή 29 επιστημόνων από πέντε χώρες. Η ανακάλυψη έγινε το 2022, αλλά ανακοινώθηκε επίσημα τώρα, προκαλώντας ενθουσιασμό στην παλαιοντολογική κοινότητα.

«Είναι το μεγάλο λαχείο»

Σε βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα, ο Αμερικανός παλαιοντολόγος Paul Sereno δεν κρύβει τη συγκίνησή του όταν ο Ισπανός συνεργάτης του Daniel Vidal του δείχνει τμήμα κρανίου του ζώου. «Δεν μπορώ να το πιστέψω. Είναι η πρώτη φορά που βρίσκεται υλικό από το κρανίο ενός σπινόσαυρου σε περισσότερο από έναν αιώνα. Είναι το πιο εύθραυστο και αδύνατο να βρεθεί. Είναι μεγάλο λαχείο», ακούγεται να λέει.

Η πρώτη και μέχρι πρότινος μοναδική ανακάλυψη σπινοσαύρου είχε γίνει το 1915 στην Αίγυπτο, με τον ολότυπο που καθόρισε την ομάδα.

Ένας γιγαντιαίος ιχθυοφάγος

Ο Spinosaurus mirabilis ζούσε πριν από περίπου 95 εκατομμύρια χρόνια στη Βόρεια Αφρική. Είχε μήκος 13 μέτρα και εκτιμώμενο βάρος 6 έως 7 τόνους. Τα δόντια του αλληλοσυνδέονταν, σχηματίζοντας ιδανική παγίδα για ψάρια.

Ξεχωριστό χαρακτηριστικό του ήταν μια μεγάλη ράχη πάνω από το κρανίο σε σχήμα σπαθιού, παρόμοια με παραδοσιακό περσικό σπαθί, η οποία - σύμφωνα με τους ερευνητές - πιθανότατα έφερε έντονα χρώματα. Σε συνδυασμό με το χαρακτηριστικό ραχιαίο «πτερύγιο» της ομάδας, εκτιμάται ότι επρόκειτο για διακοσμητικό στοιχείο και όχι για λειτουργική δομή κυνηγιού.

Η μορφολογία του κρανίου, οι αναλογίες του λαιμού και των πίσω άκρων συγκρίθηκαν με 43 σύγχρονους και εξαφανισμένους αρπακτικούς. Τα συμπεράσματα δείχνουν ότι οι σπινοσαυρίδες ήταν ιχθυοφάγοι που κινούνταν σε ρηχά νερά, παρόμοια με τους σημερινούς ερωδιούς, και όχι πλήρως υδρόβιοι θηρευτές όπως οι κροκόδειλοι. Το γεγονός ότι το απολίθωμα βρέθηκε μακριά από την ακτή ενισχύει την άποψη ότι δεν ήταν αποκλειστικά θαλάσσιοι οργανισμοί.

Αποστολή «στα όρια»

Η ερευνητική ομάδα του Sereno πέρασε τρεις μήνες σε ακραίες συνθήκες στη Σαχάρα, με θερμοκρασίες που έφταναν τους 50 βαθμούς Κελσίου. Η χρηματοδότηση προήλθε κυρίως από ανώνυμο δωρητή και μικρές ιδιωτικές συνεισφορές, καθώς αρκετοί επιστημονικοί φορείς θεώρησαν το εγχείρημα υπερβολικά ριψοκίνδυνο.

Η πλησιέστερη πόλη, το Agadez, απέχει περίπου 300 χιλιόμετρα μέσα από ερημική περιοχή χωρίς δρόμους. Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό περιοριζόταν σε ό,τι μπορούσε να μεταφέρει το φορτηγό της αποστολής. Οι κίνδυνοι περιλάμβαναν φίδια, σκορπιούς, αμμοθύελλες, τροφικές δηλητηριάσεις, ελονοσία, μηχανικές βλάβες, ληστείες και ακόμη και πολιτικές αναταραχές – όπως το πραξικόπημα του 2023 που διέκοψε προσωρινά τη μεταφορά απολιθωμάτων.

Για λόγους ασφαλείας, οι τοπικές αρχές παρείχαν ένοπλη φρουρά 64 ανδρών καθ' όλη τη διάρκεια της ανασκαφής.

Η καθοριστική πληροφορία

Το 2019 περίπου 100 άτομα - επιστήμονες, τεχνικοί, φρουροί και κινηματογραφιστές – είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή για τρίμηνη εξερεύνηση δύο σημείων. Δύο εβδομάδες πριν από τη λήξη της αποστολής, ένας Τουαρέγκ προσέγγισε την ομάδα και τους αποκάλυψε την ύπαρξη μιας άγνωστης περιοχής, που δεν υπήρχε σε χάρτες και δεν είχε ερευνηθεί ποτέ.

Με βάση αυτή την πληροφορία, το 2022 η ομάδα έφτασε στην τοποθεσία Jenguebi, όπου εντοπίστηκε το νέο είδος.

Μαρτυρίες νέων επιστημόνων

Η Ισπανίδα παλαιοντολόγος Ana Lázaro χαρακτήρισε τη συμμετοχή της «μοναδική ευκαιρία ζωής», παραδεχόμενη ότι εκ των υστέρων συνειδητοποίησε τους κινδύνους. Ο επίσης Ισπανός Álvaro Simarro, που από παιδί ονειρευόταν να ασχοληθεί με δεινόσαυρους και θεωρούσε τον σπινοσαύρο αγαπημένο του, περιέγραψε την πρόσκληση του Sereno ως «μία από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της ζωής του».

Η María Ciudad Real ανέλαβε τη μελέτη της χαρακτηριστικής ράχης με αξονικές τομογραφίες και τη δημιουργία τρισδιάστατων απεικονίσεων, ενώ η γεωλόγος Noelia Sánchez Fontela, που συμμετείχε εθελοντικά, συνέβαλε καθοριστικά στην ανασύσταση του προϊστορικού οικοσυστήματος.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο δεινόσαυρος ζούσε σε περιβάλλον με μεγάλους ποταμούς γλυκού νερού, πλούσια ιχθυοπανίδα και άφθονη βλάστηση, όπως μαρτυρούν και τα απολιθώματα μεγάλων φυτοφάγων ζώων που εντοπίστηκαν.

Μουσεία και επιστημονική κληρονομιά

Ο Paul Sereno σχεδιάζει τη δημιουργία δύο μουσείων στον Νίγηρα για την έκθεση των απολιθωμάτων, μετά την ολοκλήρωση της μελέτης τους στο Σικάγο και την επιστροφή τους στη χώρα. Το σχέδιο περιλαμβάνει και ίδρυση ινστιτούτου εκπαίδευσης μουσειολόγων, αρχαιολόγων και παλαιοντολόγων μέσω του ιδρύματός του, Niger Heritage.

Ο Spinosaurus mirabilis αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα, μαζί με άλλα μεγάλα σαρκοφάγα όπως ο Carcharodontosaurus, νέα είδη σαυροπόδων, ένα μικρό σαρκοφάγο που έσκαβε, έναν κροκόδειλο χωρίς θωράκιση και γιγάντια ψάρια που συνθέτουν την εικόνα ενός εντυπωσιακού, χαμένου οικοσυστήματος.

Διαβάστε επίσης