Φρουροί της Επανάστασης: «Ελέγχουμε τα Στενά του Ορμούζ»

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν δήλωσαν ότι ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας ναυτιλιακή οδό για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, και ότι τα πλοία που επιθυμούν να περάσουν από την πλωτή οδό κινδυνεύουν να υποστούν ζημιές από πυραύλους ή αδέσποτα drones, αναφέρει το Γαλλικό Πρακτορείο. «Επί του παρόντος, το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχο του Ναυτικού της Ισλαμικής Δημοκρατίας», δήλωσε ο αξιωματούχος του Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, Μοχάμεντ Ακμπαρζαντέχ, σε ανακοίνωση που εκδόθηκε στο πρακτορείο ειδήσεων Fars.

Ωστόσο, ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ αντέκρουσε τον ισχυρισμό του Ιράν , λέγοντας λίγες ώρες νωρίτερα ότι οι ΗΠΑ βυθίζουν «όλο το ιρανικό ναυτικό» και έχουν ήδη καταστρέψει 17 ιρανικά πλοία. «Για δεκαετίες το ιρανικό καθεστώς παρενοχλεί τη διεθνή ναυτιλία. Σήμερα δεν υπάρχει ούτε ένα ιρανικό πλοίο εν πλω στον Αραβικό Κόλπο, στο Στενό του Ορμούζ ή στον Κόλπο του Ομάν », είπε.

Το αμερικανικό ναυτικό θα μπορούσε να αρχίσει να συνοδεύει πετρελαιοφόρα μέσω των Στενών του Ορμούζ, εάν χρειαστεί, δήλωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ την Τρίτη, σε ένα από τα πιο επιθετικά βήματα της κυβέρνησης μέχρι στιγμής στην προσπάθεια συγκράτησης των αυξανόμενων τιμών ενέργειας που προκλήθηκαν από τον πόλεμο. Στην ενημέρωσή του, ο Ναύαρχος Κούπερ δήλωσε επίσης ότι ο αριθμός των επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο τις πρώτες 24 ώρες του πολέμου εναντίον του Ιράν ήταν σχεδόν διπλάσιος από τον αριθμό των επιθέσεων «σοκ και δέους» στο Ιράκ το 2003 και ότι σχεδόν 2.000 στόχοι έχουν πληγεί μέχρι στιγμής στο Ιράν.

Το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου περνάει από την πλωτή οδό στον Κόλπο. Αλλά ο στρατηγός του Ιράν, Σαρντάρ Τζαμπάρι, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν θα αφήσει πλέον «ούτε μια σταγόνα πετρελαίου να φύγει από την περιοχή». Η αβεβαιότητα και η διαταραχή στο διεθνές εμπόριο που προκλήθηκαν από την αντίδραση του Ιράν στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν ήδη εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου.

Το μπλοκάρισμα του στενού θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος των αγαθών και των υπηρεσιών παγκοσμίως και να πλήξει μερικές από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, της Ινδίας και της Ιαπωνίας, οι οποίες συγκαταλέγονται στους κορυφαίους εισαγωγείς αργού πετρελαίου που διέρχεται από την πλωτή οδό.

Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ και πού βρίσκονται;

Τα Στενά του Ορμούζ είναι μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο και το πιο ζωτικό σημείο διαμετακόμισης πετρελαίου. Η πλωτή οδός, που οριοθετείται βόρεια από το Ιράν και νότια από το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), έχει πλάτος μόνο περίπου 50 χιλιόμετρα στην είσοδο και την έξοδό του και περίπου 33 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του και συνδέει τον Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα.

Το στενό είναι αρκετά βαθύ για τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου στον κόσμο και χρησιμοποιείται από τους μεγάλους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή - και τους πελάτες τους. Το 2025, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα πέρασαν από το Στενό του Ορμούζ σύμφωνα με εκτιμήσεις της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA) - ποσότητα που αντιστοιχεί σε σχεδόν 600 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιο ενεργειακό εμπόριο. Αυτό το πετρέλαιο προέρχεται όχι μόνο από το Ιράν, αλλά και από άλλα κράτη του Κόλπου, όπως το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ.

Ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών;

Περίπου 3.000 πλοία διασχίζουν τα Στενά κάθε μήνα. Οι αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι όσο περισσότερο υπάρχουν απειλές για τα πλοία που διέρχονται από το στενό, τόσο υψηλότερη θα είναι η τιμή του πετρελαίου - και η μεταφορά του. «Είναι de facto κλειστό, με την έννοια ότι κανείς δεν τολμά να περάσει από μέσα», είχε δηλώσει νωρίτερα στο CBS News, ο Άρνε Λόμαν Ράσμουσεν, επικεφαλής αναλυτής της Global Risk Management, εταιρείας παροχής πληροφοριών για την αγορά ενέργειας.

«Μπορεί κανείς να δεχτεί επίθεση και δεν μπορεί να ασφαλιστείτε ή είναι εξαιρετικά ακριβό, οπότε πρέπει να περιμένει μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση ασφαλείας... Εάν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που προέρχονται από το στενό αποκοπούν, αυτό θα έχει σημαντικές επιπτώσεις για την αγορά», πρόσθεσε. «Οι απειλές από τους Ιρανούς, καθώς και οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους, σημαίνουν ότι τα δεξαμενόπλοια δεν θα περνούν από το στενό».

Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent παγκοσμίως έφτασε για λίγο τα 82 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα , μετά την επίθεση σε τουλάχιστον τρία πλοία κοντά στο Στενό του Ορμούζ το Σαββατοκύριακο. Αυτό έχει αφήσει περίπου 150 δεξαμενόπλοια ακινητοποιημένα, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Σύμφωνα με στοιχεία του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου, το κόστος μίσθωσης ενός υπερδεξαμενόπλοιου για τη μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή στην Κίνα έχει σχεδόν διπλασιαστεί από την τιμή της περασμένης εβδομάδας, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 400.000 δολαρίων.

Το κλείσιμο της ζωτικής σημασίας ναυτιλιακής οδού θα βλάψει επίσης τις χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, των οποίων οι οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας. Συγκριτικά, το Ιράν εξάγει περίπου 1,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Το Ιράν εξήγαγε πετρέλαιο αξίας 67 δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά το οικονομικό έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2025 - τα υψηλότερα έσοδά του από πετρέλαιο την τελευταία δεκαετία - σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν.

Ένας αποκλεισμός του στενού θα έπληττε σκληρά και την Ασία. Το 2022, περίπου το 82% του αργού πετρελαίου και των συμπυκνωμάτων (υγροί υδρογονάνθρακες χαμηλής πυκνότητας που συνήθως εμφανίζονται με το φυσικό αέριο) που εξέρχονταν από το Στενό του Ορμούζ προορίζονταν για ασιατικές χώρες, σύμφωνα με εκτιμήσεις της EIA. Μόνο η Κίνα εκτιμάται ότι αγοράζει περίπου το 90% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν στην παγκόσμια αγορά.

Επειδή η Κίνα χρησιμοποιεί αυτό το πετρέλαιο για την παραγωγή προϊόντων που στη συνέχεια εξάγει σε άλλες χώρες, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν επίσης να σημαίνουν υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.

Πώς μπορεί το Ιράν να κλείσει τα Στενά;

Οι κανόνες των Ηνωμένων Εθνών επιτρέπουν στις χώρες να ασκούν έλεγχο στα χωρικά ύδατα έως και 12 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή τους. Στο στενότερο σημείο του, τα Στενό του Ορμούζ και οι ναυτιλιακές του οδοί βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν.

Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς σχεδιάζει το Ιράν να κλείσει τα Στενά, αλλά σύμφωνα με τους ειδικούς, ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να το πετύχει θα ήταν να τοποθετήσει νάρκες χρησιμοποιώντας ταχύπλοα και υποβρύχια. Το τακτικό ναυτικό του Ιράν και το ναυτικό του IRGC θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαπολύσουν επιθέσεις σε ξένα πολεμικά πλοία και εμπορικά πλοία.

Ωστόσο, τα μεγάλα στρατιωτικά πλοία μπορεί με τη σειρά τους να γίνουν εύκολοι στόχοι για αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι ένας από τους στόχους του είναι να καταστρέψει το ναυτικό του Ιράν. Τα ταχύπλοα σκάφη του Ιράν είναι συχνά οπλισμένα με πυραύλους κατά πλοίων και η χώρα διαθέτει επίσης μια σειρά από σκάφη επιφανείας, ημι-υποβρύχια σκάφη και υποβρύχια.

Οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν τη στρατιωτική τους ισχύ για να αποκαταστήσουν τη ροή της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω του στενού. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, κατά τη διάρκεια του οκταετούς πολέμου Ιράν-Ιράκ, οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις κλιμακώθηκαν σε έναν «πόλεμο των δεξαμενόπλοιων» που είδε και τις δύο χώρες να επιτίθενται σε ουδέτερα πλοία για να ασκήσουν οικονομική πίεση.

Τα δεξαμενόπλοια του Κουβέιτ που μετέφεραν ιρακινό πετρέλαιο ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα. Τελικά, αμερικανικά πολεμικά πλοία άρχισαν να τα συνοδεύουν μέσω του Κόλπου σε αυτό που έγινε μια από τις μεγαλύτερες ναυτικές επιχειρήσεις επιφανειακού πολέμου από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με το Ναυτικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ.

Μπορούν οι εναλλακτικές διαδρομές να αντισταθμίσουν τον αποκλεισμό;

Η διαρκής απειλή κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ έχει, με την πάροδο των ετών, ωθήσει τις χώρες εξαγωγής πετρελαίου στην περιοχή του Κόλπου να αναπτύξουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής. Η Σαουδική Αραβία λειτουργεί έναν αγωγό μήκους 1.200 χιλιομέτρων, ικανό να μεταφέρει έως και 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, σύμφωνα με την ΕΙΑ.

Στο παρελθόν, έχει επίσης επαναχρησιμοποιήσει προσωρινά έναν αγωγό φυσικού αερίου για τη μεταφορά αργού πετρελαίου. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν συνδέσει τα εσωτερικά πετρελαϊκά τους κοιτάσματα με το λιμάνι της Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν μέσω αγωγού ημερήσιας χωρητικότητας τουλάχιστον 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών. Το πετρέλαιο θα μπορούσε να εκτραπεί κατά μήκος της εναλλακτικής υποδομής για να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ, αλλά το Reuters αναφέρει ότι αυτό θα οδηγούσε σε μείωση της προσφοράς κατά 8-10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα

Διαβάστε επίσης