Η συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν και η τακτική «kick the can»

Πολλοί λένε ότι στην ελληνική κοινωνία κυριαρχεί η αντίληψη πως δεν είναι πρόβλημα που περνά ο καιρός χωρίς να λύνονται μεγάλα προβλήματα, διότι τα δύσκολα θέματα καλύτερο είναι να τα μεταθέτουμε για το μέλλον, στην περίπτωση που το status quo δεν δημιουργεί βλαπτικές συνέπειες.

Κάτι τέτοιο μου φαίνεται ότι συνέβη για άλλη μια φορά και στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών θεμάτων. Από τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα δεν προέκυψε κάποια αξιοσημείωτη αλλαγή στο καταγωγικό πρότυπο των σχέσεων Ελλάδος - Τουρκίας, με την κάθε πλευρά να επιμένει στις απόψεις της και τους δύο ηγέτες να επιλέγουν να παραμερίσουν τα μεγάλα, ακανθώδη και αλληλένδετα προβλήματα ώστε να περάσουν το... τεστ κοπώσεως και να συνεχίσουν την περίοδο των ήρεμων νερών.

Η τουρκική πλευρά σε καμία από τις διεκδικήσεις της δεν άλλαξε ρότα, ούτε και απέσυρε την αναθεωρητική ατζέντα σε βάρος της ελληνικής κυριαρχίας. Κουβέντα δεν είπε ο Ταγίπ Ερντογάν για τη λάθος -τουρκική- ερμηνεία της Συνθήκης της Λωζάνης και της ιταλοτουρκικής συνθήκης παραχώρησης των Δωδεκανήσων, από την οποία γεννήθηκε η θεωρία των «γκρίζων ζωνών» όπου οι γείτονες θεωρούν ότι είναι αμφισβητούμενης κυριαρχίας νησιά, νησίδες ή βραχονησίδες των οποίων η κυριότητα από την Ελλάδα δεν αναφέρεται ονομαστικά. Μήπως άλλαξε η τουρκική θέση έπειτα από τη χθεσινή συνάντηση του πρωθυπουργού της Ελλάδος με τον Τούρκο πρόεδρο; Δεν νομίζω.

Τίποτα δεν είπε ο Ερντογάν και για την προσπάθειά του να διεκδικήσει θαλάσσιες ζώνες στις οποίες η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα, μέσω της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» και του τουρκο-λιβυκού μνημονίου. Άλλαξε η τουρκική στρατηγική στο θέμα αυτό; Προφανώς και όχι.

Είπε ο Τούρκος πρόεδρος ότι υπάρχουν θέματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ακανθώδη και αλληλένδετα, τα οποία δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, αν υπάρχει θέληση. Είναι αυτή μια μεταστροφή του Ταγίπ Ερντογάν; Αποδέχεται την πάγια θέση της Ελλάδος ότι η λύση δίνεται από το Διεθνές Δίκαιο; Δεν θέλω να στενοχωρήσω τους πιο ενθουσιώδεις, αλλά νομίζω ότι όχι. Δεν ευθυγραμμίστηκε ο Ερντογάν με την ελληνική άποψη για το Διεθνές Δίκαιο.
Τα τελευταία χρόνια εδραιώνεται η αντίληψη πως οι διεθνείς κανόνες μοιάζουν σαν να έχουν ακυρωθεί και οι κρίσεις σε διάφορες περιοχές του πλανήτη δείχνουν ότι τώρα επικρατεί το δίκαιο του ισχυρού που μπορεί να επιβληθεί με στρατιωτικά μέσα.

Άλλαξε κάτι στην άποψη των Τούρκων ότι στο Αιγαίο πρέπει να τραβηχτεί μια γραμμή με άξονα τον 25ο μεσημβρινό και στην περιοχή ανατολικά πρέπει να αναλάβουν αυτοί την αρμοδιότητα για έρευνα και διάσωση, αφήνοντας στην Ελλάδα το άλλο μισό αρχιπέλαγος δυτικά του 25ου μεσημβρινού; Όχι, δεν άλλαξε, ούτε και η Άγκυρα απέσυρε τις παράνομες NAVTEX με τις οποίες δεσμεύουν επ' αόριστον περιοχές στο κεντρικό Αιγαίο.

Άρα, μήπως δεν έπρεπε να πάει ο Μητσοτάκης στην Άγκυρα;

Προφανώς και έκανε ορθά ο πρωθυπουργός. Με τις συνομιλίες δεν έχασε ποτέ κανείς, ιδίως αν υπάρχει ειλικρίνεια και εθνική αυτοπεποίθηση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έκρυψε ότι με την τουρκική πλευρά υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες και επανέλαβε την σταθερή ελληνική θέση ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών -υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης- στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί τη μόνη διαφορά η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας.

Τι σημαίνει ότι η συζήτηση Μητσοτάκη - Ερντογάν ήταν ειλικρινής; Σημαίνει πολύ απλά ότι η κάθε πλευρά επανέλαβε τις θέσεις της. Η διαφωνία -ορθώς νομίζω- δεν σταματά ούτε την Αθήνα ούτε την Άγκυρα από την προσπάθεια να διατηρηθεί το καλό κλίμα και οι ανοικτοί δίαυλοι επικοινωνίας.

Εκείνοι οι πολιτικοί και οι επίδοξοι αρχηγοί που υπολόγιζαν ότι μπορεί να αποκομίσουν πολιτικά οφέλη από πιθανό ναυάγιο στις συνομιλίες Μητσοτάκη - Ερντογάν και ζητούσαν να ενημερωθούν από πριν για την ατζέντα των συνομιλιών μπορούν μήπως να απαντήσουν τι χάσαμε ως Έλληνες από τη χθεσινή συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο στην Άγκυρα; Μήπως... δώσαμε κάποιο νησί; Μήπως παραιτηθήκαμε κάποιου δικαιώματός μας; Όχι βέβαια.

Και ο Μητσοτάκης, όπως και ο Ερντογάν, είναι ηγέτες με γνώση των ισορροπιών και της συγκυρίας και αναλόγως των συνθηκών αναπροσαρμόζουν την τακτική τους. Το έκανε ο πρωθυπουργός της Ελλάδος όταν ο Ερντογάν επιχείρησε να στείλει δεκάδες χιλιάδες μετανάστες μέσα στην επικράτειά μας από τον Έβρο και οι αρμόδιες δυνάμεις τους απώθησαν. Και δεν του βγήκε του Ερντογάν το σχέδιο. Το έκανε ο Μητσοτάκης και με την κρίση του Ορούτς Ρέις στο Καστελλόριζο που σημειώθηκε επειδή ο Ερντογάν θύμωσε από την συμφωνία της Ελλάδος με την Αίγυπτο για μερική οριοθέτηση ΑΟΖ. Και με τον καλύτερο τρόπο υπερασπίστηκε την ελληνική κυριαρχία και τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα με την πολύτιμη συνδρομή και ενεργοποίηση δεκάδων χιλιάδων στελεχών των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας. Και συνεχίζει να το πράττει ο πρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης σε συνεργασία με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας με την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων με νέες φρεγάτες, νέα μαχητικά αεροσκάφη, αύξηση των αποτρεπτικών δυνατοτήτων, επαύξηση των εισοδημάτων και βελτίωση των συνθηκών ζωής των στρατιωτικών.

Και με απόλυτη σαφήνεια ο Κυριάκος Μητσοτάκης -έχοντας εξ ευωνύμων του τον πρόεδρο της Τουρκίας- ζήτησε «να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις διμερείς μας σχέσεις». Θα αποσύρει η Τουρκία το casus belli με το οποίο απειλεί την Ελλάδα αν αποφασιστεί η επέκταση των χωρικών μας υδάτων μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια; Νομίζω πως όχι. Ωστόσο ο Μητσοτάκης το είπε, μπροστά στον Ερντογάν και είμαι βέβαιος ότι ο Τούρκος πρόεδρος αντελήφθη πλήρως ότι η απειλή πολέμου είναι τροχοπέδη για μια σειρά από ωφελήματα που επιδιώκει η Άγκυρα μέσω της ΕΕ.

Ξεκάθαρη απάντηση έλαβε ο Τούρκος πρόεδρος και στον δημόσιο ισχυρισμό περί τουρκικής μειονότητας στη Θράκη αφού έλαβε -επίσης δημοσίως- την απάντηση ότι, σύμφωνα με τις συνθήκες, η μειονότητα είναι μουσουλμανική. Αυτός είναι ο ορισμός της ειλικρινούς συζήτησης. Διαφωνία αλλά ξεκάθαρη αποτύπωση των θέσεων κάθε πλευράς.

Δεδομένων των συνθηκών και με βάση την συγκυρία, η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν ήταν θετική. Λύθηκαν τα προβλήματα; Η απάντηση είναι πως δεν λύθηκαν, ούτε ήρθησαν οι απειλές, άρα δεν δικαιολογούνται πανηγυρισμοί.

Νομίζω ότι δεν πρέπει να παραβλέπουμε τις ισχυρές παροτρύνσεις της αμερικανικής διπλωματίας να μην οξύνονται τα ελληνοτουρκικά προβλήματα. Τι έχουν στο μυαλό τους οι ΗΠΑ και τι περιλαμβάνει ο σχεδιασμός τους; Θα το δούμε εν καιρώ. Με προσοχή να παρακολουθούμε και να αποκωδικοποιούμε τις δηλώσεις του Αμερικανού πρεσβευτή στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ και της πρεσβευτού Κίμπερλι Γκιλφόιλ.

Η πολιτική και οικονομική σταθερότητα είναι το μεγαλύτερο άυλο κεφάλαιο. Και δεν είναι μόνο ο Ερντογάν, αλλά και ο Μητσοτάκης έχει δείξει εξίσου ότι μπορεί να αναπροσαρμόζει με επιτυχία την τακτική του όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν. Οπότε ας έχουμε την ψυχραιμία να μην πανηγυρίζουμε ούτε και να μας πιάνει ηττοπάθεια. Για να σε λαμβάνουν σοβαρά υπ' όψιν και να είσαι στο ραντάρ των ισχυρότερων καλό είναι πάντα η οικονομία σου να ανθεί και η στρατιωτική σου ισχύς να είναι τέτοια που κανείς να μην μπορεί να σε υποτιμά, χωρίς να χρειάζεται να εκστομίζεις μεγαλοστομίες.

Διαβάστε επίσης