Η μέρα που ο Χίτλερ διέταξε την καταστροφή της Γερμανίας και η συνωμοσία για τη «διαταγή Νέρωνα»
Ο Χίτλερ ήθελε να μην μείνει ούτε ένα τούβλο στη χώρα που είχε υποσχεθεί να σώσει
Snapshot
- Ο Χίτλερ υπέγραψε στις 19 Μαρτίου 1945 τη “Διαταγή Νέρωνα” για την καταστροφή της γερμανικής βιομηχανίας και υποδομών ώστε να μην εκμεταλλευτούν οι εχθροί τη χώρα.
- Ο Άλμπερτ Σπερ αντιτάχθηκε στη διαταγή και με τη βοήθεια της γερμανικής βιομηχανίας και στρατιωτικών απέτρεψε την πλήρη καταστροφή κρίσιμων υποδομών.
- Η “Διαταγή Νέρωνα” δεν εκτελέστηκε πλήρως, γεγονός που υπογράμμισε τη φθίνουσα εξουσία του Χίτλερ λίγο πριν την αυτοκτονία του στις 30 Απριλίου 1945.
- Η άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας υπογράφηκε στις 7 Μαΐου 1945 από τους στρατηγούς Άλφρεντ Γιόντλ και Βίλχελμ Κάιτελ.
- Ο Άλμπερτ Σπερ συνελήφθη, καταδικάστηκε στη δίκη της Νυρεμβέργης και πέθανε το 1981, ενώ αργότερα αποκαλύφθηκε ότι είχε ψευδώς δηλώσει άγνοια για το Ολοκαύτωμα.
Με τον πόλεμο ήδη χαμένο, με τις συμμαχικές δυνάμεις να προελαύνουν από τη Νορμανδία προς το Βερολίνο και να απελευθερώνουν τα εδάφη που είχαν καταληφθεί από τους Ναζί μεταξύ 1939 και 1943, με την αποτυχημένη επίθεση των Αρδεννών ως τελευταία προσπάθεια των Γερμανών να ανακτήσουν την πρωτοβουλία, και με τον Κόκκινο Στρατό να πλησιάζει σαν ανεμοστρόβιλος από τα ανατολικά, απειλώντας ήδη τα προάστια της πρωτεύουσας του Ράιχ, ο Αδόλφος Χίτλερ βρισκόταν βυθισμένος στα έγκατα του καταφυγίου του στην Καγκελαρία.
Εκεί είχε εισέλθει τον Ιανουάριο και από εκεί δεν θα ξαναβγεί ζωντανός. Η χώρα κατέρρεε, η οικονομία είχε καταστραφεί από τον πόλεμο και η παραγωγή όπλων και πυρομαχικών ήταν πλέον αδύνατη· και ο Χίτλερ σχεδίαζε να καταστρέψει τη Γερμανία.
Η “φυσική” καταστροφή
Δεν επρόκειτο για συμβολική ή αλληγορική καταστροφή. Ο Χίτλερ ήθελε να μην μείνει ούτε ένα τούβλο στη χώρα που είχε υποσχεθεί να σώσει και να οδηγήσει σε παγκόσμια κυριαρχία. Η αποτυχία της Γερμανίας είχε μετατραπεί σε εκδίκηση στο μυαλό του: ο γερμανικός λαός είχε δείξει αδυναμία, δειλία απέναντι στον εχθρό και απελπισία μπροστά στις αντιξοότητες. Έτσι, μόνο οι “κατώτεροι” θα επιβίωναν σ’ αυτή τη γη.
Στις 19 Μαρτίου 1945 υπέγραψε τη διαταγή «Καταστροφικά μέτρα στην επικράτεια του Ράιχ», που έμεινε στην ιστορία ως η “Διαταγή Νέρωνα”, παραπέμποντας στον Ρωμαίο αυτοκράτορα που είχε κάψει τη Ρώμη. Σκοπός της διαταγής δεν ήταν η ανοικοδόμηση, αλλά η αποτροπή της εκμετάλλευσης της γερμανικής βιομηχανίας, των υποδομών και των εναπομεινάντων πόρων από τους εχθρούς.
Η μανία και η αυτοχειρία
Ο Χίτλερ, που περιφρονούσε τον γερμανικό λαό που είχε χάσει εκατομμύρια παιδιά στον πόλεμο και υπέφερε από τους βομβαρδισμούς, είχε ήδη αποφασίσει ότι δεν θα παραδιδόταν· προτιμούσε την αυτοκτονία.
Πίστευε ότι ήταν αναντικατάστατος: «Αν συμβεί κάτι σε μένα», έλεγε σε μια γραμματέα του, «η Γερμανία θα χαθεί, γιατί δεν έχω διάδοχο: ο Χες έχει τρελαθεί, ο Γκέρινγκ έχει χάσει την υποστήριξη του λαού και ο Χίμλερ απορρίπτεται από το κόμμα».
Η μεγαλομανία του τροφοδοτούνταν από τον φανατισμό του Υπουργού Προπαγάνδας, Γιόζεφ Γκέμπελς, που ήταν αφοσιωμένος στον Φύρερ επί είκοσι χρόνια. Γνωρίζοντας την ήττα του πολέμου, είχε σχεδιάσει ήδη την αυτοκτονία του, της γυναίκας του Μάγντα και των έξι παιδιών τους, γράφοντας ότι «αν η νίκη δεν μπορεί να κερδηθεί στον αγώνα, τουλάχιστον η τιμή πρέπει να διατηρηθεί».
Ο Γκέμπελς είχε εντυπωσιαστεί από τη βιογραφία του Φρειδερίκου του Μεγάλου, και ο Χίτλερ πίστευε ότι, όπως και ο Πρώσος βασιλιάς, τον περίμενε μια μεγάλη θέση στην ιστορία.
Ο Σπερ και η αντίσταση στη διαταγή
Οι φήμες για την πρόθεση του Χίτλερ να αφήσει τη Γερμανία καμένη έφτασαν στα αυτιά του Άλμπερτ Σπερ, αρχιτέκτονα του ναζισμού και υπεύθυνου για την παραγωγή όπλων και τα στρατιωτικά εφόδια.
Ο Σπερ γνώριζε ότι ο πόλεμος ήταν χαμένος και διαφώνησε κάθετα με τον Χίτλερ. Πίστευε ότι η σωτηρία της οικονομίας ήταν πιο σημαντική και δεν είχε κανένα ενδιαφέρον να βλέπει τη Γερμανία να καταστρέφεται ολοκληρωτικά.
Στις 18 Μαρτίου 1945 έστειλε μια καυστική επιστολή στον Χίτλερ, υπογραμμίζοντας την επικείμενη κατάρρευση της οικονομίας και τον κίνδυνο που διέτρεχε ο γερμανικός λαός. Τόνιζε ότι η καταστροφή υποδομών θα σήμαινε «την εξάλειψη κάθε δυνατότητας μελλοντικής ύπαρξης για τον γερμανικό λαό».
Ο Χίτλερ αντέτεινε το αντίθετο· υπέγραψε την επόμενη μέρα τη “Διαταγή Νέρωνα”, σύμφωνα με την οποία όλες οι μεταφορές, οι επικοινωνίες, οι βιομηχανικές και εφοδιαστικές υποδομές, καθώς και κάθε υλικό που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο εχθρός, έπρεπε να καταστραφούν. Η πραγματικότητα, όμως, ήταν ότι οι Σύμμαχοι προχωρούσαν ασταμάτητα· η διαταγή ήταν ουτοπική.
Η αντίσταση στην καταστροφή
Η διαταγή ποτέ δεν εκτελέστηκε πλήρως. Ο Σπερ, με την υποστήριξη της γερμανικής βιομηχανίας και κάποιων στρατιωτικών, κατάφερε να πείσει αρκετούς τοπικούς ηγέτες να μην καταστρέψουν κρίσιμες υποδομές. Η ίδια στρατηγική είχε εφαρμοστεί και προηγουμένως στη Γαλλία, όπου η πρόθεση του Χίτλερ να καταστρέψει το Παρίσι είχε αποτραπεί από τον στρατηγό Ντίτριχ φον Σολτίτς.
Με τον Σπερ να αναλαμβάνει ουσιαστικά την ευθύνη για την εφαρμογή της διαταγής, η καταστροφή της Γερμανίας αποτράπηκε, στέλνοντας το πρώτο σαφές μήνυμα της φθίνουσας εξουσίας του Χίτλερ. Ο Γκέμπελς ήταν ο πρώτος που το παρατήρησε, επισημαίνοντας τον κίνδυνο «εκπληκτικής πτώσης κύρους».
Το τέλος του Χίτλερ και η Γερμανία μετά
Στις 30 Απριλίου 1945, ο Χίτλερ αυτοκτόνησε, σαράντα δύο ημέρες μετά τη “Διαταγή Νέρωνα”. Στις 7 Μαΐου, οι στρατηγοί Άλφρεντ Γιόντλ και Βίλχελμ Κάιτελ υπέγραψαν την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας.
Ο Σπερ συνελήφθη στις 23 Μαΐου από τις συμμαχικές δυνάμεις και καταδικάστηκε στη δίκη της Νυρεμβέργης για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αποφεύγοντας την εσχάτη των ποινών χάρη σε ψευδείς ισχυρισμούς για άγνοια σχετικά με το Ολοκαύτωμα. Αποκαλύφθηκε δε το 2007 ότι η άγνοιά του ήταν ψευδής.
Ο Άλμπερτ Σπερ πέθανε στο Λονδίνο στις 1 Σεπτεμβρίου 1981, σε ηλικία 76 ετών, αφήνοντας πίσω του μια ιστορία ίντριγκας, ανυπακοής και στρατηγικής επιβίωσης μέσα στο ναζιστικό καθεστώς.
