Η πολιτική βία και οι αυταπάτες με τις «καλές» και τις «κακές» μολότοφ

Η πρόσφατη δολοφονική επίθεση στη Θεσσαλονίκη εναντίον στελεχών της Νέας Δημοκρατίας επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που η ελληνική κοινωνία οφείλει κάποτε να απαντήσει χωρίς αστερίσκους: υπάρχει «καλή» και «κακή» πολιτική βία;

Το ίδιο ερώτημα ακούω από τη μεταπολίτευση και μετά αν και η απάντηση είναι προφανής: Κατηγορηματικά όχι.

Δεν υπάρχουν καλές και κακές μολότοφ. Δεν υπάρχουν «δικαιολογημένες» επιθέσεις επειδή στρέφονται εναντίον ενός πολιτικού αντιπάλου ή ενός κρατικού στόχου. Μια μολότοφ, ένα γκαζάκι είναι ένα φονικό όπλο. Δεν αλλάζει χαρακτήρα ανάλογα με τα πολιτικά πιστεύω εκείνου που την πετά ή εκείνου που τη δέχεται.

Κι όμως, εδώ και χρόνια στη δημόσια συζήτηση καλλιεργείται ένας επικίνδυνος παραλογισμός. Ότι η βία μπορεί να αξιολογείται με πολιτικά κριτήρια. Ότι υπάρχουν περιστάσεις στις οποίες μια εμπρηστική επίθεση μπορεί να αντιμετωπιστεί περίπου ως «μορφή διαμαρτυρίας». Ότι κάποιοι δράστες αξίζουν μεγαλύτερη κατανόηση επειδή επικαλούνται έναν δήθεν ανώτερο σκοπό.Αυτή ακριβώς η ακροβασία είναι που δηλητηριάζει τη δημοκρατία.

Η βία δεν έχει ιδεολογία

Οι δημοκρατίες δεν λειτουργούν με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Δεν μπορεί η ίδια πράξη να χαρακτηρίζεται εγκληματική όταν προέρχεται από τον ιδεολογικό αντίπαλο και σχεδόν ανεκτή όταν εξυπηρετεί τις δικές μας πολιτικές συμπάθειες. Η βία δεν είναι ποτέ επιχείρημα. Είναι η κατάργηση του επιχειρήματος. Από τη στιγμή λοιπόν που κάποιος θεωρεί θεμιτό να επιβάλει τις απόψεις του με φωτιά, εκρηκτικά, απειλές ή τρομοκράτηση, έχει εγκαταλείψει το πεδίο της δημοκρατίας.

Θυμίζω ότι η ελληνική κοινωνία έχει πληρώσει ακριβά στο παρελθόν την ανοχή απέναντι στην πολιτική βία. Για να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας, υπήρξαν εποχές που ένα τμήμα της κοινής γνώμης αντιμετώπιζε ακόμη και τρομοκρατικές οργανώσεις με μια ιδιότυπη ανοχή ή ακόμη και με έναν επικίνδυνο ρομαντισμό. Οι δολοφόνοι παρουσιάζονταν ως «αντισυστημικοί», ως «τιμωροί» ή ως άνθρωποι που δήθεν υπηρετούσαν έναν ανώτερο πολιτικό σκοπό και αυτό υιοθετήθηκε έστω και σιωπηρά και από πολιτικές δυνάμεις του τόπου.

Η πραγματικότητα, όμως, ήταν εντελώς διαφορετική. Πίσω από τα ιδεολογικά συνθήματα υπήρχαν άνθρωποι που επέλεγαν συνειδητά τη δολοφονία και την τρομοκρατία για άλλους λόγους και όχι επειδή είχαν κάποιο ιδεολογικό υπόβαθρο. Και οι σφαίρες τους δεν ξεχώριζαν ιδεολογίες. Σκότωναν ανθρώπους εν ψυχρώ. Όταν έπεσαν οι μάσκες των εκτελεστών και είδαμε το ιδεολογικό τους υπόβαθρο καταλάβαμε περί τίνος επρόκειτο και πόσο χαμηλό ήταν το επίπεδο.

Τελικά η ίδια η ιστορία απέδειξε ότι κάθε προσπάθεια εξωραϊσμού της πολιτικής βίας καταρρέει στο τέλος μπροστά στην πραγματικότητα.

Τα «ναι μεν, αλλά» είναι συνενοχή

Πολύ φοβάμαι ότι κάθε φορά που μια επίθεση συνοδεύεται από ένα «ναι μεν, αλλά…», η κοινωνία κάνει ένα βήμα προς την κανονικοποίηση της βίας.

«Ναι, αλλά ήταν αγανακτισμένοι».

«Ναι, αλλά προκλήθηκαν».

«Ναι, αλλά πολεμούν το σύστημα».

Λυπάμαι αλλά δεν μπορώ να το δεχθώ. Στη δημοκρατία δεν υπάρχουν εξαιρέσεις στην καταδίκη της βίας. Δεν υπάρχουν πολιτικά άλλοθι. Δεν υπάρχουν ιδεολογικά ελαφρυντικά για εκείνον που επιλέγει τη φωτιά αντί του λόγου και τον φόβο αντί της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η υπεράσπιση της δημοκρατίας δεν αποδεικνύεται όταν καταδικάζουμε τη βία των αντιπάλων μας. Αποδεικνύεται όταν καταδικάζουμε με την ίδια αποφασιστικότητα και τη βία που, ενδεχομένως, εξυπηρετεί τις δικές μας πολιτικές προτιμήσεις.

Η δημοκρατία δεν έχει την πολυτέλεια να επιλέγει ποιες μολότοφ θα καταδικάσει και ποιες θα ανεχθεί. Το κρίσιμο ερώτημα λοιπόν δεν είναι «τι Δημοκρατία θέλουμε;», όπως κάποιοι τεχνηέντως και εκ του πονηρού το θετούν Η Δημοκρατία είναι μια. Η υπάρχει ή δεν υπάρχει. Δεν έχει διαβαθμίσεις. Αν θέλουμε κάτι άλλο, ας το πούμε ξεκάθαρα, αλλά ας μην παίζουμε με τις λέξεις. Υπάρχει και ο νόμος της ζούγκλας κι όποιος αντέξει…

Άραγε αυτό θέλουμε;