Explainer: Τι είναι το «σύννεφο φωτιάς» και γιατί κάνει τις πυρκαγιές στην Ευρώπη πιο επικίνδυνες
Οι μεγάλες πυρκαγιές μπορούν να δημιουργήσουν το δικό τους μοναδικό καιρικό σύστημα, προκαλώντας ισχυρούς ανέμους, κεραυνούς και νέες εστίες σε μεγάλη απόσταση από το αρχικό μέτωπο
Snapshot
- Το σύννεφο φωτιάς (pyrocumulonimbus ή pyroCb) είναι γιγάντιο σύννεφο καταιγίδας που δημιουργείται από τη θερμότητα και τον καπνό μιας μεγάλης πυρκαγιάς και μπορεί να φτάσει έως 10-15 χιλιόμετρα ύψος.
- Αυτά τα σύννεφα δημιουργούν ισχυρούς ανέμους και κεραυνούς, που μπορούν να επιταχύνουν την εξάπλωση της πυρκαγιάς και να προκαλέσουν νέες εστίες σε μεγάλες αποστάσεις.
- Η εμφάνιση πυροσωρειτομελανιών στην Ευρώπη, ειδικά στη Γαλλία και την Ισπανία, είναι πιθανώς πρωτοφανής και συνδέεται με τις ακραίες καιρικές συνθήκες λόγω της κλιματικής αλλαγής.
- Η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και ένταση των συνθηκών που ευνοούν τη δημιουργία νεφών φωτιάς, επιδεινώνοντας τις πυρκαγιές παγκοσμίως.
- Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη συμβαίνουν παράλληλα με κύματα καύσωνα και ξηρασία, ενώ προβλέπεται νέο κύμα καύσωνα που θα αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
Καθώς η Γαλλία και η Ισπανία μάχονται με τις χειρότερες πυρκαγιές στη σύγχρονη ιστορία , οι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει για ένα πρωτοφανές φαινόμενο που θα μπορούσε να επιδεινώσει τις επιπτώσεις των πυρκαγιών: Είναι ένας πυροσωρειτομελανίας, γνωστός διεθνώς ως (pyrocumulonimbus) – ένα νέφος που δημιουργείται από την ίδια τη φωτιά και μπορεί να μεταβάλει δραματικά τη συμπεριφορά της.
Το φαινόμενο που ειναι γνωστό σε περιοχές όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς η Γαλλία και η Ισπανία αντιμετωπίζουν εκτεταμένες πυρκαγιές, εν μέσω υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας και ισχυρών ανέμων.
Τι είναι ένα «σύννεφο φωτιάς»;
Ο πυροσωρειτομελανίας, ή «pyroCb» είναι γιγάντια σύννεφα καταιγίδας που δημιουργούνται από μια πυρκαγιά. Οι μαζικές πυρκαγιές εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και θερμότητας που ανεβαίνουν γρήγορα σε ένα νέφος καπνού. Όταν το νέφος της φωτιάς ανέβει αρκετά ψηλά, η χαμηλή ατμοσφαιρική πίεση προκαλεί την ψύξη του αέρα και η υγρασία συμπυκνώνεται και σχηματίζει ένα σύννεφο. Τέτοια σύννεφα μπορούν να προκαλέσουν κεραυνούς και ανέμους.
Εάν μια πυρκαγιά είναι αρκετά μεγάλη και έντονη, το σύννεφο καπνού που παράγει μπορεί να σχηματίσει ένα πυροσωρειτομελανικό νέφος, το οποίο μπορεί να φτάσει σε ύψος 10-15 χιλιομέτρων και να διαπεράσει τη στρατόσφαιρα. Η NASA τo αποκαλεί «δράκο των νεφών που ξερνάει φωτιά» . «Είναι μια πλήρης καταιγίδα που σχηματίζεται μέσα στο πύρινο σύννεφο», λέει ο Rick McRae, επίκουρος καθηγητής από την ερευνητική ομάδα για τις πυρκαγιές στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW). «Αυτά τα πράγματα, καλύπτουν έως και περίπου 10.000 κυβικά χιλιόμετρα της ατμόσφαιρας, επομένως έχουν μεγάλο αντίκτυπο».
Γιατί είναι τόσο επικίνδυνοι αυτοί οι σχηματισμοί νεφών;
Όταν σχηματίζονται πυροσωρειτομελανίες, μπορούν να δημιουργήσουν ανέμους που κάνουν τις πυρκαγιές από κάτω να εξαπλώνονται ακόμη πιο γρήγορα και μερικές φορές δημιουργούν τους δικούς τους κεραυνούς, οι οποίοι με τη σειρά τους μπορούν να πυροδοτήσουν περισσότερες πυρκαγιές σε μεγαλύτερη απόσταση.
Οι ειδικοί λένε ότι οι ισχυρότερες ριπές ανέμου μπορούν να δημιουργήσουν πιο απρόβλεπτα μοτίβα πυρκαγιάς και ως εκ τούτου να κάνουν τις συνθήκες πιο επικίνδυνες για τους πυροσβέστες που μάχονται με τις φλόγες. «Το σύννεφο επιβεβαιώνει ότι η πυρκαγιά είναι πολύ επικίνδυνη», λέει ο McRae του UNSW, ο οποίος εργάστηκε ως ανώτερος διευθυντής πυροσβεστικής για 30 χρόνια. «Το σύννεφο επιβεβαιώνει ότι είναι σκόπιμο να απομακρυνθούν πολλοί άνθρωποι».
Είναι ένα νέο φαινόμενο;
Η Αυστραλία άρχισε να αντιμετωπίζει πυροσωρειτομελανίες στις αρχές του αιώνα και οι ειδικοί λένε ότι φαίνεται να γίνονται όλο και πιο συνηθισμένα. Σχηματίστηκαν επίσης κατά τη διάρκεια των μαζικών πυρκαγιών στην Καλιφόρνια το 2022, αλλά αυτή θα μπορούσε να είναι μια νέα κατάσταση για τη Γαλλία. Εάν επιβεβαιωθεί, αυτή θα είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται pyroCb στη Γαλλία.
«Είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία έπρεπε να εξετάσει ρητά την έννοια ενός pyroCb», λέει ο McRae. «Το αν είχαν ένα πριν από λίγες μέρες ή όχι δεν είναι πραγματικά το ερώτημα», λέει, «το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει ένα την Τρίτη, την Τετάρτη αυτής της εβδομάδας».
Γιατί αυτά τα σύννεφα εμφανίζονται πιο συχνά;
Η κλιματική κρίση δημιουργεί πιο επικίνδυνες συνθήκες για τις πυρκαγιές παγκοσμίως, καθώς και τις συνθήκες που οδηγούν στον σχηματισμό νεφών φωτιάς. «Δεν είναι τόσο απλό όσο η αύξηση της θερμοκρασίας. Είναι μια ολοκληρωτική κλιματική αλλαγή», λέει ο McRae. «Είναι αλλαγές στην ατμόσφαιρα, αλλαγές στον επιφανειακό καιρό, αλλαγές σε πολλά πράγματα». Οι ειδικοί λένε ότι τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν ότι αυτές οι τάσεις θα επιδεινωθούν στο μέλλον.
Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη σημειώνονται κατά τη διάρκεια της αιχμής της τουριστικής περιόδου, σε μια περιοχή που έχει πληγεί από διαδοχικά κύματα καύσωνα, με δασικές εκτάσεις να έχουν αποξηρανθεί λόγω έλλειψης βροχοπτώσεων από τον Μάιο.
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι ένα ακόμη κύμα καύσωνα θα μπορούσε να πλήξει τη Γαλλία από την Τρίτη, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές.«Θα υπάρξει μια κηλίδα υψηλής θερμότητας που θα μετακινηθεί από την Τσεχοσλοβακία σε μια περίοδο τεσσάρων ή πέντε ημερών», λέει ο McRae.
