Πόσο κοντά είμαστε σε νέα παγκόσμια ενεργειακή κρίση - Η «βαλβίδα εκτόνωσης» της Σαουδικής Αραβίας
Τα παγκόσμια αποθέματα ασφαλείας συρρικνώνονται
Snapshot
- Η Σαουδική Αραβία διέκοψε προσωρινά τη λειτουργία του αγωγού Ανατολής-Δύσης λόγω επιθέσεων, περιορίζοντας την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κατά περίπου 4%.
- Οι τιμές καυσίμων στην Ελλάδα αυξάνονται σημαντικά, με τη βενζίνη να φτάνει έως και 2,40 ευρώ το λίτρο στα νησιά, προκαλώντας οικονομική πίεση σε οδηγούς και νοικοκυριά.
- Τα παγκόσμια αποθέματα ασφαλείας πετρελαίου συρρικνώνονται, ενώ η διακοπή του αγωγού και οι επιθέσεις στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ επιδεινώνουν τις προκλήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
- Η ζήτηση πετρελαίου μειώνεται λόγω υψηλών τιμών και γεωπολιτικών εντάσεων, αλλά το έλλειμμα προσφοράς αναμένεται να διευρυνθεί το τέταρτο τρίμηνο του 2023.
- Η συνέχιση των διαταραχών και η αβεβαιότητα για την επαναλειτουργία του αγωγού και του Στενού του Ορμούζ αυξάνουν τον κίνδυνο νέας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
Νέα ενεργειακή κρίση διαφαίνεται στον ορίζοντα έπειτα και από την χθεσινή ανακοίνωση της Σαουδικής Αραβίας να ακυρώσει παραδόσεις πετρελαίου στην Ευρώπη.
Χρυσώνοντας το χάπι ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε χθες στο CNBC ότι το πετρέλαιο θα αρχίσει να ξαναρέει μέσω του ζωτικής σημασίας αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας εντός των επόμενων ημερών, αφού το βασίλειο αναγκάστηκε να τον κλείσει προσωρινά μετά από επιθέσεις ομάδων που υποστηρίζονται από το Ιράν.
Οι τιμές στην Ελλάδα
Σε οικονομικό αδιέξοδο οδηγούνται επαγγελματίες και οδηγοί σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς οι τιμές των καυσίμων συνεχίζουν το ανοδικό ράλι χωρίς καμία ορατή ένδειξη αποκλιμάκωσης. «Πάει, τελειώσαμε. Σκέφτομαι πλέον να αλλάξω επάγγελμα, δεν βγαίνουν τα έξοδα», αναφέρει επαγγελματίας οδηγός στο Mega αποτυπώνοντας την απόγνωση που κυριαρχεί στην αγορά. Κάθε επίσκεψη στην αντλία εξελίσσεται σε εφιάλτη.
Πολλοί επιλέγουν να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους στο ελάχιστο, στρέφονται στα δίκυκλα ή αναγκαστικά κινούνται με τα πόδια, αφού το καθημερινό κόστος μοιάζει δυσβάσταχτο. Οι αριθμοί αποτυπώνουν με ακρίβεια την επιβάρυνση. Μέσα σε μόλις 15 ημέρες καταγράφεται αύξηση 5%, με την τιμή στα νησιά να προσεγγίζει ακόμα και τα 2,40 ευρώ το λίτρο.
Την ίδια ώρα, το πετρέλαιο κίνησης ακολουθεί ανάλογη τροχιά, φτάνοντας τα 2,122 ευρώ το λίτρο. Όσο οι διεθνείς τιμές δεν υποχωρούν και η τάση στα διυλιστήρια παραμένει ανοδική, οι προοπτικές για τους οδηγούς διαγράφονται δυσοίωνες.
Αγωνία στην αγορά πετρελαίου
Ωστόσο σύμφωνα με μια ανάλυση του al-monitor η διακοπή λειτουργίας του αγωγού της Σαουδικής Αραβίας αποκαλύπτει τη συρρίκνωση των παγκόσμιων αποθεμάτων ασφαλείας πετρελαίου
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ανέλθει στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάιο, καθώς οι διαταραχές στις ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ και η προσωρινή διακοπή λειτουργίας του αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας περιορίζουν την παγκόσμια προσφορά.
.Δύο αξιωματούχοι της περιοχής δήλωσαν την Δευτέρα στο Associated Press ότι ο αγωγός πιθανότατα θα παραμείνει σε μεγάλο βαθμό εκτός λειτουργίας για αρκετές εβδομάδες, ενώ θα γίνονται οι επισκευές των ζημιών. Αγοραστές και έμποροι σαουδικού πετρελαίου δήλωσαν στο Reuters την Κυριακή ότι τα αποθέματα στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας θα μπορούσαν να καλύψουν τις εξαγωγές μόνο για πέντε έως επτά ημέρες χωρίς τον αγωγό, θέτοντας ενδεχομένως σε κίνδυνο έως και το 4% της παγκόσμιας προσφοράς αργού.
«Αντιμετωπίζουμε πλέον διακοπή λειτουργίας του αγωγού διάρκειας τριών έως πέντε εβδομάδων. Αυτός αποτελούσε την κύρια «βαλβίδα εκτόνωσης» της Σαουδικής Αραβίας εν μέσω του πολέμου», δήλωσε η Βικτόρια Σίλβα, ανώτερη ερευνητική συνεργάτιδα της RBC Capital Markets, στο Al-Monitor. «Σε συνδυασμό με την αιφνιδιαστική επίθεση των Χούθι στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αυτό θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τη διαδρομή παράκαμψης που είχε τη μεγαλύτερη σημασία, υπογραμμίζοντας την τελική μας άποψη ότι δεν υπάρχει υποκατάστατο για την επαναλειτουργία του Ορμούζ».
Η «βαλβίδα εκτόνωσης» της Σαουδικής Αραβίας είναι εκτός λειτουργίας
Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, γνωστός και ως Petroline, μεταφέρει αργό πετρέλαιο διαμέσου της Σαουδικής Αραβίας προς το Γιανμπού, επιτρέποντας στο βασίλειο να εξάγει πετρέλαιο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ.
Ο αγωγός έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν που διαρκεί έξι μήνες, μεταφέροντας περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα — ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς — καθώς οι επιθέσεις και οι περιορισμοί μείωσαν δραστικά την κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων μέσω του Ορμούζ.
«Επειδή αυτός ο αγωγός λειτουργεί ως κρίσιμη παράκαμψη γύρω από το στενό, το κλείσιμό του σφίγγει περαιτέρω την παγκόσμια αγορά πετρελαίου», δήλωσε ο Τζιοβάνι Σταουνόβο, αναλυτής εμπορευμάτων στην UBS, στο Al-Monitor. «Οι παράγοντες της αγοράς θα παρακολουθούν πλέον στενά τη διάρκεια του κλεισίματος του αγωγού για να εκτιμήσουν τον ευρύτερο αντίκτυπό του στην παγκόσμια προσφορά.»
Η Rystad Energy εκτίμησε τη Δευτέρα ότι οι φορτώσεις αργού και συμπυκνωμάτων στο Γιανμπού ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 2,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τις τελευταίες επτά ημέρες, σε σύγκριση με 2,6 έως 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα νωρίτερα τον Σεπτέμβριο. Εάν η ροή μέσω του αγωγού σταματήσει εντελώς, αυτές οι εξαγωγές θα τεθούν σε κίνδυνο μόλις εξαντληθεί το αργό που έχει ήδη αποθηκευτεί στο Γιανμπού.
Τα παγκόσμια αποθέματα ασφαλείας συρρικνώνονται
Η διακοπή λειτουργίας του αγωγού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σαουδικό πετρέλαιο θα εξαφανιστεί αμέσως από την αγορά. Το αποθηκευμένο αργό μπορεί να διατηρήσει τις εξαγωγές προσωρινά, ενώ ορισμένα δεξαμενόπλοια συνεχίζουν να πλέουν στο Ορμούζ και άλλες αποστολές μπορούν να ανακατευθυνθούν μέσω μακρύτερων διαδρομών.
Ωστόσο, μετά από έξι μήνες πολέμου, η ικανότητα αυτών των εναλλακτικών λύσεων να απορροφήσουν περαιτέρω διαταραχές μειώνεται.«Έξι μήνες μετά, παρατηρούμε μια πιο τεταμένη κατάσταση από ό,τι υποδείκνυαν οι αρχικές διαβεβαιώσεις. Τα αποστάγματα εξακολουθούν να κατέχουν κυρίαρχη θέση και τα αποθέματα των ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο εποχιακό τους επίπεδο», δήλωσε στον Al-Monitor ο Χομαγιούν Φαλάκσαχι, ανώτερος διευθυντής του τομέα upstream στην Kpler. Ο Φαλάκσαχι ανέφερε ότι ο κύριος περιορισμός αφορά όλο και περισσότερο την εφοδιαστική και την τιμολόγηση, παρά μια απόλυτη έλλειψη.
Οι ροές μη ιρανικού πετρελαίου μέσω του Ορμούζ έχουν ανακάμψει σε περίπου 70% των προπολεμικών επιπέδων, καθώς οι επιχειρήσεις με υψηλή ανοχή κινδύνου συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό.
Μια ξεχωριστή πρόκληση στο νότο
Οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας από το Γιάνμπου αντιμετωπίζουν μια ξεχωριστή πρόκληση πιο νότια. Οι αποστολές αργού πετρελαίου μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχουν μειωθεί σε περίπου 870.000 bpd από 3,2 εκατομμύρια bpd μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου, σύμφωνα με τον Φαλάκσαχι, καθώς οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι εντείνουν τις επιθέσεις τους και επεκτείνουν την παρουσία τους γύρω από το στενό.
Τα φορτία της Σαουδικής Αραβίας με προορισμό την Ευρώπη και την Αμερική μπορούν να συνεχίσουν βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Ωστόσο, οι αποστολές προς ανατολάς που αναχωρούν από το Γιανμπού αντιμετωπίζουν ένα πολύ μακρύτερο και πιο δαπανηρό ταξίδι, εάν δεν μπορούν να περάσουν με ασφάλεια από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Τα δεξαμενόπλοια θα πρέπει επίσης να ταξιδέψουν βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, να διασχίσουν τη Μεσόγειο και να πλεύσουν γύρω από την Αφρική για να φτάσουν στις ασιατικές αγορές. Το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα η άμεση απώλεια κάθε βαρελιού που επηρεάζεται, αλλά υψηλότερα έξοδα μεταφοράς, μεγαλύτεροι χρόνοι παράδοσης και μειωμένη ευελιξία σε ολόκληρο το παγκόσμιο σύστημα εφοδιασμού.
Μια παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας της Petroline θα καταργούσε τη διαδρομή που επέτρεπε στη Σαουδική Αραβία να αντισταθμίσει αυτούς τους περιορισμούς με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο.
Η ζήτηση μειώνεται καθώς η προσφορά περιορίζεται
Η εξασθένιση της ζήτησης συνέβαλε στο να αποτραπεί η διαταραχή της προσφοράς από το να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερο κλονισμό στις τιμές.
Την Παρασκευή, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας μείωσε την πρόβλεψή του για τη ζήτηση πετρελαίου το 2026 κατά 940.000 bpd, προκειμένου να αντανακλά τις επιπτώσεις της σύγκρουσης και των υψηλότερων τιμών. Πλέον, αναμένει ότι η ζήτηση θα μειωθεί κατά 2,5 εκατομμύρια bpd φέτος. Παρόλα αυτά, η Kpler εκτιμά ότι οι παγκόσμιες αγορές αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων θα παρουσιάσουν έλλειμμα περίπου 1,4 εκατομμυρίων bpd το τέταρτο τρίμηνο, το οποίο θα διευρυνθεί από τα 1,16 εκατομμύρια bpd του τρίτου τριμήνου.
Η πτώση της κατανάλωσης ενδέχεται να μετριάσει τον κλονισμό, χωρίς όμως να αντισταθμίσει πλήρως την απώλεια προσφοράς, εάν ο πόλεμος και οι συναφείς διαταραχές στις μεταφορές συνεχιστούν.
Το αργό Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, σημείωσε άνοδο άνω του 4% φτάνοντας τα 109,56 δολάρια ανά βαρέλι τη Δευτέρα, καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή του από τότε που έφτασε στο αποκορύφωμα των σχεδόν 115 δολαρίων στις αρχές Μαΐου.
Ο Janiv Shah, αντιπρόεδρος του τμήματος πετρελαίου της Rystad Energy, ανέφερε σε σημείωμα τη Δευτέρα ότι η αύξηση των τιμών «αποτελεί σαφές σήμα ότι η αγορά προεξοφλεί όλο και περισσότερο μια σημαντική απώλεια προσφοράς».
«Η σχετικά συγκρατημένη αντίδραση των τιμών υποδηλώνει ότι η αγορά εξακολουθεί να αναμένει τα αποθέματα της Σαουδικής Αραβίας να απορροφήσουν την πτώση των εξαγωγών στο εγγύς μέλλον», πρόσθεσε ο Shah. «Ωστόσο, αν η διαταραχή παραταθεί πέραν του αποθεματικού ασφαλείας πέντε έως επτά ημερών, η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα».
Η άμεση ανθεκτικότητα της αγοράς βασίζεται, επομένως, σε ένα όλο και πιο περιορισμένο σύνολο υποθέσεων: ότι θα συνεχιστεί κάποια κυκλοφορία μέσω του Ορμούζ, ότι τα αποθέματα της Σαουδικής Αραβίας θα καλύψουν τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού, ότι οι μακρύτερες διαδρομές μεταφοράς θα παραμείνουν βιώσιμες και ότι η μειωμένη ζήτηση θα περιορίσει το έλλειμμα προσφοράς. Κάθε μία από αυτές γίνεται πιο δύσκολο να διατηρηθεί όσο περισσότερο συνεχίζεται η σύγκρουση.
Ο Κρις Μπόουτσαμπ, επικεφαλής αναλυτής αγοράς στην IG, δήλωσε ότι οι ανησυχίες για την προσφορά γίνονται όλο και πιο σοβαρές. «Τώρα που η σύγκρουση με τους Χούθι έχει αναζωπυρωθεί, μεγάλο μέρος των μέτρων μετριασμού που είχαν ληφθεί για να αντισταθμιστεί η απώλεια του Ορμούζ απειλείται, επαναφέροντας την παγκόσμια οικονομία στο σημείο όπου βρισκόταν τον Μάρτιο όσον αφορά την προσφορά», δήλωσε στον Al-Monitor. «Με τα προηγούμενα αποθέματα να έχουν πλέον μειωθεί, η ώθηση για τη σύναψη συμφωνίας που θα τερματίσει τη σύγκρουση και θα ανοίξει εκ νέου το στενό είναι πολύ ισχυρότερη», πρόσθεσε. «Ωστόσο, μια ευρεία ειρηνευτική συμφωνία φαίνεται ακόμα πολύ μακριά, αφήνοντας την παγκόσμια οικονομία να ακροβατεί στο χείλος μιας κρίσης».
