Το Καζακστάν φυτεύει 37.000 δενδρύλλια για να προετοιμάσει την επικείμενη επιστροφή των τίγρεων

Το Καζακστάν βάζει μπροστά ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα επανεισαγωγής άγριας ζωής παγκοσμίως, προετοιμάζοντας την επιστροφή της τίγρης στα νότια της χώρας, σε μια περιοχή όπου το εμβληματικό αιλουροειδές έχει εξαφανιστεί εδώ και δεκαετίες.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια παίζει η αποκατάσταση των παραποτάμιων δασών κατά μήκος του ποταμού Ίλε και του δέλτα του στη λίμνη Μπαλκάς. Μόνο την περασμένη χρονιά φυτεύτηκαν 37.000 νεαρά δέντρα, ενώ την περίοδο 2021–2024 είχαν προηγηθεί ακόμη 50.000 φυτεύσεις στο Καταφύγιο Φύσης Ίλε-Μπαλκάς, το οποίο φιλοξενεί ήδη προσωρινά ένα ζευγάρι τίγρεων από την Ολλανδία.

Ο Αϊμπέκ Μπαϊμπούλοφ, υπεύθυνος του προγράμματος αποκατάστασης δασών του WWF Central Asia στο Καζακστάν, τονίζει ότι τα αποτελέσματα του 2025 είναι καρπός πολυετούς και επίμονης δουλειάς. Όπως επισημαίνει, δεν πρόκειται απλώς για δενδροφυτεύσεις, αλλά για τη δημιουργία ανθεκτικών οικοσυστημάτων που θα μπορούν να αυτοσυντηρηθούν. Ήδη, δέντρα που φυτεύτηκαν τα προηγούμενα χρόνια έχουν φτάσει τα 2,5 μέτρα ύψος, με ριζικά συστήματα που αγγίζουν τα υπόγεια ύδατα και σχηματίζουν φυσικές κοινότητες βλάστησης.

Η αποκατάσταση των λεγόμενων δασών τουγκάι θεωρείται θεμέλιο για την επιστροφή της άγριας ζωής. Χωρίς υγιή οικοσυστήματα, υπογραμμίζουν οι ειδικοί, δεν μπορεί να υπάρξει σταθερός πληθυσμός ζώων – ούτε φυσικά να επιστρέψει η τίγρη. Το πρόγραμμα υλοποιείται από την κυβέρνηση του Καζακστάν με τη στήριξη του WWF Κεντρικής Ασίας και του United Nations Development Programme.

Αν το σχέδιο στεφθεί με επιτυχία, θα είναι η πρώτη φορά που τίγρεις επανεισάγονται σε χώρα όπου έχουν εκλείψει πλήρως. Γενετικές αναλύσεις σε οστά και γούνες από εθνικές συλλογές έδειξαν ότι οι τίγρεις που ζούσαν ιστορικά από το Ιράν και τη νότια Ρωσία έως την Κεντρική Ασία και την Κασπία Θάλασσα είχαν μεγάλη γενετική ομοιότητα με τις σημερινές σιβηρικές τίγρεις.

Σε συνεργασία με την Ολλανδία, ένα ζευγάρι τίγρεων Αμούρ, ο αρσενικός Bodhana και η θηλυκή Kuma, μεταφέρθηκαν από καταφύγιο στις Κάτω Χώρες σε ημιφυσική εγκατάσταση στο Καταφύγιο Ίλε-Μπαλκάς, ώστε να εγκλιματιστούν στις τοπικές συνθήκες. Στόχος είναι να αναπαραχθούν, ώστε οι απόγονοί τους να αποτελέσουν τη δεύτερη ομάδα τίγρεων που θα απελευθερωθεί στη φύση.

Η επιστροφή του κορυφαίου θηρευτή, ωστόσο, προϋποθέτει επαρκή πληθυσμό θηραμάτων. Πολυετείς προσπάθειες οδήγησαν σε εντυπωσιακή ανάκαμψη της σαΐγκα, της χαρακτηριστικής αντιλόπης της στέπας, από μόλις 48.000 άτομα το 2005 σε περισσότερα από 1,9 εκατομμύρια σήμερα. Παράλληλα, από το 2019 απελευθερώθηκαν στο καταφύγιο ελάφια Μπουχάρα, με ακόμη περίπου 200 να προστίθενται τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας τη διατροφική βάση για τις μελλοντικές τίγρεις.

Τα είδη των δέντρων που φυτεύτηκαν αντανακλούν τις διατροφικές συνήθειες αυτών των ζώων: 5.000 ιτιές, 30.000 αγριοελιές μακρόφυλλες και 2.000 τουράνγκα – ιθαγενή λεύκα που θεωρείται ιερή για τους Καζάκους – σε μήκος περίπου 4 χιλιομέτρων κατά μήκος της λίμνης Μπαλκάς, της μεγαλύτερης λίμνης της Κεντρικής Ασίας μετά την εξαφάνιση της Αράλης.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο του WWF Κεντρικής Ασίας, άγρια οπληφόρα έχουν ήδη εντοπιστεί να βόσκουν στις αποκατεστημένες περιοχές, ένδειξη ότι το οικοσύστημα αρχίζει να επαναλειτουργεί. Κάθε δενδρύλλιο που φυτεύεται, σημειώνουν, αποτελεί άμεση επένδυση στο μέλλον της τίγρης στο Καζακστάν.

Το σκηνικό για την επιστροφή του μεγάλου θηρευτή φαίνεται να έχει πλέον στηθεί. Όπως ανέφερε πρόσφατα η εφημερίδα Astana Times, οι πρώτες άγριες τίγρεις Αμούρ αναμένεται να φτάσουν από τη Ρωσία τους επόμενους μήνες. Η χώρα προσδοκά την άφιξη τριών έως τεσσάρων τίγρεων πριν από τον Ιούνιο, ενώ θα συγκροτηθεί ειδική ομάδα εργασίας για τη διαχείριση πιθανών συγκρούσεων ανθρώπου–άγριας ζωής.

Η ρωσική πλευρά, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Δασών και Άγριας Ζωής του υπουργείου Οικολογίας και Φυσικών Πόρων, Ντανιγιάρ Τουργκαμπάγεφ, θα εκπαιδεύσει Καζάκους ειδικούς στη διαχείριση συγκρούσεων μεταξύ ανθρώπων και μεγάλων θηρευτών. Ένα φιλόδοξο στοίχημα βρίσκεται σε εξέλιξη – και αυτή τη φορά, το Καζακστάν δείχνει αποφασισμένο να το κερδίσει.