«Δορυφόροι - κυνηγοί», «ρομποτικοί αρπάγες» και «λέιζερ παρεμβολείς»: Ποια είναι τα διαστημικά όπλα

Snapshot

• Ο υπουργός Αεροπορίας των ΗΠΑ Τρόι Μέινκ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν επιχειρησιακά όπλα σε τροχιά για την άμυνα των ενόπλων δυνάμεων στο διάστημα.
• Τα αμερικανικά διαστημικά όπλα πιθανότατα περιλαμβάνουν συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και παρεμβολείς ραδιοσυχνοτήτων που διακόπτουν προσωρινά τις επικοινωνίες δορυφόρων.
• Υπάρχουν επίσης όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας, όπως λέιζερ τύφλωσης και μικροκύματα υψηλής ισχύος, που μπορούν να καταστρέψουν ή να αχρηστεύσουν δορυφόρους χωρίς να προκαλέσουν φυσική ζημιά στο κέλυφός τους.
• Η τεχνολογία δορυφόρων-«κυνηγών» και ρομποτικών βραχιόνων επιτρέπει την προσέγγιση, σύλληψη ή μετατόπιση άλλων διαστημικών σκαφών, ενώ οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη προγράμματα επιθεωρητών σε τροχιά.
• Η Ρωσία έχει επενδύσει σε επίγειους αντιδορυφορικούς πυραύλους και ενδέχεται να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα στο διάστημα για ηλεκτρομαγνητικό παλμό, ενώ οι ΗΠΑ έχουν κηρύξει μορατόριουμ σε δοκιμές όπλων που παράγουν διαστημικά συντρίμμια.

Snapshot powered by AI

Μία μόνο φράση χρειάστηκε για να γκρεμίσει το πέπλο μυστικότητας δεκαετιών γύρω από τη στρατιωτικοποίηση του διαστήματος. Μιλώντας την Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου, στο ετήσιο συνέδριο Air, Space & Cyber της Air & Space Forces Association στο Νάσιοναλ Χάρμπορ, ο υπουργός Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μέινκ, παραδέχθηκε ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη θέσει σε τροχιά επιχειρησιακά όπλα. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πλέον όπλα ελέγχου του διαστήματος σε τροχιά, ικανά να υπερασπιστούν τις ένοπλες δυνάμεις απέναντι σε εχθρική ενέργεια», ανέφερε ο ανώτατος πολιτικός προϊστάμενος της Πολεμικής Αεροπορίας και του Space Force, ανοίγοντας για πρώτη φορά επισήμως τα χαρτιά του Πενταγώνου.

Όταν οι δημοσιογράφοι πίεσαν για λεπτομέρειες στο περιθώριο του συνεδρίου, ο Μέινκ ξεκαθάρισε ότι η συγκεκριμένη τοποθέτηση ήταν αυστηρά υπολογισμένη λέξη προς λέξη. Όπως κατέγραψε το DefenseScoop, ο Αμερικανός υπουργός αρνήθηκε να αποκαλύψει τεχνικά χαρακτηριστικά, ημερομηνίες εκτόξευσης ή το αν έχει εκτελεστεί δοκιμή με πραγματικά πυρά, εξηγώντας πως η δημόσια ανάλυση τέτοιων λεπτομερειών δεν θα εξυπηρετούσε την αποτροπή.

Η νομική διάσταση της κίνησης αφήνει τα περιθώρια του ποιο ακριβώς ήταν το όπλο που έχουν στο διάστημα οι ΗΠΑ ορθάνοιχτα. Η Συνθήκη για το Διάστημα του 1967 θέτει ρητό φραγμό αποκλειστικά στην εγκατάσταση πυρηνικών κεφαλών και όπλων μαζικής καταστροφής σε τροχιά γύρω από τη Γη. Δεν απαγορεύει σε καμία παράγραφο συμβατικά συστήματα, πλατφόρμες παρεμβολών ή όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας. Με το επίσημο δόγμα του Space Force να ορίζει ως «έλεγχο του διαστήματος» τη χρήση κινητικών και μη κινητικών μέσων για την υποβάθμιση ή καταστροφή αντίπαλων υποδομών, οι αναλυτές εξετάζουν ποιες τεχνολογίες βρίσκονται πίσω από την παραδοχή Μέινκ.

Ηλεκτρονικός πόλεμος και παρεμβολείς ραδιοσυχνοτήτων

Η επικρατέστερη εκδοχή για το αμερικανικό όπλο δεν περιλαμβάνει εκρήξεις ούτε συντρίμμια. Η Βικτόρια Σάμσον, επικεφαλής διαστημικής ασφάλειας του Secure World Foundation, δήλωσε στο DefenseOne πεπεισμένη πως πρόκειται για πλατφόρμα ηλεκτρονικού πολέμου και διαστημικών παρεμβολέων, χαρακτηρίζοντας τη δήλωση Μέινκ άκρως αποσταθεροποιητική.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Δρ Μπλέντιν Μπόουεν, αναπληρωτής καθηγητής αστροπολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ και συνεργάτης του RUSI. Μιλώντας στην εκπομπή Today του BBC Radio 4, εκτίμησε πως το πιθανότερο σενάριο αφορά μια πλατφόρμα ηλεκτρονικού πολέμου ή παρεμβολής ραδιοσυχνοτήτων, δηλαδή ένα μη καταστροφικό αντιδορυφορικό μέσο. Όπως εξήγησε ο ίδιος, αν αποκοπούν οι ραδιοζεύξεις ενός δορυφόρου, το σκάφος του αχρηστεύεται πλήρως.

Στην επιχειρησιακή πράξη, αυτά τα συστήματα στοχεύουν είτε το σήμα εντολών από τη Γη προς το σκάφος (uplink jamming) είτε τη μετάδοση δεδομένων και εικόνων πίσω στις εχθρικές δυνάμεις (downlink jamming). Τοποθετημένος απευθείας σε τροχιά, ένας τέτοιος πομπός μπορεί να διακόψει ακόμη και τις επικοινωνίες ανάμεσα σε διαδοχικούς δορυφόρους ενός ξένου στόλου. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότιη δράση του είναι αναστρέψιμη: μόλις κλείσει ο παρεμβολέας, η λειτουργία επανέρχεται, στοιχείο που επιτρέπει επιθετικές ενέργειες χωρίς καταστροφή του υλικού.

Όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας και χημικά αερολύματα

Μια άλλη τεχνολογική κατηγορία αφορά τα συστήματα κατευθυνόμενης ενέργειας. Σε αυτή την οικογένεια, όπως αναδεικνύουν αναλύσεις του The War Zone βασισμένες σε αποχαρακτηρισμένα γραφήματα της αμερικανικής Υπηρεσίας Στρατιωτικών Πληροφοριών (DIA), περιλαμβάνονται τα λέιζερ τύφλωσης (dazzlers). Σε χαμηλή ισχύ, ένα τέτοιο σύστημα τυφλώνει προσωρινά τους οπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες ενός δορυφόρου ακριβώς τη στιγμή που περνά πάνω από μια διαβαθμισμένη περιοχή.

Αντιθέτως, τα συστήματα υψηλότερης θερμικής ισχύος καταστρέφουν μόνιμα τους φακούς παρατήρησης ή λιώνουν τα φωτοβολταϊκά πάνελ, στερώντας οριστικά την παροχή ρεύματος.

Στα ίδια ενημερωτικά έγγραφα της DIA καταγράφονται τα όπλα μικροκυμάτων υψηλής ισχύος (HPM), τα οποία εκπέμπουν στοχευμένους ηλεκτρομαγνητικούς παλμούς ικανούς να κάψουν τα εσωτερικά κυκλώματα του στόχου χωρίς εξωτερική παραμόρφωση, καθώς και ειδικά χημικά αερολύματα. Οι ουσίες αυτές ψεκάζονται κατευθείαν πάνω στα οπτικά κάτοπτρα ή στους ηλιακούς συλλέκτες, αχρηστεύοντας το σκάφος χωρίς να προκληθεί ρήγμα στο κέλυφός του.

Δορυφόροι-«κυνηγοί» και ρομποτικοί βραχίονες

Ο Δρ Μπόουεν δεν απέκλεισε μιλώντας στο BBC και το ενδεχόμενο ενός δορυφόρου εξοπλισμένου με συστήματα αρπάγης. Αναφέρθηκε μάλιστα στην τεχνολογία διαστημικών ρυμουλκών («space tugs») που έχει επιδείξει η Κίνα, εξηγώντας ότι ένα όχημα με ρομποτικό βραχίονα μπορεί να προσεγγίσει έναν δορυφόρο, να τον πιάσει και να τον σύρει σε εντελώς διαφορετική τροχιά - δυνατότητα χρήσιμη για τον καθαρισμό διαστημικών σκουπιδιών, αλλά εξίσου φονική απέναντι σε λειτουργικό στρατιωτικό εξοπλισμό.

Την ίδια ώρα, ο Δρ Ροντ Θόρντον, ειδικός στη ρωσική άμυνα στο King's College του Λονδίνου, ανέλυσε στο BBC την τακτική που ακολουθούν η Μόσχα και το Πεκίνο την τελευταία δεκαετία με τις αποστολές προσέγγισης (Rendezvous and Proximity Operations - RPO). Όπως τόνισε, τα σκάφη αυτά εκτελούν επικίνδυνους ελιγμούς «κολλώντας» σε δυτικούς δορυφόρους και μπορούν ανά πάσα στιγμή να μετατραπούν σε δορυφόρους-φονιάδες, είτε εμβολίζοντας τον στόχο είτε σπρώχνοντάς τον ελαφρά ώστε να χαθεί στο διάστημα ή να καεί στην ατμόσφαιρα.

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη στη γεωσύγχρονη τροχιά το αναγνωρισμένο πρόγραμμα GSSAP, δορυφόρους-επιθεωρητές που κινούνται δίπλα σε ξένα σκάφη και καταγράφουν με λεπτομέρεια τα χαρακτηριστικά τους.

Οχήματα - δολοφόνοι

Στο πιο σκληρό άκρο του φάσματος βρίσκονται τα οχήματα κινητικής προσβολής (Kinetic Kill Vehicles). Ο Δρ Μπόουεν χαρακτήρισε λιγότερο πιθανό αυτό το σενάριο, χωρίς όμως να το απορρίψει: μια πλατφόρμα που απελευθερώνει κάποιο βλήμα για να εμβολίσει και να διαλύσει φυσικά έναν αντίπαλο δορυφόρο ή και κάποιον πύραυλο που φτάνει στο διάστημα πριν ξαναμπει στη γη.

Η καταστροφή σε αυτές τις περιπτώσεις δεν απαιτεί εκρηκτικά, καθώς η σύγκρουση πραγματοποιείται με τροχιακές ταχύτητες που ξεπερνούν τα 27.000 χιλιόμετρα την ώρα. Το τεράστιο εμπόδιο εδώ δεν είναι νομικό αλλά περιβαλλοντικό. Κάθε βίαιη πρόσκρουση διασκορπίζει δεκάδες χιλιάδες αδέσποτα θραύσματα, απειλώντας να πυροδοτήσει το λεγόμενο σύνδρομο Κέσλερ, όπου οι αλυσιδωτές συγκρούσεις αχρηστεύουν ολόκληρα τροχιακά ύψη για δεκαετίες.

Αυτός ήταν ο λόγος που η Ουάσιγκτον κήρυξε το 2022 μονομερές μορατόριουμ στις δοκιμές αντιδορυφορικών πυραύλων άμεσης ανόδου που παράγουν συντρίμμια, δεσμεύοντας όμως επισήμως μόνο τα επίγεια δοκιμαστικά προγράμματα.

Επίγειοι πύραυλοι και ο πυρηνικός «παλμός»

Όσα αναπτύσσει η Ουάσιγκτον συνδέονται άμεσα με τη στρατηγική της Μόσχας. Ο Δρ Ροντ Θόρντον εξήγησε στο BBC ότι η Ρωσία, βλέποντας το ΝΑΤΟ να διαθέτει συντριπτικά περισσότερους και ικανότερους δορυφόρους, έχει επενδύσει βαριά σε επίγειους αντιδορυφορικούς πυραύλους άμεσης ανόδου (ASAT) αλλά και σε βλήματα που εκτοξεύονται από μεγάλο ύψος μέσω μαχητικών αεροσκαφών, επιχειρώντας να «φέρει στα ίσια» το πεδίο της μάχης.

Ο Βρετανός αναλυτής πρόσθεσε μια εξαιρετικά ανησυχητική επισήμανση για το ρωσικό οπλοστάσιο: ως έσχατη λύση, η Μόσχα μπορεί να πυροδοτήσει πυρηνικό όπλο στο διάστημα. Η έκρηξη θα απελευθέρωνε έναν σαρωτικό ηλεκτρομαγνητικό παλμό (EMP), ο οποίος θα κατέστρεφε όλα τα αθωράκιστα κυκλώματα σε τεράστια έκταση, τυφλώνοντας εμπορικά και στρατιωτικά δίκτυα. Έχοντας ελάχιστους δικούς της δορυφόρους να χάσει συγκριτικά με τη Δύση, η Ρωσία θα έβγαινε ο μεγάλος κερδισμένος από έναν τέτοιο καθολικό διαστημικό πόλεμο.

Η νέα πραγματικότητα στο διάστημα

Οι στρατιωτικοί επιτελείς στην Ουάσιγκτον είχαν αρχίσει να προετοιμάζουν το έδαφος μήνες πριν. Ο επικεφαλής της Διαστημικής Διοίκησης των ΗΠΑ (SPACECOM), στρατηγός Στίβεν Γουάιτινγκ, δήλωσε τον Αύγουστο πως στο διάστημα δεν υπάρχει ασφαλές λιμάνι ούτε καταφύγια. Λίγο νωρίτερα, ο αντιστράτηγος Γκρέγκορι Γκάνιον των Combat Forces Command ξεκαθάρισε πως δεν μπορείς να τρέχεις διαρκώς για να ξεφύγεις από τον νταή, αλλά οφείλεις κάποια στιγμή να απαντήσεις με χτύπημα.

Η δημόσια τοποθέτηση του Τρόι Μέινκ πιστοποιεί ότι αυτή η στροφή ολοκληρώθηκε. Οι τροχιές γύρω από τη Γη έπαψαν να λειτουργούν αποκλειστικά ως αθέατος δίαυλος τηλεπικοινωνιών και επιστημονικών δεδομένων, μετατρεπόμενες σε ένα κρίσιμο, αόρατο - για τους κοινούς θνητούς - θέατρο επιχειρήσεων όπου τα πρώτα όπλα έχουν λάβει ήδη θέσεις μάχης.