Explainer: Υπάρχουν όντως συνομιλίες ειρήνης ανάμεσα σε ΗΠΑ-Ιράν; Όσα γνωρίζουμε μέχρι τώρα
Ο ρόλος του Πακιστάν, τι ζητάει η κάθε πλευρά και η εμπλοκή του Ισραήλ
Snapshot
- Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται ότι υπάρχουν «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες ειρήνης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αν και το Ιράν το αρνείται κατηγορηματικά.
- Η μεσολάβηση για τις διαπραγματεύσεις φαίνεται να γίνεται μέσω του Πακιστάν, με τον αρχηγό του στρατού του να συνομιλεί με Ιρανούς αξιωματούχους.
- Το Ιράν απορρίπτει το σχετικό σχέδιο 15 σημείων των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας τις απαιτήσεις «υπερβολικές» και επιμένει ότι θα τερματίσει τον πόλεμο μόνο όταν το επιλέξει.
- Παρά τις δηλώσεις για συνομιλίες, οι ΗΠΑ ενισχύουν στρατιωτικά την παρουσία τους στην περιοχή με πάνω από 1.000 επιπλέον στρατιώτες.
- Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες και συνεχίζει να ακολουθεί δική του πολιτική παράλληλα με τις ΗΠΑ.
Ο ισχυρισμός του Ντόναλντ Τραμπ ότι μέλη της κυβέρνησής του διαπραγματεύονται με το Ιράν για τη συνεχιζόμενη σύγκρουση έχει προκαλέσει περισσότερη σύγχυση παρά σαφήνεια.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι και οι δύο πλευρές είχαν «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου, τον οποίο ισχυρίζεται ότι η χώρα του έχει ήδη κερδίσει.
Ωστόσο, το Ιράν έχει μέχρι στιγμής αρνηθεί ότι έχουν πραγματοποιηθεί οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις, με τον εκπρόσωπο του στρατού να χλευάζει την κυβέρνηση Τραμπ, λέγοντας σε τηλεοπτικό μήνυμα: «Έχουν φτάσει οι εσωτερικές σας συγκρούσεις στο σημείο να διαπραγματεύεστε με τον εαυτό σας;»
Με μπαράζ επιθέσεων να συνεχίζουν να εξαπολύονται σε όλη τη Μέση Ανατολή από το Ιράν, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, τι ακριβώς γνωρίζουμε για πιθανές διαπραγματεύσεις και τι θέλει η κάθε πλευρά;
Τι έχει πει ο Τραμπ;
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε σε ανάρτησή του στο Truth Social στις 24 Μαρτίου ότι οι δύο χώρες βρίσκονται σε «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» εδώ και αρκετές ημέρες.
Η ανακοίνωση προόδου ήρθε τη στιγμή που η προθεσμία που είχε δώσει στο Ιράν να χαλαρώσει τον έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ — διαφορετικά θα «εξαφάνιζε τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας του Ιράν» — έληγε.
Ως αποτέλεσμα, έδωσε εντολή στον αμερικανικό στρατό να αναβάλει «όλα τα στρατιωτικά πλήγματα εναντίον ιρανικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και ενεργειακών υποδομών».
Όταν ρωτήθηκε για τις συνομιλίες μία ημέρα αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αποτελούν την ομάδα που εμπλέκεται στις διαπραγματεύσεις, μαζί με τον ίδιο.
Παρά τους τολμηρούς ισχυρισμούς του προέδρου για διαπραγματεύσεις — και ότι η Τεχεράνη «συμφώνησε ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο» — πηγές έχουν δηλώσει ότι περισσότεροι από 1.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες αναπτύσσονται στην περιοχή.
Ο πρόεδρος ενέκρινε την ανάπτυξη το βράδυ της Δευτέρας και οι εντολές συντάσσονταν την Τρίτη για το αρχηγείο, το προσωπικό και ορισμένες χερσαίες δυνάμεις, με τις επιπλέον δυνάμεις να ενδέχεται να αποσταλούν τις επόμενες ημέρες.
Ποιος εκπροσωπεί το Ιράν;
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η χώρα συνομιλεί με τους «κατάλληλους ανθρώπους» για να επιτευχθεί συμφωνία, αλλά παραμένει άγνωστο ποιοι ακριβώς είναι αυτοί.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεν έχει εμφανιστεί ούτε έχει ακουστεί δημόσια από τότε που διαδέχθηκε τον πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης.
Άλλα πιθανά πρόσωπα στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας περιλαμβάνουν τον πρόεδρο της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν.
Ο εκπρόσωπος της ανώτατης στρατιωτικής διοίκησης του Ιράν, υποστράτηγος Αλί Αμπντολάχι Αλιαμπαντί, δήλωσε ότι οι μάχες «θα συνεχιστούν μέχρι την πλήρη νίκη», κάτι που ενδέχεται να αποτελεί πρόκληση προς τους ισχυρισμούς του Τραμπ ή προειδοποίηση προς όσους στην ιρανική ηγεσία σκέφτονται να υποχωρήσουν.
Γίνονται πράγματι συνομιλίες;
Ο στρατιωτικός αναλυτής καθηγητής Μάικλ Κλαρκ πιστεύει ότι συνομιλίες όντως διεξάγονται, αλλά με πολύ έμμεσο τρόπο.
Όπως είπε, φαίνεται ότι ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν, στρατηγός Ασίμ Μουνίρ, μεσολαβεί σε μια διαδικασία που μοιάζει με «χαλασμένο τηλέφωνο».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Μουνίρ συνομιλεί απευθείας με τον πρόεδρο της ιρανικής Βουλής Γκαλιμπάφ, τον οποίο χαρακτήρισε «τον τελευταίο που έχει απομείνει» με επιρροή στους Φρουρούς της Επανάστασης.
Πρόσθεσε ότι ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, έχει επίσης συνομιλήσει με τον Ιρανό πρόεδρο Πεζεσκιάν.
Οι πληροφορίες από αυτές τις επαφές μεταφέρονται στον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ, βασικούς διπλωματικούς απεσταλμένους του Τραμπ, οι οποίοι στη συνέχεια ενημερώνουν τον πρόεδρο.
Τι θέλει η κάθε πλευρά;
Από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, ο Τραμπ έχει διατυπώσει ασαφείς και συχνά μεταβαλλόμενους στόχους.
Κατά τη διάρκεια της σχεδόν μηνιαίας σύγκρουσης, έχει επιμείνει στην παράδοση της ιρανικής ηγεσίας και στην απομάκρυνση όλου του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το Ιράν έχει απορρίψει αυτή την απαίτηση, υποστηρίζοντας ότι έχει δικαίωμα στον εμπλουτισμό για ειρηνικούς σκοπούς.
Η ανακοίνωση περί διαπραγματεύσεων ενδέχεται να ερμηνευτεί ως ένδειξη ότι ο Τραμπ ανησυχεί για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του πολέμου στην οικονομία.
Το Ιράν επαναλαμβάνει ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει ανοιχτό, αλλά περιορίζει την πρόσβαση σε πλοία που συνδέονται με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο καθηγητής Κλαρκ εκτίμησε ότι η αναβολή των επιθέσεων δίνει στο Ιράν την αίσθηση ότι έχει το πάνω χέρι και ήδη θέτει τους δικούς του όρους για ειρήνη.
Ωστόσο, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει «καμία πιθανότητα» να γίνουν αποδεκτοί.
Το σχέδιο 15 σημείων έναντι των 5 όρων
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν καταρτίσει ένα σχέδιο 15 σημείων για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Το σχέδιο μεταφέρθηκε στο Ιράν μέσω μεσολαβητών από το Πακιστάν, το οποίο προσφέρθηκε να φιλοξενήσει συνομιλίες.
Το Ιράν χαρακτήρισε την πρόταση «υπερβολική» και δήλωσε ότι θα τερματίσει τον πόλεμο «όταν το ίδιο το επιλέξει».
Μεταξύ των όρων που θέτει είναι η παύση των επιθέσεων, εγγυήσεις ασφάλειας, αποζημιώσεις και διεθνής αναγνώριση του ελέγχου του Στενού του Ορμούζ.
Ποιος είναι ο ρόλος του Πακιστάν;
Το Πακιστάν έχει προσφερθεί να φιλοξενήσει συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο πρωθυπουργός Σαρίφ δήλωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να διευκολύνει μια συνολική συμφωνία.
Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ έχουν συμφωνήσει κατ’ αρχήν, ενώ συνεχίζονται προσπάθειες να πειστεί το Ιράν.
Στόχος είναι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης και η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Εμπλέκεται το Ισραήλ;
Αξιοσημείωτο είναι ότι το Ισραήλ δεν συμμετέχει σε αυτή την πρωτοβουλία.
Παρότι έχει δηλώσει ότι ακολουθεί τη γραμμή των ΗΠΑ, συνεχίζει να επιδιώκει τους δικούς του στόχους.
*Με πληροφορίες από το Sky News
