Γην και ύδωρ (και 15.000 επιπλέον km²) λέει ότι δίνει στην Αίγυπτο η Τουρκία αν συμφωνήσουν για ΑΟΖ

Snapshot

• Η κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου έχει προκαλέσει έντονη ενόχληση στην Αίγυπτο, η οποία θεωρεί ότι παραβιάζονται κυριαρχικά της δικαιώματα.
• Η Ελλάδα και η Αίγυπτος συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαβουλεύσεις για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και την UNCLOS.
• Η Τουρκία προσφέρει στην Αίγυπτο επιπλέον 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας ως κίνητρο για συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ, παρουσιάζοντας την πρότασή της ως πιο συμφέρουσα από αυτήν με την Ελλάδα.
• Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική λιβυκή Βουλή υπογραμμίζει την πολιτική επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή και εντείνει τις εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου.
• Η Ελλάδα επιμένει στη στήριξη του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και απορρίπτει οποιεσδήποτε παράνομες ενέργειες στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, υπογραμμίζοντας τη σημασία του σεβασμού των κανόνων για την ειρήνη και την ασφάλεια.

Snapshot powered by AI

Σε μία προσπάθεια να κατευνάσει την έντονη ενόχληση της Αιγύπτου για την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Βουλή των Αντιπροσώπων και να μπλοκάρει τη συζήτηση για πλήρη χάραξη ΑΟΖ Ελλάδας - Αιγύπτου, η Άγκυρα προσφέρει στο Κάιρο θαλάσσια οικόπεδα στην ανατολική Μεσόγειο.

Δύο ημέρες αφού κυρώθηκε το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στις 22 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι ανακοίνωσαν ότι Αθήνα και Κάιρο συμφώνησαν να ξεκινήσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Μία ημέρα μετά, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας Χακάν Φιντάν αφού είχε συναντηθεί στην Κωνσταντινούπολη με τον Μπαντρ Αμπντελάτι και άλλους υπουργούς Εξωτερικών με βασικό θέμα τις συρράξεις στη Μέση Ανατολή, είπε ότι και η Άγκυρα συνομιλεί με την Αίγυπτο για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Το τι ακριβώς συζητούσε η Άγκυρα και ποια παζάρια κάνει φάνηκε πρόσφατα από τη δήλωση του Τούρκου υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, ο οποίος είπε ξεκάθαρα ότι η πρόταση της Τουρκίας για την ΑΟΖ είναι πιο συμφέρουσα για την Αίγυπτο από μία πιθανή συμφωνία με την Ελλάδα. «Η πρότασή μας προς την Αίγυπτο είναι σαφής», δήλωσε ο Γκιουλέρ, εξηγώντας ότι το Κάιρο θα μπορούσε να εξασφαλίσει επιπλέον 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, καταλήγοντας σε συμφωνία με την Τουρκία αντί να επιδιώξει μια πιθανή συμφωνία με την Ελλάδα.

Το ίδιο μήνυμα ήρθε και από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας. Στην ενημέρωση των δημοσιογράφων την Τετάρτη ο Ζεκί Ακτούρκ επανέλαβε ότι η Αγκυρα δίνει επιπλέον 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Αίγυπτο εάν η χώρα υπογράψει συμφωνία για οριοθέτηση ΑΟΖ με την Τουρκία και μάλιστα αναφέρθηκε ονομαστικά στη χώρα μας και συνέκρινε την τουρκική πρόταση με την ενδεχόμενη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου.

«Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζουμε εκ νέου ότι είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία για την οριοθέτηση των ζωνών θαλάσσιας δικαιοδοσίας και με την Αίγυπτο, σύμφωνα με τα αμοιβαία συμφέροντα. Εκτιμάται ότι, εάν η Αίγυπτος υπογράψει μια τέτοια συμφωνία με τη χώρα μας, θα αποκτήσει περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας επιπλέον σε σύγκριση με ενδεχόμενη συμφωνία που θα μπορούσε να συνάψει με την Ελλάδα», είπε χαρακτηριστικά ο Ακτούρκ.

Γιατί επικρατεί έντονος εκνευρισμός στο Κάιρο

Ιστορικά οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας είναι εξαιρετικά σύνθετες και κυμαίνονται από την συνεργασία στην ένταση. Οι τόνοι ανέβηκαν έντονα το 2013 όταν η Άγκυρα στήριξε τους Μουσουλμάνους Αδελφούς και κατήγγειλε την ανατροπή του Αιγύπτιου προέδρου, Μοχάμεντ Μόρσι. Ωστόσο από τότε η Τουρκία άλλαξε στρατηγική και σταμάτησε να βάζει μπροστά στην διπλωματία της επιλογές της με βάση το πολιτικό Ισλάμ.

Οι σχέσεις άρχισαν να βελτιώνονται σταδιακά από το 2021 έως σήμερα και οι δύο χώρες έχουν στενή συνεργασία στον τομέα της άμυνας, της ασφάλειας και των επενδύσεων. Τον περασμένο Ιούνιο προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση ότι η Αίγυπτος σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με την Τουρκία προσκάλεσε σε αιγυπτιακό έδαφος Τούρκους κομάντος. Οι ασκήσεις εντάσσονταν στην ενίσχυση των αμυντικών δεσμέων Άγκυρας και Καΐρου μετά τη Στρατιωτική Συμφωνία Πλαίσιο που υπέγραψαν Ερντογάν και αλ Μόρσι τον περασμένο Φεβρουάριο.

Η Λιβύη, όμως, παραμένει ένα πεδίο εν δυνάμει σύγκρουσης μεταξύ τους. Η ανησυχία του Καΐρου για την επέκταση της επιρροής της Τουρκίας στη Λιβύη είχε φανεί ήδη από τον Ιούλιο του 2020. Τότε μαχητικά αεροσκάφη Rafale είχαν καταστρέψει αντιαεροπορικά συστήματα στη Λιβύη. Αν και επίσημα η Αίγυπτος ποτέ δεν παραδέχθηκε το χτύπημα όλοι γνωρίζουν ότι ήταν ένα ισχυρό μήνυμα στην τουρκική πλευρά εκ μέρους της.

Αρχικά η Άγκυρα στήριξε την κυβέρνηση της Τρίπολης αλλά τα τελευταία χρόνια έχει επεκτείνει την συνεργασία της με την κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης, η οποία είναι σύμμαχος της Αιγύπτου. Προσφέρει χρήματα, οπλισμό και εκπαίδευση στον αρχηγό του γενικού επιτελείου των χερσαίων δυνάμεων του Εθνικού Στρατού της Λιβύης και γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, Σαντάμ Χαφτάρ.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι πιέσεις της Άγκυρας στον Σαντάμ Χαφτάρ απέδωσαν και αφού αποπέμφθηκε ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Αγκίλα Σάλεχ με ένα κοινοβουλευτικό «πραξικόπημα» η βουλή κύρωσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο που έχει υπογραφεί από το 2019. Αν και νομικά είναι άκυρο και δεν προσφέρει κάτι στην Άγκυρα εντούτοις δείχνει την πολιτική επιρροή της τουρκικής πλευράς στην ανατολική Λιβύη και αυτό ενόχλησε έντονα το Κάιρο.

Μέχρι την κύρωση η Αίγυπτος θεωρούσε ότι οι κινήσεις της Άγκυρας στην περιοχή γίνονται με τη σύμφωνη γνώμη των Αιγυπτίων. Στις 20 Ιουλίου αιγυπτιακή πηγή είχε σχολιάσει στο Al Jazeera τη στενή συνεργασία του Σαντάμ Χαφτάρ με τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις. Η πηγή είχε δηλώσει ότι η Άγκυρα δεν προβαίνει σε καμία ενέργεια στη Λιβύη χωρίς προηγούμενο συντονισμό με την Αίγυπτο.

Η τριβή στις διμερείς σχέσεις φάνηκε να έρχεται τώρα αφού το Κάιρο εμφανίζεται να μην γνώριζε εκ των προτέρων για την κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Στις 19 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών της Λιβύης, Ταχέρ αλ Μπαούρ συναντήθηκε με τον Αιγύπτιο ομόλογό του στο περιθώριο συνεδρίασης του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας στη Βαγδάτη. Σύμφωνα με την ενημέρωση, οι δύο υπουργοί επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για συνεχή συντονισμό και διαβουλεύσεις σχετικά με θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, με στόχο την προώθηση των συμφερόντων και των δύο χωρών. Δεν προέκυψε κάποια άλλη αντίδραση του Καΐρου.

Μία ημέρα μετά ανακοινώθηκε η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Σύμφωνα με Αιγύπτιους διπλωμάτες και αναλυτές που μίλησαν στο Sky News Arabia το Κάιρο διαφωνεί γιατί θεωρεί ότι παραβιάζονται κυριαρχικά θαλάσσια δικαιώματά του και επιπλέον κρίνει ως κακό προηγούμενο το γεγονός ότι δεν ελήφθη υπόψη η γνώμη της αιγυπτιακής πλευράς στις εξελίξεις.

Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Χουσεΐν Χαριντί εξήγησε ότι συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η εν λόγω περιοχή συνορεύει με την ΑΟΖ της Αιγύπτου και ότι οι λιβυκές αρχές θα έπρεπε να είχαν συντονιστεί με το Κάιρο πριν προβούν στην κύρωσή της.

Στον ΟΗΕ οι ελληνικές ενστάσεις για το τουρκολιβυκό

Τις ενστάσεις της ελληνικής πλευράς στο παράνομο και άκυρο τουρκολιβυκό μνημόνιο έθεσε στον ΟΗΕ ο υπουργός Εξωτερικών. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης σε συνάντηση που είχε χθες με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες συζήτησε θέματα για την θαλάσσια ασφάλεια και τις παράνομες οριοθετήσεις.

«Έκανα ιδιαίτερη αναφορά στα ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις παράνομες οριοθετήσεις. Θα πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι οι θάλασσες, οι ωκεανοί, δεν αποτελούν προνόμιο ούτε οικόπεδο του καθενός. Υπάρχουν κανόνες οι οποίοι διέπουν τις σχέσεις μεταξύ όμορων θαλασσίων χωρών, και αυτοί οι κανόνες θα πρέπει να γίνονται σεβαστοί. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι οι κανόνες που αφορούν το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι οι κανόνες εκείνοι στους οποίους έχουν προσχωρήσει τα περισσότερα κράτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ο σεβασμός απέναντι σε αυτούς τους κανόνες είναι απαράγραφη συνθήκη ειρήνης και ευημερίας», είπε αμέσως μετά ο Γιώργος Γεραπετρίτης.

Και συνέχισε: «Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, θέλω να είμαι εντελώς ξεκάθαρος: η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανεχθεί οποιαδήποτε παρανομία σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες. Θα επιμείνουμε στην πίστη μας στο Διεθνές Δίκαιο ως τον μόνο τρόπο για την επίλυση των διαφορών. Η Ελλάδα πάντοτε επιμένει στο ότι θα πρέπει οι χώρες, οι οποίες είναι γειτονικές, να εργάζονται μεταξύ τους για να επιλύουν τις διαφορές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούν να γίνονται ανεκτές οι οποιεσδήποτε επιθετικές και αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο ενέργειες».

Όταν ρωτήθηκε τις προσπάθειες της Τουρκίας να εξαγοράσει την Αίγυπτο για να στηρίξει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ο Γιώργος Γεραπετρίτης είπε: «Έχουμε μια πολύ κοινή πεποίθηση σε σχέση με την καθολική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου με την Αίγυπτο. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού. Είναι ένα πεδίο στο οποίο θα πρέπει το Διεθνές Δίκαιο να επιβάλλεται. Διαφορετικά, θα φτάσουμε σε μια κατάσταση ακρότητας που θα είναι εξαιρετικά επιζήμια, όχι μόνο για τις χώρες οι οποίες βρέχονται από τη Μεσόγειο ή από άλλες θάλασσες, αλλά θα είναι εξαιρετικά επιζήμια για το παγκόσμιο εμπόριο, θα είναι επιζήμια για την επισιτιστική ασφάλεια, για την ενεργειακή ασφάλεια, για την προστασία των ωκεανών».