«Ωρα μηδέν» για τη συμφωνία με το Ιράν: Οι όροι των ΗΠΑ και οι σκληροπυρηνικοί της Τεχεράνης

Snapshot

• Ο πρόεδρος Τραμπ αναμένεται να αποφασίσει σύντομα για την παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν, υπό όρους όπως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την απομάκρυνση ναρκοπεδίων.
• Το Ιράν δεν έχει συμφωνήσει σε βασικούς όρους των ΗΠΑ, όπως την πλήρη απαγόρευση πυρηνικών όπλων και την παραχώρηση ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ.
• Οι σκληροπυρηνικοί στο Ιράν αντιτίθενται έντονα σε οποιαδήποτε παραχώρηση προς τις ΗΠΑ και προσπαθούν να εκτροχιάσουν τη συμφωνία μέσω δημόσιας πίεσης και κρατικών μέσων ενημέρωσης.
• Η βαθιά δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών περιπλέκει τις διαπραγματεύσεις και την υλοποίηση της συμφωνίας, με αμφότερες να ζητούν εγγυήσεις πριν από παραχωρήσεις.
• Η σύγκρουση που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και οικονομικές επιπτώσεις, ενώ το Καζακστάν προτείνεται ως πιθανός χώρος αποθήκευσης ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού σε περίπτωση συμφωνίας.

Snapshot powered by AI

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες ότι θα αποφασίσει σύντομα για τη συμφωνία που θα παρατείνει την εκεχειρία με το Ιράν οι δύο χώρες ωστόσο φαίνεται πως εξακολουθούν να διαφωνούν σε σημαντικά ζητήματα. Ο Τραμπ συναντήθηκε την Παρασκευή (29/5) επί δύο ώρες με μέλη του υπουργικού συμβουλίου στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων στον Λευκό Οίκο, αλλά ανέβαλε τη λήψη τελικής απόφασης, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης .

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα υπονοήσει τις τελευταίες εβδομάδες ότι επίκειται συμφωνία με την Τεχεράνη, μόνο και μόνο για να επιστρέψει στις απειλές όταν οι Ιρανοί διαψεύδουν την ύπαρξη προόδου. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δήλωσε ότι ορισμένες απροσδιόριστες πτυχές μιας συμφωνίας «έχουν συμφωνηθεί», ενώ περιέγραψε παράλληλα τους πιο σημαντικούς όρους του. Δεν ήταν σαφές εάν το Ιράν είχε συμφωνήσει σε όλους, όπως ειναι μεταξύ άλλων η προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα ανακάλυπταν και θα κατέστρεφαν το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι το Ιράν θα πρέπει να τερματίσει τον ασφυκτικό κλοιό του στα Στενά του Ορμούζ, να απομακρύνει τυχόν εναπομείνασες νάρκες στην ζωτικής σημασίας πλωτή οδό και «να συμφωνήσει ότι δεν θα έχει ποτέ πυρηνικά όπλα ή βόμβες» δύο όρους με τους οποίους η Τεχεράνη φαίνεται να μην έχει συμφωνήσει. Είπε επίσης ότι «δεν θα γίνει ανταλλαγή χρημάτων, μέχρι νεωτέρας», πιθανώς μια αναφορά στις εκκλήσεις του Ιράν προς τις ΗΠΑ να απελευθερώσουν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της χώρας.

Η πρόταση που συζητείται αναμένεται ότι θα παρατείνει την εκεχειρία των αρχών Απριλίου για άλλες 60 ημέρες, δίνοντας στους διαπραγματευτές χρόνο να σφυρηλατήσουν τον οριστικό τερματισμό του πολέμου. Ανώτεροι αξιωματούχοι από τις ΗΠΑ και το Ιράν δήλωσαν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για την αναστολή του πολύμηνου πολέμου στη Μέση Ανατολή, που ξεκίνησε στο τέλος Φεβρουαρίου.

«Ο πρόεδρος Τραμπ θα κάνει μόνο μια συμφωνία που είναι καλή για την Αμερική και ικανοποιεί τις κόκκινες γραμμές του. Το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να κατέχει πυρηνικά όπλα», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος. «Το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα ή βόμβα. Το Ορμούζ πρέπει να ανοίξει αμέσως, χωρίς διόδια, για απεριόριστη ναυσιπλοΐα, και προς τις δύο κατευθύνσεις».

Το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars του Ιράν ωστόσο ανέφερε ότι τα σχόλια του Τραμπ ήταν μια «προσπάθεια να παρουσιαστεί μια κατασκευασμένη νίκη». Η ανώτερη ιρανική πηγή, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι η πιθανή συμφωνία δεν περιλαμβάνει κανένα ζήτημα που σχετίζεται με τα πυρηνικά, ενώ ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η διαχείριση των Στενών πρέπει να αποφασιστεί από το Ιράν και το Ομάν. Το Fars ανέφερε ότι το στενό θα ανοίξει ξανά υπό τους όρους της Τεχεράνης, αφού οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων.

Η βαθιά δυσπιστία της Τεχεράνης προς την κυβέρνηση Τραμπ έχει δυσκολέψει την ηγεσία του Ιράν να χτίσει υποστήριξη για τη συμφωνία. Το Ιράν έχει δεχθεί στρατιωτική επίθεση δύο φορές τον τελευταίο χρόνο, ενώ βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ μία φορά από το Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι, ξεκινώντας τον 12ήμερο πόλεμο, και ξανά στο τέλος Φεβρουαρίου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης έχει επίσης περιπλέξει την αλληλουχία της συμφωνίας, καθώς και οι δύο πλευρές έχουν απαιτήσει παραχωρήσεις εκ των προτέρων κατά την πρώτη φάση της συμφωνίας. Ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη ανησυχεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαφορετικά δεν θα τηρούσαν τις δεσμεύσεις τους, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει παρόμοιο σκεπτικισμό για το Ιράν.

Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν εκτροχιάζουν μια πιθανή συμφωνία

Καθώς το Ιράν και οι ΗΠΑ φαινόταν να πλησιάζουν σε μια συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών αυτή την εβδομάδα, δεν ήταν όλοι σύμφωνοι στο Ιράν. Η σκληροπυρηνική παράταξη, μια περιθωριακή αλλά θορυβώδης ομάδα με μέλη στο Κοινοβούλιο και μια έδρα στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, έχει αντιταχθεί ανοιχτά σε οποιεσδήποτε παραχωρήσεις προς την Ουάσινγκτον, χρησιμοποιώντας συγκεντρώσεις, κρατικά μέσα ενημέρωσης και ιδιωτικές και δημόσιες δηλώσεις ως εργαλεία για να προσπαθήσει να εκτροχιάσει μια συμφωνία.

Η κρατική τηλεόραση, η οποία ελέγχεται από έναν σκληροπυρηνικό διευθυντή, έχει εντείνει τις διαιρέσεις στη χώρα και έχει παρουσιάσει τις διαπραγματεύσεις ως αποτυχημένες. Τη Δευτέρα, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επέπληξε την κρατική τηλεόραση σε συνάντηση με τους ανώτερους ηγέτες της, καλώντας τους να αποφύγουν να σπέρνουν διχόνοια. Ο κ. Πεζεσκιάν είπε ότι ακόμη και ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο πρώην ανώτατος ηγέτης που σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου, «συμφώνησε ότι πρέπει να πάμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

«Αλλά τώρα», συνέχισε, «διαφημίζουμε ότι δεν πρέπει να διαπραγματευόμαστε».Σε μια κατάμεστη συγκέντρωση σκληροπυρηνικών υποστηρικτών στην Τεχεράνη την Παρασκευή, μεγάλα πλήθη κυμάτιζαν σημαίες και φώναζαν συνθήματα ανυπακοής. Ένας δημοσιογράφος της κρατικής τηλεόρασης ρώτησε ορισμένους από τους συμμετέχοντες αν το Ιράν θα έπρεπε να υποχωρήσει ή να συνεχίσει να πολεμά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. «Θέλουμε να τους τιμωρήσουν σωστά», είπε μια γυναίκα που συμμετείχε. «Μείνετε σταθεροί, είμαστε μαζί σας μέχρι την τελευταία μας σταγόνα αίμα», είπε ένας άνδρας.«Ο Τραμπ πρέπει να γνωρίζει ότι το Ιράν, ως νικητής και κατακτητής του πεδίου, θέτει τους όρους», δήλωσε ο Εμπραχίμ Αζίζι, συντηρητικός νομοθέτης και επικεφαλής των επιτροπών εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής του Κοινοβουλίου, σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή.

Αναλυτές που πρόσκεινται στην κυβέρνηση του Ιράν λένε ότι η σκληροπυρηνική φατρία αντιπροσωπεύει μια μειοψηφική άποψη, τόσο στο ευρύ κοινό όσο και μεταξύ των αξιωματούχων. Ωστόσο αν την αγνοήσουν, υπάρχει ο κίνδυνος να αποξενώσουν το τμήμα του πληθυσμού που υπήρξε από τους πιο πιστούς υποστηρικτές της Ισλαμικής Δημοκρατίας μέσω πολιτικών και κοινωνικών αναταραχών.

Ακόμη και ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος είναι γιος του δολοφονημένου πρώην ηγέτη, δεν είναι άτρωτος στην οργή τους. Την Πέμπτη, ένας σκληροπυρηνικός κληρικός νομοθέτης, ο Χαμίντ Ρασάι, επιτέθηκε στον Αγιατολάχ Χαμενεΐ σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τίτλο «Ποιος είναι άξιος της ανώτατης ηγεσίας;» (Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ, ο οποίος κρύβεται από την έναρξη του πολέμου, έχει εκφράσει την υποστήριξή του στην ομάδα διαπραγματεύσεων για τα πυρηνικά σε γραπτές δηλώσεις.)

Ο Ρασάι έγραψε ότι ο Προφήτης Νώε είχε έναν γιο που ήταν άπιστος και επαναστατικό μαύρο πρόβατο, και ότι «οι οικογενειακές σχέσεις δεν συντελούν απαραίτητα στο να είναι κανείς δίκαιος».Η σύγκριση καταδικάστηκε γρήγορα από πολιτικά πρόσωπα και ιρανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία τον κατηγόρησαν ότι υπονόμευε την αξιοπιστία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ για πολιτικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών Ανακάλεσε σε μια μεταγενέστερη ανάρτηση, λέγοντας ότι κακοί παράγοντες είχαν παρερμηνεύσει τα σχόλιά του.

Νωρίτερα στις διαπραγματεύσεις, ο Αλί Μπαγκέρι Κανί, ένας σκληροπυρηνικός που υπηρετεί ως αναπληρωτής γραμματέας του συμβουλίου εθνικής ασφάλειας, έγραψε μια επιστολή στον Αγιατολάχ Χαμενεΐ λέγοντας ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές, με επικεφαλής τον κ. Γκαλιμπάφ, ήταν υπερβολικά διαλλακτικοί με τους Αμερικανούς.

Την Πέμπτη, ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ εξέδωσε νέα δήλωση στην οποία σημειώνει την επαναλειτουργία του Κοινοβουλίου για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου. Η δήλωση καλεί όλους τους νομοθέτες να παραμείνουν ενωμένοι και να «απέχουν από ανοησίες πολιτικές διαιρέσεις και μεγεθύνουν τις κοινωνικές διαιρέσεις». Είπε ότι κάτι τέτοιο θα συμβάλει στο σχέδιο του εχθρού να διαιρέσει και να βασιλεύσει.

Ο Τραμπ υπό πίεση

Ο Τραμπ βρίσκεται υπό πίεση να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να μειώσει τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο, καθώς οι ψηφοφόροι δείχνουν αυξανόμενη απογοήτευση για την αύξηση των τιμών. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει πιθανή αντίδραση από τα «γεράκια» στο θέμα του Ιράν στο ίδιο του το κόμμα για τυχόν παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.

Ο πόλεμος που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, και έχει προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό πλήγμα, αυξάνοντας τις τιμές της ενέργειας λόγω του κλεισίματος του Ορμούζ από το Ιράν. Στην ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι νάρκες θα απομακρυνθούν από το στενό και τα πλοία που έχουν παγιδευτεί εκεί μπορεί να αρχίσουν να επιστρέφουν στα σπίτια τους: «Πείτε γεια στις συζύγους, τους συζύγους σας, τους γονείς σας και τις οικογένειές σας από εμένα, τον αγαπημένο σας πρόεδρο!»

Το Καζακστάν έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμο να πάρει το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού της Τεχεράνης σε περίπτωση συμφωνίας, δήλωσε στους Financial Times ο επικεφαλής της πυρηνικής αρχής του ΟΗΕ, Ραφαέλ Γκρόσι. Το Καζακστάν φιλοξενεί ήδη μια διεθνώς ελεγχόμενη τράπεζα ουρανίου για να διασφαλίζει τον εφοδιασμό με καύσιμα των σταθμών παραγωγής ενέργειας στα κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Το Ιράν επιθυμεί επίσης την άρση των κυρώσεων, την απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή και, οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία να τερματίσει την επίθεση του συμμάχου των ΗΠΑ, Ισραήλ, στον Λίβανο . Το Ισραήλ έχει εκτοπίσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και έχει εισχωρήσει βαθιά στον Λίβανο, καθώς καταδιώκει την υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή της Χεζμπολάχ. Ο Λίβανος ανακοίνωσε ότι περισσότεροι από 3.200 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιδρομές, ενώ το Ισραήλ αναφέρει ότι 23 στρατιώτες του και τέσσερις πολίτες έχουν σκοτωθεί

Διαβάστε επίσης