Ευρωβουλή: Ρίγη συγκίνησης σε εκδήλωση με μητέρες δολοφονημένων γυναικών

Συγκλονιστικές στιγμές στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της ομάδας Left, Κώστας Αρβανίτης, διοργάνωσε εκδήλωση σχετικά με το φαινόμενο τις δολοφονίες γυναικών στην Ελλάδα.

Μέσα σε έντονα φορτισμένο συναισθηματικά κλίμα, η εκδήλωση ανέδειξε τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τους αριθμούς και έφερε στο προσκήνιο τα κενά στη νομοθεσία και την απουσία ολοκληρωμένων πολιτικών πρόληψης.

Η εκδήλωση σημαδεύτηκε από τις ομιλίες συγγενών θυμάτων, μεταξύ των οποίων η μητέρα της Γαρυφαλλιάς Ψαράκου, η μητέρα της Ερατούς Μανωλακέλλη, η μητέρα της Κυριακής Γρίβα, καθώς και οι γονείς της Ελένης Τοπαλούδη.

«Η πολιτική οφείλει να έρθει στο ύψος των απαιτήσεων και να δώσει λύσεις πέρα από μικροκομματικές ή άλλες σκοπιμότητες», ανέφερε ο Κώστας Αρβανίτης, τονίζοντας ότι οι δολοφονίες αυτές δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά αλλά αποτέλεσμα ανισοτήτων, ανοχής και αποτυχιών στην πρόληψη και προστασία.

Καθοριστική στιγμή ήταν η παρέμβαση της Τζέσικα (Στεφανία) Ντανάι, της οποίας η μητέρα δολοφονήθηκε από πρώην σύντροφό της, καθώς είναι ένα πρόσωπο που δεν είχε μιλήσει ποτέ ξανά δημόσια για την τραγωδία που βίωσε, καθώς και το πώς αναγκάστηκε «να μεγαλώσει γρήγορα», αφού ανέλαβε τη φροντίδα του τότε ανήλικου αδελφού της.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην εκδήλωση παρούσα ήταν και η ευρωβουλευτής της ΝΔ Ελεονώρα Μελέτη, η οποία έλαβε τον λόγο για μια σύντομη παρέμβαση και φάνηκε ιδιαίτερα συγκινημένη όταν μίλησε τόσο για την κακοποίηση που έχει δεχτεί η ίδια, αλλά και για τους κινδύνους που νιώθει για τη μικρή της κόρη.

Η εκδήλωση δεν έγινε χωρίς πολιτικό πλαίσιο, αφού ο Κώστας Αρβανίτης ως εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επόμενη Έκθεση για το Κράτος Δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κ. Αρβανίτης είπε ότι στόχος της εκδήλωσης είναι η αναγνώριση του όρου «γυναικοκτονία» σε ευρωπαϊκό επίπεδο και η ένταξή του στην έκθεση για το τρέχον έτος. Η Έκθεση αναμένεται να τεθεί προς ψηφοφορία στην Επιτροπή LIBE τον Μάρτιο του 2026 και στη συνέχεια στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Απρίλιο του 2026.

Είναι ενδεικτικό ότι η Έλενα Κουντουρά, Ευρωβουλεύτρια ΣΥΡΙΖΑ και μέλος της Επιτροπής FEMM, τόνισε ότι η δολοφονία μιας γυναίκας είναι η πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας και παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ότι η Ευρώπη οφείλει να την αναγνωρίσει νομικά για να επιτραπεί η πρόληψη και η προστασία των θυμάτων. Υπογράμμισε ότι η έλλειψη ενιαίου ευρωπαϊκού ορισμού οδηγεί σε υποκαταγραφή και ατιμωρησία, ενώ η σωστή καταγραφή και η συλλογή στοιχείων είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης.

Οι μαρτυρίες και οι ομιλίες των ειδικών ανέδειξαν κοινό μοτίβο: ατιμωρησία, καθυστερήσεις, θεσμικά κενά και κοινωνική ανοχή που συνοδεύει τις υποθέσεις έμφυλης βίας. Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης θεσμικοί εκπρόσωποι, νομικοί και ειδικοί επιστήμονες, που έριξαν φως στη διαρθρωτική διάσταση του φαινομένου και στις προκλήσεις στην απονομή δικαιοσύνης και στην προστασία των θυμάτων.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν πολλοί ευρωβουλευτές, όπως η Ελεονώρα Μελέτη (ΝΔ/ ΕΛΚ), ο Σάκης Αρναούτογλου (S&D/ΠΑΣΟΚ), η Μαρία Ζαχαρία (Mη εγγεγραμμένη/Πλεύση Ελευθερίας) και ο Λουκάς Φουρλάς (ΔΗΣΥ/ΕΛΚ). Παρόντες ήταν επίσης ξένοι ευρωβουλευτές, αλλά και στελέχη της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Την εκδήλωση παρακολούθησε και ευρωβουλευτής Νίκος Παππάς, ο οποίος είχε διαγραφεί από την ευρωκοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ πριν από περίπου έναν μήνα, όταν ενεπλάκη σε βίαιο περιστατικό με τον δημοσιογράφο Νίκο Γιαννόπουλο στο Στρασβούργο.

Η εκδήλωση είχε τίτλο «Γυναικοκτονίες: 8+1 Ιστορίες και το Αίτημα για Νομική Αναγνώριση» πραγματοποιήθηκε σε αίθουσα του Ευρωκοινοβουλίου στις Βρυξέλλες, και διοργανώθηκε σε συνεργασία του Κώστα Αρβανίτη με τον Οργανισμό «Γίνε Άνθρωπος».

Στην εκδήλωση μίλησαν συγγενείς θυμάτων, αναδεικνύοντας τις πολλαπλές πτυχές και συνέπειες που έχουν τέτοια εγκλήματα, ενώ ομιλήτριες ήταν η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ε.τ. Ξένη Δημητρίου, η ευρωβουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ Έλενα Κουντουρά, η καθηγήτρια Εγκληματολογίας Δρ. Κέλλυ Ιωάννου, και η ιστορικός Μαρία Ρεπούση.

Συγκλονιστικές μαρτυρίες από τους συγγενείς των θυμάτων

• Οι συγγενείς των θυμάτων έδωσαν ξεχωριστό βάρος στην εκδήλωση, αναδεικνύοντας τις συστημικές αδυναμίες που παρουσιάζουν οι αρχές σε αυτές τις περιπτώσεις, αλλά και δίνοντας φωνή σε όσες δεν γύρισαν σπίτι τους. Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι η δεν πρόκειται για τυχαίο έγκλημα, αλλά η πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας, που απαιτεί πολιτική δράση, εκπαίδευση των αρχών και θεσμική αναγνώριση.
  
  «Όταν περιμένουμε από τις γυναίκες να φτάσουν στο σημείο της καταγγελίας για να τις πιστέψουμε, πολλές δεν προλαβαίνουν. Η Γαρυφαλλιά δεν πρόλαβε», τόνισε η Αλεξάνδρα Μάκου, μητέρα της Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου, που δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της ενώ έκανε διακοπές στη Φολέγανδρο. «Όπως αναγνωρίζουμε τα εγκλήματα με ρατσιστικό κίνητρο, έτσι πρέπει να ονομάζουμε και τα εγκλήματα λόγω φύλου, για να μπορούμε να τα δούμε, να τα καταγράψουμε και να τα προλάβουμε», πρόσθεσε, ζητώντας τη θεσμική αναγνώριση και κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο πρόληψης, καταγραφής και ευθύνης.
• «Ο χωρισμός δεν είναι προστασία· είναι η περίοδος υψηλότερου κινδύνου για τις γυναίκες, κι όμως κανένας μηχανισμός δεν ενεργοποιείται για να τις προστατεύσει», είπε η Ελένη Κρεμαστιώτη, μητέρα της Ερατούς Μανωλακέλλη, που δολοφονήθηκε από τον πρώην σύζυγό της, ενώ είχε προσπαθήσει να φύγει αναζητώντας προστασία. Ζήτησε ευρωπαϊκές πολιτικές που να αφαιρούν όπλα όταν υπάρχει ρήξη και απειλή και που να προστατεύουν τα παιδιά των δολοφονημένων γυναικών. «Κανείς γονιός δεν πρέπει να ζει με το φόβο ότι η κόρη ή η γυναίκα του θα σκοτωθεί επειδή πήρε την απόφαση να φύγει από έναν βίαιο σύντροφο», τόνισε.
• «Η Πολυξένη δεν δολοφονήθηκε μόνο από έναν άντρα. Δολοφονήθηκε από ένα σύστημα που του έδωσε όπλο, δεν τον αφαίρεσε από την υπηρεσία, δεν τον αξιολόγησε ως επικίνδυνο, δεν προστάτευσε τη γυναίκα του. Και μετά τη δολοφονία της, άφησε πίσω δύο παιδιά», τόνισε η Αγγελική Μπέρδου, μητέρα της Πολυξένης Μπέρδου, που δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της μέσα στο σπίτι της. Ζήτησε να θεσπιστεί ευρωπαϊκό πλαίσιο υποχρεωτικής αφαίρεσης όπλων από ένστολους όταν υπάρχουν ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας, απειλών ή σοβαρών συγκρούσεων. Να υπάρξει ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου και καταγγελιών για ένστολους, ώστε η βία να μη θάβεται μέσα στην ιεραρχία. Να καθιερωθεί υποχρεωτική ψυχοκοινωνική αξιολόγηση όσων φέρουν όπλο στο πλαίσιο της υπηρεσίας τους — ουσιαστική και επαναλαμβανόμενη. Επίσης, τόνισε την ανάγκη να αναγνωριστούν τα παιδιά των θυμάτων ως θύματα κρατικής αποτυχίας, με μακροχρόνια ψυχολογική και οικονομική στήριξη.
• Η Ρόζα Φωτιάδου, μητέρα της Σοφίας Σαββίδου, που δολοφονήθηκε επειδή βρισκόταν με την Πολυξένη Μπέρδου, τόνισε πως «όταν η έμφυλη βία αντιμετωπίζεται ως ιδιωτική υπόθεση, όταν λέμε “είναι θέμα του ζευγαριού”, τότε εκθέτουμε ολόκληρη την κοινωνία σε κίνδυνο». Επισήμανε ότι η έμφυλη βία δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιωμάτων· είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας και ζήτησε να αντιμετωπίζεται ως δυνητικός κίνδυνος για τρίτους, όχι μόνο για το άμεσο θύμα. Ζήτησε μηχανισμούς έγκαιρης απομάκρυνσης και αφοπλισμού επικίνδυνων προσώπων, πριν η βία ξεφύγει από τον «ιδιωτικό» χώρο, και να στηριχθούν τα παιδιά των δολοφονημένων γυναικών ως θύματα έμφυλης βίας με ουσιαστική και μακροχρόνια φροντίδα.
• «Η γυναικοκτονία της κόρης μου δεν ήταν αποτέλεσμα τύχης. Ήταν αποτέλεσμα αδράνειας», είπε η Κατερίνα Κώτη, μητέρα της Ντόρας Ζαχαριά, που δολοφονήθηκε από τον πρώην σύντροφό της λίγες μέρες μετά τον χωρισμό, τονίζοντας ότι πρέπει να σταματήσει η αντιμετώπιση του φόβου των γυναικών ως υπερβολή. «Ο φόβος της κόρης μου ήταν βάσιμος. Απλώς δεν τον άκουσε κανείς». Ζήτησε να αναγνωριστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο το stalking και η ψηφιακή παρακολούθηση ως σοβαροί δείκτες επικινδυνότητας, να θεσπιστούν υποχρεωτικά πρωτόκολλα αντίδρασης όταν μια γυναίκα καταγγέλλει ψηφιακή παρακολούθηση και να δημιουργηθούν ευρωπαϊκά μητρώα επαναλαμβανόμενης έμφυλης βίας.
• Τα παιδιά δεν είναι «παράπλευρες απώλειες». Είναι και αυτά θύματα, δήλωσε η Τζέσικα (Στεφανία) Ντανάι, κόρη της Ενκελέιντα, που δολοφονήθηκε από πρώην σύντροφό της. «Σήμερα βρίσκομαι εδώ όχι μόνο για τη μητέρα μου, αλλά για όλα τα παιδιά που έμειναν πίσω», τόνισε, ζητώντας δράση για την προστασία των θυμάτων έμφυλης βίας. Η μητέρα είχε καταγγείλει τις απειλές που δεχόταν στην αστυνομία. Η προηγούμενη μέρα είχε εκδικαστεί το αυτόφωρο για την υπόθεσή της. «Οι καταγγελίες όταν δεν συνοδεύονται από αξιολόγηση κινδύνου, ενημέρωση του θύματος και άμεση προστασία, δεν αρκούν», επισήμανε.
• Για τη διαδοχική αποτυχία του κράτους – πριν τη δολοφονία (προειδοποιήσεις και πρόληψη), κατά τη διάρκεια (αντιμετώπιση του εγκλήματος) και μετά (στήριξη της οικογένειας) – μίλησαν ο Γιάννης Τοπαλούδης και η Κούλα Αρμουτίδου, γονείς της Ελένης Τοπαλούδη, που δολοφονήθηκε στη Ρόδο και η σορός της πετάχτηκε στη θάλασσα.
  Η γυναικοκτονία δεν ξεκινά τη στιγμή του θανάτου. Ξεκινά πολύ νωρίτερα – στη σιωπή, στην ανοχή, τόνισε η Κούλα Αρμουτίδου, που μίλησε για την «αθέατη τραγωδία» που ξεκίνησε για την οικογένεια μετά τη δολοφονία της Ελένης. «Αυτό που έχουμε ονομάσει οικογενειοκτονία. Γιατί όταν δολοφονείται μια γυναίκα, δεν πεθαίνει μόνο εκείνη. Πεθαίνει η οικογένειά της λίγο-λίγο».
  Η μητέρα της Ελένης επισήμανε την τριπλή αδράνεια και αποτυχία του Κράτους: πριν – γιατί δεν έμαθε να βλέπει τη βία ως προειδοποίηση, κατά – γιατί δεν στάθηκε καθαρά απέναντι στο έγκλημα, και μετά – γιατί εγκατέλειψε τις οικογένειες. «Αν δεν αλλάξει ριζικά ο τρόπος που το κράτος και η Ευρώπη αντιμετωπίζουν τη βία κατά των γυναικών – πριν, κατά τη διάρκεια και μετά – τότε θα συνεχίσουμε να μετράμε όχι μόνο δολοφονημένες γυναίκες, αλλά και οικογένειες που δεν έμαθαν ποτέ πώς να ξαναζούν».
  «Τα τελευταία λόγια της Ελένης μας πριν την πετάξουν στη θάλασσα ήταν “θα σας βρει ο πατέρας μου”», είπε ο Γιάννης Τοπαλούδης, πατέρας της Ελένης, και ζήτησε την καθιέρωση του όρου «γυναικοκτονία», όχι για διαφορετική ποινή, αλλά για ηθική, κοινωνική και πολιτική αναγνώριση των εγκλημάτων κατά γυναικών λόγω φύλου, καθώς και την καθιέρωση του όρου «οικογενειοκτονία». Τονίζοντας ότι η οικογένειά βιώνει καθημερινή ψυχική δολοφονία μέσα στις δικαστικές αίθουσες, επισήμανε ότι χρειάζεται πραγματικά ανεξάρτητη δικαιοσύνη, όχι δικαιοσύνη της πολιτικής και των πολιτικών. «Κάθε 10 λεπτά δολοφονείται μια γυναίκα και πρέπει να δράσουμε άμεσα», τόνισε. Ο πατέρας της Ελένης Τοπαλούδη απαίτησε μηχανισμούς στήριξης των οικογενειών των θυμάτων και πρόληψης της έμφυλης βίας τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
• Με τη φράση «το περιπολικό δεν είναι ταξί» ξεκίνησε τη μαρτυρία της η Δέσποινα Καλλέα, μητέρα της Κυριακής Γρίβα, που δολοφονήθηκε έξω από το αστυνομικό τμήμα, ενώ είχε ζητήσει βοήθεια. Το περιπολικό είναι μέσο προστασίας· η κόρη της δολοφονήθηκε παρά το γεγονός ότι ζήτησε βοήθεια και το κράτος ήταν παρόν, αλλά ανίκανο να παρέχει ασφάλεια. Η υπόθεση της Κυριακής Γρίβα «αποκαλύπτει ένα κενό αντίληψης: ότι η έμφυλη βία δεν αντιμετωπίζεται ως άμεση απειλή ζωής. Αντιμετωπίζεται ως ενόχληση μέχρι να γίνει έγκλημα. Και τότε είναι αργά».
  Ζήτησε από την Ευρώπη να θεσπίσει δεσμευτικά πρωτόκολλα αξιολόγησης κινδύνου για έμφυλη βία, εκπαίδευση αστυνομικών ώστε να αναγνωρίζουν τον φόβο ως ένδειξη επικείμενης απειλής, και υποχρεωτική παρέμβαση/συνοδεία όταν γυναίκες ζητούν προστασία. «Αν η Ευρώπη θέλει να μιλά για ανθρώπινα δικαιώματα, ας ξεκινήσει από το πιο βασικό: καμία γυναίκα που ζητά προστασία δεν πρέπει να φεύγει μόνη».
• Ο Εμμανουήλ Αθανασίου, ξάδελφος της Έφης Τσιχλάκη, μίλησε για τη δολοφονία της ξαδέλφης του και κυρίως για τη δικαστική μάχη, την οποία χαρακτήρισε ένα από τα μεγαλύτερα δικαστικά σκάνδαλα της χώρας. Αναφέρθηκε σε αίσχος στα δικαστήρια, όπου η οικογένεια κλήθηκε να αποδείξει ότι η Έφη δολοφονήθηκε, καθώς είχαν αποφασίσει σε πρώτο βαθμό ότι αυτοκτόνησε, και στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπη με πλήθος απειλών και δολοφονία χαρακτήρα, λόγω των διασυνδέσεων του δράστη με πανίσχυρη οικογένεια της χώρας. Τόνισε ότι η πολιτική και δικαστική εξουσία στέλνουν μήνυμα ατιμωρησίας σε ολόκληρη την Ευρώπη, όταν οι δολοφόνοι, που δεν δείχνουν μεταμέλεια, παραμένουν εκτός φυλακής.