Servicers: Τι αλλάζει για τους οφειλέτες – Τα 9 παραδείγματα που δείχνουν τη διαφορά «πριν και μετά»
Από την προκαταβολή και τις προθεσμίες των ρυθμίσεων έως την προστασία της κύριας κατοικίας – Αναλυτικοί πίνακες με υποθετικά παραδείγματα για το νέο πλαίσιο ιδιωτικού χρέους
Snapshot
- Το νέο πλαίσιο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους επιβάλλει αντατο όριο 15% στην προκαταβολή για διμες ρυθμίσεις και καθορίζει συγκεκριμένες προθεσμίες στη διαδικασία διαπραγμάτευσης.
- Οι οφειλέτες που τηρούν τη ρύθμισή τους προστατεύονται από συγκεκριμένα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και έχουν δικαίωμα σε δωρεάν πλήρη ενημέρωση για την οφειλή τους.
- Επεκτείνονται δικαιώματα προστασίας σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές παιδιών με αναπηρία 67% και άνω, υπό προϋποθέσεις.
- Το νέο πλαίσιο βελτιώνει τη διαφάνεια και την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας τους και τη λογοδοσία.
- Προβλέπεται η δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας σε συνδυασμό με τη ρευστοποίηση άλλης ακίνητης περιουσίας, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτόματη διαγραφή χρέους.
Σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και στη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) ανακοίνωσε η κυβέρνηση.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει 16 παρεμβάσεις, οι οποίες χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: οκτώ μέτρα που αφορούν την προστασία των οφειλετών και οκτώ παρεμβάσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας, της εποπτείας και της λογοδοσίας των servicers.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται συγκεκριμένα χρονικά όρια στις διμερείς διαπραγματεύσεις, ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή, ενισχυμένη προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμισή τους, καθώς και δικαίωμα των οφειλετών να λαμβάνουν αναλυτική εικόνα της οφειλής τους.
Ακολουθούν ενδεικτικά, υποθετικά παραδείγματα για το πώς μπορούν να διαφοροποιηθούν συγκεκριμένες καταστάσεις με το νέο πλαίσιο.
Να σημειωθεί ότι τα ποσά, τα εισοδήματα και τα υπόλοιπα δεδομένα στα παρακάτω παραδείγματα είναι υποθετικά. Όπου χρησιμοποιείται αριθμητικό δεδομένο που δεν αποτελεί ρητή πρόβλεψη του νέου πλαισίου, αυτό αναφέρεται ως υπόθεση του παραδείγματος.
1. Προκαταβολή στη διμερή ρύθμιση: από 40% στο ανώτατο 15%
Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά το ύψος της προκαταβολής που μπορεί να ζητηθεί στο πλαίσιο απευθείας διμερούς ρύθμισης.
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται ανώτατο όριο 15% της οφειλής.
Στο συγκεκριμένο υποθετικό σενάριο, ένας οφειλέτης που μπορεί να διαθέσει 15.000 ευρώ αλλά όχι 40.000 ευρώ θα έχει τη δυνατότητα να κινηθεί εντός του νέου ανώτατου ορίου προκαταβολής.
Το παράδειγμα δεν σημαίνει ότι κάθε πιστωτής ζητούσε προηγουμένως προκαταβολή 40%. Το ποσοστό 40% χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως υποθετική βάση σύγκρισης.
2. Τι σημαίνει το πλαφόν 15% σε μεγαλύτερη οφειλή
Η διαφορά γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιείται ως υπόθεση προκαταβολή 50%.
Στο υποθετικό αυτό παράδειγμα, η απαιτούμενη αρχική καταβολή μειώνεται κατά 70.000 ευρώ.
Το ποσοστό 50% αποτελεί υπόθεση του παραδείγματος και δεν σημαίνει ότι αποτελεί γενικό κανόνα του ισχύοντος πλαισίου.
3. Τέλος στην αόριστη διάρκεια των διαπραγματεύσεων
Το νέο πλαίσιο εισάγει συγκεκριμένες προθεσμίες στη διαδικασία της διμερούς ρύθμισης.
Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση και πλήρη φάκελο και ο πιστωτής έχει τρεις μήνες για να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης ή να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα την απόρριψη.
Στη συνέχεια, ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Παράδειγμα:
Έστω οφειλή 80.000 ευρώ και πλήρης φάκελος που υποβάλλεται την 1η Ιανουαρίου.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η υπέρβαση της τρίμηνης προθεσμίας από τον πιστωτή προβλέπεται να συνεπάγεται συγκεκριμένες συνέπειες, μεταξύ των οποίων αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
4. Τι συμβαίνει όταν ο οφειλέτης τηρεί τη ρύθμισή του
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυξημένη προστασία για τον συνεπή οφειλέτη.
Όσο τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα μπορούν να λαμβάνονται εις βάρος του συγκεκριμένα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η προστασία αφορά και την περίπτωση κατά την οποία ο οφειλέτης δεν μπορεί να καταβάλει μία δόση επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν του έχει παράσχει εγκαίρως τα απαραίτητα στοιχεία για την πληρωμή.
Επομένως, στο συγκεκριμένο υποθετικό παράδειγμα, οι πέντε μηνιαίες δόσεις αντιστοιχούν σε 3.000 ευρώ.
Η πίστωση αυτή και η πεντάμηνη παράταση αποτελούν συνέπειες που προβλέπει το νέο πλαίσιο σε περίπτωση παραβίασης των συγκεκριμένων υποχρεώσεων.
5. Ο οφειλέτης αποκτά δικαίωμα σε πλήρη εικόνα της οφειλής
Μία ακόμη αλλαγή αφορά την πληροφόρηση του οφειλέτη.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι ο οφειλέτης θα μπορεί να ζητά δωρεάν πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων και τροποποιήσεων, του ιστορικού πληρωμών, του κεφαλαίου, των τόκων, του επιτοκίου, των προμηθειών και άλλων επιβαρύνσεων.
Η ρύθμιση συνδέει έτσι την υποχρέωση ενημέρωσης με συγκεκριμένο χρονικό όριο και οικονομική συνέπεια σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
6. Γονείς παιδιών με αναπηρία 67% και άνω
Το νέο πλαίσιο επεκτείνει συγκεκριμένα δικαιώματα που ισχύουν για άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, εφόσον πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Υποθετικό παράδειγμα
Έστω οικογένεια με:
- ετήσιο εισόδημα: 21.000 ευρώ,
- περιουσία: 270.000 ευρώ,
- εξαρτώμενο τέκνο με πιστοποιημένη αναπηρία 70%.
Η ιδιότητα του γονέα ή νόμιμου φροντιστή μπορεί, εφόσον πληρούνται όλα τα προβλεπόμενα κριτήρια, να οδηγήσει στον σχετικό χαρακτηρισμό και στις συνέπειες που προβλέπει το πλαίσιο για τον ευάλωτο οφειλέτη.
7. Από την αίτηση έως τη ρύθμιση: ένα συνδυαστικό παράδειγμα
Έστω οφειλέτης με χρέος 150.000 ευρώ και διαθέσιμα περίπου 20.000 ευρώ.
Για τις ανάγκες του παραδείγματος υποθέτουμε ότι ο πιστωτής ζητούσε προκαταβολή 40%.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η νέα μέγιστη προκαταβολή των 22.500 ευρώ βρίσκεται πολύ κοντά στα διαθέσιμα 20.000 ευρώ του οφειλέτη, σε αντίθεση με την υποθετική απαίτηση των 60.000 ευρώ.
Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι η ρύθμιση εγκρίνεται αυτόματα ή ότι η προκαταβολή θα οριστεί υποχρεωτικά στο 15%.
Τι αλλάζει συνολικά για τον οφειλέτη
Οι βασικές αλλαγές μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
8. Τι αλλάζει για τους ίδιους τους servicers
Το δεύτερο σκέλος του νέου πλαισίου αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται στη σχέση servicer–οφειλέτη, αλλά αφορούν συνολικά τη λειτουργία, τη διαφάνεια και την εποπτεία των εταιρειών.
Οι βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν:
Με τον τρόπο αυτό, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος όχι μόνο στη διαδικασία ρύθμισης της οφειλής, αλλά και στη διαφάνεια του τρόπου με τον οποίο οι servicers διαχειρίζονται τα χαρτοφυλάκια και τις σχέσεις τους με τους οφειλέτες.
9. Κύρια κατοικία: πώς λειτουργεί το νέο μοντέλο στον εξωδικαστικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα επιλογής προστασίας της κύριας κατοικίας, σε συνδυασμό με τη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας, σύμφωνα με τους όρους της νέας διαδικασίας.
Παράδειγμα Α: κύρια κατοικία 150.000 ευρώ και λοιπή περιουσία 50.000 ευρώ
Έστω οφειλέτης με:
συνολικές οφειλές: 300.000 ευρώ
κύρια κατοικία: 150.000 ευρώ
λοιπή ακίνητη περιουσία: 50.000 ευρώ
Ο οφειλέτης επιλέγει, στο υποθετικό σενάριο, να προστατεύσει την κύρια κατοικία και συναινεί στη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων.
Στο σημείο αυτό χρειάζεται μία κρίσιμη διευκρίνιση: τα 150.000 ευρώ δεν αποτελούν αυτομάτως «διαγραφή χρέους».
Η αξία της κύριας κατοικίας αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται η ρύθμιση που αποσκοπεί στη διάσωσή της, σύμφωνα με τους κανόνες και τον αλγόριθμο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Η πραγματική διαμόρφωση της οφειλής, τυχόν διαγραφή και το ύψος της δόσης εξαρτώνται από τα δεδομένα του συγκεκριμένου οφειλέτη και την εφαρμογή του μηχανισμού.
Παράδειγμα Β: όταν η υπόλοιπη περιουσία είναι μεγαλύτερη
Έστω:
συνολικές οφειλές: 300.000 ευρώ
κύρια κατοικία: 150.000 ευρώ
λοιπή ακίνητη περιουσία: 160.000 ευρώ
Στο παράδειγμα αυτό, η συνολική αξία της περιουσίας υπερβαίνει το ύψος της οφειλής. Επομένως, η ύπαρξη περιουσίας αξίας 160.000 ευρώ πέραν της κύριας κατοικίας αποτελεί κρίσιμο δεδομένο για την ικανοποίηση των πιστωτών.
Το ποσό των 160.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι οι πιστωτές εισπράττουν αυτομάτως όλο το ποσό. Η ικανοποίηση εκτείνεται μέχρι το ύψος της συνολικής οφειλής και η τελική μεταχείριση εξαρτάται από τον μηχανισμό και τα δεδομένα της υπόθεσης.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι οφειλέτες
Οι νέες ρυθμίσεις αλλάζουν κυρίως τους κανόνες της διαδικασίας: πόσο μπορεί να ζητηθεί ως προκαταβολή, πόσο χρόνο έχει ο πιστωτής για να απαντήσει, τι πληροφορίες πρέπει να παρέχει και ποιες συνέπειες προβλέπονται όταν παραβιάζονται οι υποχρεώσεις του.
Δεν σημαίνει ότι κάθε οφειλέτης θα λάβει την ίδια ρύθμιση ή ότι κάθε χρέος θα μειωθεί κατά συγκεκριμένο ποσοστό.
Το αποτέλεσμα εξακολουθεί να εξαρτάται από την οφειλή, το εισόδημα, την περιουσιακή κατάσταση, τη βιωσιμότητα της ρύθμισης και τους κανόνες του αντίστοιχου μηχανισμού.
