«Δεν είσαι πια αδερφή μου, να πας στην κόλαση»: Ο πόλεμος διχάζει οικογένειες και φίλους στο Ιράν

Snapshot

• Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές έχουν διχάσει οικογένειες και φίλους στο Ιράν, προκαλώντας έντονους καβγάδες και ρήξεις στις σχέσεις τους.
• Υπάρχουν βαθιές διαιρέσεις ακόμη και μεταξύ των αντιφρονούντων σχετικά με τον αντίκτυπο του πολέμου και την προοπτική αλλαγής.
• Η καταστολή των διαδηλώσεων από τις δυνάμεις Μπασίτζ έχει οδηγήσει σε χιλιάδες θανάτους και συλλήψεις διαδηλωτών, προκαλώντας φόβο και ένταση στις οικογένειες.
• Η πρόσβαση στο διαδίκτυο περιορίζεται αυστηρά, με ορισμένους Ιρανούς να χρησιμοποιούν παράνομα δορυφορικές συνδέσεις όπως το Starlink παρά τον κίνδυνο φυλάκισης.
• Παρά τις διαφωνίες, πολλές οικογένειες προσπαθούν να διατηρήσουν δεσμούς και να παραμείνουν ενωμένες εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης.

Snapshot powered by AI

«Της είπε: “Δεν είσαι πια αδερφή μου”, και εκείνη του απάντησε να πάει στην κόλαση.» Ο καβγάς ενός άνδρα με την αδερφή του σε μια πόλη κοντά στην Τεχεράνη - τον οποίο αφηγήθηκε πρόσφατα στο BBC ένας συγγενής τους - δίνει μια αποκαλυπτική εικόνα για τους έντονους καβγάδες που ξεσπούν μεταξύ οικογενειών και φίλων καθώς συνεχίζονται οι αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές.

Ο συγγενής, τον οποίο αποκαλούμε Σίνα, λέει ότι όταν η οικογένειά του συγκεντρώθηκε πρόσφατα στο σπίτι της γιαγιάς του, η ένταση κλιμακώθηκε γρήγορα, αποκαλύπτοντας έντονες διαιρέσεις. Ο θείος του, μέλος της Μπασίτζ - μιας εθελοντικής πολιτοφυλακής που συχνά αναπτύσσεται για να καταστείλει τους αντιφρονούντες στο Ιράν - αρνήθηκε καν να χαιρετήσει την ίδια του την αδερφή, η οποία αντιτίθεται στο κυβερνών καθεστώς.

Ακόμη και μεταξύ εκείνων που αντιτίθενται στην κυβέρνηση, υπάρχουν βαθιές διαιρέσεις σχετικά με το αν ο πόλεμος θα βοηθήσει ή θα εμποδίσει τις προσπάθειες για αλλαγή. Παρά την επιβολή απαγόρευσης πρόσβασης στο διαδίκτυο από την κυβέρνηση, το BBC μπόρεσε να διατηρήσει επαφή με λίγους Ιρανούς που βρήκαν τρόπους να παραμείνουν συνδεδεμένοι.

Οι Ιρανοί μπορούν να φυλακιστούν επειδή μιλούν σε διεθνή μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πολέμου που διαρκεί εδώ και ένα μήνα, ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω διακοπτόμενων γραπτών μηνυμάτων και περιστασιακών φωνητικών κλήσεων. Το αρχικό σοκ και ο φόβος, έδωσαν τη θέση τους στις προσπάθειες προσαρμογής, αλλάζοντας τοποθεσίες και ρουτίνες. Περιγράφουν τις λεπτομέρειες της ζωής τους: κάνουν γιόγκα παρά τους ήχους των εκρήξεων, τρώνε μόνοι τους τούρτα γενεθλίων και βγαίνουν σε άδειες καφετέριες.

Επίσης μιλάνε με λεπτομέρειες για το πώς η σύγκρουση επηρεάζει τις σχέσεις τους. Όλα τα ονόματα σε αυτό το άρθρο του BBC έχουν αλλάξει. Προς τα τέλoς Μαρτίου, οι Ιρανοί γιόρταζαν το Νορούζ, την περσική γιορτή της πρωτοχρονιάς που σηματοδοτεί την εαρινή ισημερία και είναι μια εποχή που οι οικογένειες συγκεντρώνονται.

Ο Σίνα, ο οποίος είναι περίπου 20 ετών, αντιτίθεται στο κληρικό κατεστημένο και συνεχίζει να υποστηρίζει τις ισραηλινές και αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές, πιστεύοντας ότι θα βοηθήσουν στην πτώση του καθεστώτος. Λέει ότι ο θείος του, μέλος των Μπασίτζ, δεν είχε παραστεί σε οικογενειακές συγκεντρώσεις του Νορούζ τα τελευταία χρόνια, αλλά εμφανίστηκε αυτή τη φορά, προς έκπληξη της οικογένειάς του. Συνήθως, «δεν μιλάμε ούτε σε αυτόν, ούτε στα παιδιά του», λέει ο Σίνα. Λέει ότι έχει μιλήσει ελάχιστα με τον θείο του από τις μεγάλες διαμαρτυρίες του 2022 μετά τον θάνατο μιας νεαρής γυναίκας, της Mάχσα Αμίνι, η οποία κατηγορήθηκε ότι δεν φορούσε σωστά την υποχρεωτική χιτζάμπ.

Πιο πρόσφατα, το Ιράν βίωσε μια άνευ προηγουμένου καταστολή από την Μπασίτζ και άλλες δυνάμεις ασφαλείας σε διαδηλώσεις που σάρωσαν όλη τη χώρα τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο. Τουλάχιστον 6.508 διαδηλωτές σκοτώθηκαν και 53.000 συνελήφθησαν, σύμφωνα με το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων Human Rights Activists (HRANA).

Ο Σίνα λέει ότι, σύμφωνα με άλλους συγγενείς, ο θείος του ήταν τόσο εξοργισμένος με τις διαμαρτυρίες που είπε ότι ακόμα κι αν τα δικά του παιδιά έβγαιναν στους δρόμους και σκοτώνονταν, δεν θα πήγαινε να παραλάβει τα πτώματά τους. Κι όμως, λέει ο Σίνα, ο θείος του φαίνεται να «φοβάται τον θάνατο» στον πόλεμο και φαίνεται να προσπαθούσε να βελτιώσει τις σχέσεις με ορισμένα μέλη της οικογένειάς του, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας του της μητέρας, της γιαγιάς του Σίνα. Στο Νορούζ, ο ίδιος και η σύζυγός του «φαίνονταν απλώς πολύ πιεσμένοι και αβοήθητοι», λέει η Σίνα. «Δεν τσακώθηκα μαζί τους. Θα έπρεπε να είναι στη φυλακή».

Ένας άλλος νεαρός άνδρας, ο Κάβε από την Τεχεράνη, πέρασε το Νορούζ μόνος του. Λέει ότι η σχέση του με την αδερφή του, η οποία είναι επίσης μέλος της Μπασίτζ, ήταν ήδη δύσκολη. Αφού συμμετείχε στις διαμαρτυρίες του 2022, λέει, άρχισε να ασκεί κριτική στις δραστηριότητές του και να μην δείχνει συμπόνια για τους θανάτους φίλων του στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.

Ο Kάβε παρείχε πρόσβαση στο διαδίκτυο σε φίλους και συγγενείς μέσω του Starlink της SpaceX, το οποίο προσφέρει συνδεσιμότητα μέσω δορυφόρων. Στο Ιράν, η κατοχή ή η χρήση τερματικών Starlink τιμωρείται με φυλάκιση έως και δύο ετών. Αρχικά πήγε στην οικογένειά του για τις γιορτές, αλλά όπως λέει έφυγε από το μέρος όπου έμεναν και αργότερα επέστρεψε για να διαπιστώσει ότι η αδερφή του είχε αποσυνδέσει το Starlink του και τις συσκευές που ήταν συνδεδεμένες σε αυτό. Όταν την προκάλεσε, ξέσπασε καβγάς, λέει.

«Δεν την αντέχω άλλο... Απλώς τσακώθηκα και είπα ότι δεν αντέχω και έφυγα», λέει. «Ήμουν τόσο ενθουσιασμένος για το Noρουζ. Έφτιαξα τα ρούχα μου και ήθελα να είμαι εκεί με την οικογένεια. Αλλά τώρα δεν το νιώθω καθόλου» είπε.

Οι περισσότεροι Ιρανοί δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Οι συσκευές Starlink είναι ακριβές και παράνομες, επομένως όσοι έχουν πρόσβαση τείνουν να είναι σχετικά πλούσιοι. Μερικοί άλλοι καταφέρνουν να συνδεθούν μέσω VPN. Οι περισσότεροι Ιρανοί που δέχονται να μιλήσουν στο BBC Persian αντιτίθενται στο ιρανικό καθεστώς. Αλλά ακόμη και μεταξύ των επικριτών της κυβέρνησης, υπάρχουν βαθιές διαφορές σχετικά με αυτόν τον πόλεμο και τον αντίκτυπό του.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Εταιρειών Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου, 1.900 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές, ενώ η HRANA υπολογίζει τον συνολικό αριθμό σε πάνω από 3.400, εκ των οποίων περισσότεροι από 1.500 είναι πολίτες.

Η Μαράλ, μια φοιτήτρια στα 20 της χρόνια στην πόλη Ραστ στο βόρειο Ιράν, έχει απογοητευθεί πολύ με τον πατέρα της για τη συνεχή υποστήριξή του στον πόλεμο. Είναι ένθερμος υποστηρικτής του Ρεζά Παχλεβί, του πρίγκιπα διαδόχου του Ιράν πριν από την επανάσταση του 1979.

Ο Παχλαβί ζει τώρα στις ΗΠΑ και θεωρείται πιθανός μεταβατικός ηγέτης της χώρας. Υποστηρίζει τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν παρά τα αυξανόμενα θύματα, περιγράφοντας τις επιθέσεις ως «ανθρωπιστική παρέμβαση» και προτρέποντας τις ΗΠΑ να «συνεχίσουν την πορεία τους». Έχει κερδίσει έδαφος στο Ιράν τους τελευταίους μήνες, με ορισμένους διαδηλωτές στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου να φωνάζουν το όνομά του.

«Θέλω απλώς να τελειώσει αυτός ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό», λέει η Μαράλ. «Πολλοί απλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει». Λέει ότι «ενοχλείται» επειδή ο πατέρας της είναι «πολύ αισιόδοξος», ακόμα και όταν πέφτουν οι βόμβες. «Προσπαθούμε να του μιλήσουμε, αλλά συνεχίζει να λέει "ο Πρίγκιπας, ο Πρίγκιπας"», λέει.

«Ο μπαμπάς μου ζει με την ψευδαίσθηση ότι το Ιράν θα ανοίξει τα σύνορά του και μέσα σε πέντε χρόνια όλα θα ξαναχτιστούν, όλα θα είναι καλά. Επηρεάζεται από την ισραηλινή προπαγάνδα ότι οι δύο χώρες θα είναι φίλες.» Ο πατέρας και η μητέρα της συχνά μαλώνουν για τον Παχλεβί, προσθέτει.

Εν τω μεταξύ, η Τάρα, μια κοπέλα περίπου 20 ετών στην Τεχεράνη, λέει ότι τα μέλη της οικογένειάς της την επέκριναν αρχικά επειδή ήταν αντίθετη στον πόλεμο. «Όλοι υποστηρίζουν τις επιθέσεις στο Ιράν... Η μαμά και η αδερφή μου μου είπαν: "Δεν έχεις χάσει κανέναν [κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων], γι' αυτό είσαι κατά των επιθέσεων. Δεν θέλεις να διαταραχθεί η ρουτίνα σου, η άσκησή σου και το να πιεις καφέ... Αν [το καθεστώς] είχε σκοτώσει έναν από τους φίλους ή τους συγγενείς σου [κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων], θα είχες διαφορετική γνώμη"».

Αλλά η Τάρα λέει: «Χιλιάδες αθώοι άνθρωποι θα μπορούσαν επίσης να σκοτωθούν στον πόλεμο, χωρίς κανείς καν να τους θυμάται». Ωστόσο, λέει ότι η άποψη της αδερφής της -όπως και αρκετών άλλων Ιρανών από τους οποίους έχει ακούσει το BBC- έχει αλλάξει λίγο καθώς οι επιθέσεις συνεχίζονται. Πιο πρόσφατα, αφού χτυπήθηκε μια κοντινή περιοχή, λέει ότι η αδερφή της είπε απλώς: «Ελπίζω ο πόλεμος να τελειώσει σύντομα». Και παρά τις διαφορές τους, η οικογένεια εξακολουθεί να προσπαθεί να πηγαίνει παντού μαζί, λέει η Τάρα. Με αυτόν τον τρόπο, «θα πεθαίναμε όλοι μαζί αν μας χτυπούσαν».

Διαβάστε επίσης