Τι συμβαίνει στο σώμα σας όταν κάθεστε πολύ

Το να κάθεσαι σε ένα γραφείο, να βλέπεις τηλεόραση, να κάνεις scroll στο τηλέφωνό σου, αυτά είναι φυσιολογικά μέρη της καθημερινής ζωής. Αλλά όταν οι παρατεταμένες περίοδοι καθιστικής συμπεριφοράς γίνονται συνήθεια, το σώμα αρχίζει να αλλάζει με τρόπους που είναι εύκολο να παραβλεφθούν και να γίνουν αντιληπτοί αργά.

Ο καθιστικός τρόπος ζωής δεν είναι απλώς «έλλειψη άσκησης». Είναι ένα μοτίβο παρατεταμένης αδράνειας, που μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό, την κυκλοφορία του αίματος, ακόμη και τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου.

Τι σημαίνει πραγματικά «καθιστική» ζωή

Η καθιστική ζωή δεν σημαίνει απλώς παράλειψη σωματικής άσκησης. Αναφέρεται σε παρατεταμένες περιόδους δραστηριότητας χαμηλής ενέργειας, όπως το να κάθεσαι ή να ξαπλώνεις ενώ είσαι ξύπνιος.

Μπορείτε να ασκείστε μεν, αλλά και να εξακολουθείτε να είστε καθιστικοί, δε, αν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σας το περνάτε καθιστοί. Γι' αυτό οι κίνδυνοι συχνά υποτιμώνται.

Πώς επηρεάζεται ο μεταβολισμός σας

Ένα από τα πρώτα συστήματα που επηρεάζονται είναι ο μεταβολισμός. Όταν κάθεστε για μεγάλα χρονικά διαστήματα:

• Μειώνεται η μυϊκή δραστηριότητα
• Μειώνεται η χρήση θερμίδων
• Το σώμα γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό στην επεξεργασία λιπών και σακχάρων

Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του βάρους και να αυξήσει τον κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη, η οποία συνδέεται με τον διαβήτη τύπου 2.

Τι συμβαίνει στην καρδιά και την κυκλοφορία του αίματος

Η σωματική κίνηση βοηθά στη διατήρηση της αποτελεσματικής ροής του αίματος. Χωρίς αυτήν, η κυκλοφορία επιβραδύνεται. Η παρατεταμένη καθιστική ζωή σχετίζεται με:

• Μειωμένη ροή αίματος
• Αυξημένη αρτηριακή πίεση με την πάροδο του χρόνου
• Μεγαλύτερη καταπόνηση στο καρδιαγγειακό σύστημα

Αυτό μπορεί να αυξήσει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, ακόμη και σε άτομα που -κατά τα άλλα- θεωρούν τους εαυτούς τους υγιείς.

Επιδράσεις στους μύες και τις αρθρώσεις

Το σώμα είναι σχεδιασμένο να κινείται. Όταν δεν κινείται, οι μύες αρχίζουν να αποδυναμώνονται και να σκληραίνουν. Συνήθεις επιπτώσεις:

• Σφιχτοί μύες στο ισχίο
• Αδύναμοι μύες σε γλουτούς και κορμό
• Κακή στάση σώματος και δυσφορία στην πλάτη

Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι αλλαγές μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνιο πόνο και μειωμένη κινητικότητα.

Τι κάνει στον εγκέφαλο και τη διάθεση

Η καθιστική συμπεριφορά μπορεί επίσης να επηρεάσει την ψυχική υγεία. Τα μειωμένα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας συνδέονται με:

• Μειωμένη ενέργεια
• Υψηλότερα επίπεδα στρες
• Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κακής διάθεσης ή καταθλιπτικών συμπτωμάτων

Η σωματική κίνηση υποστηρίζει την λειτουργία του εγκεφάλου, βελτιώνοντας τη ροή του αίματος και επηρεάζοντας τις χημικές ουσίες, που ρυθμίζουν τη διάθεση.

Γιατί ο κίνδυνος αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου

Το βασικό ζήτημα είναι η συσσώρευση των επιπτώσεων της καθιστικής ζωής.

Το να κάθεται κανείς για μεγάλα χρονικά διαστήματα περιστασιακά δεν είναι πρόβλημα. Αλλά όταν γίνεται καθημερινό μοτίβο (ώρες σε ένα γραφείο, ακολουθούμενες από περισσότερες ώρες μπροστά σε οθόνες) οι επιπτώσεις αυξάνονται σταδιακά.

Επειδή οι αλλαγές είναι αργές/σταδιακές, πολλοί δεν τις παρατηρούν μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα.

Μπορεί η άσκηση να ακυρώσει την καθιστική συμπεριφορά;

Όχι εντελώς!

Η τακτική άσκηση είναι σημαντική, αλλά δεν εξαλείφει πλήρως τις επιπτώσεις της παρατεταμένης καθιστικής ζωής. Κάποιος που ασκείται για μία ώρα αλλά κάθεται όλες τις υπόλοιπες ώρες που είναι ξύπνιος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κινδύνους για την υγεία.

Στόχος δεν είναι μόνο η άσκηση για… χάρη της άσκησης, αλλά η μείωση του συνολικού καθιστικού χρόνου.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι η ορθοστασία όλη μέρα καλύτερη από την καθιστή συμπεριφορά;

Όχι εντελώς. Η ορθοστασία είναι προτιμότερη από την παρατεταμένη καθιστική στάση, αλλά οι μεγάλες περίοδοι ορθοστασίας έχουν επίσης μειονεκτήματα. Η εναλλαγή μεταξύ καθιστικής ζωής, ορθοστασίας και κίνησης είναι η πιο ισορροπημένη προσέγγιση.

Πόση ώρα είναι «πολύς» χρόνο για να κάθεσαι χωρίς διάλειμμα;

Έρευνες δείχνουν ότι το να κάθεσαι για περισσότερο από 30-60 λεπτά κάθε φορά χωρίς κίνηση μπορεί να αρχίσει να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Συνιστώνται τακτικά διαλείμματα.

Έχει σημασία η άσκηση ακόμα και αν κάθεσαι πολύ;

Φυσικά. Η άσκηση παραμένει απαραίτητη για τη συνολική υγεία, αλλά θα πρέπει να συνδυάζεται και με μείωση του καθιστικού χρόνου καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Συμπέρασμα

Ο καθιστικός τρόπος ζωής επηρεάζει πολλά περισσότερα από την απλή φυσική κατάσταση. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται την ενέργεια, τον τρόπο κυκλοφορίας του αίματος, τον τρόπο λειτουργίας των μυών, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ρυθμίζει τη διάθεση.

Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η συνεπής κίνηση. Η διακοπή των μεγάλων περιόδων καθιστικής στάσης με ενδιάμεση κίνηση σώματος μπορεί να είναι ένας από τους απλούστερους τρόπους για την προστασία της μακροπρόθεσμης υγείας.

Πηγές:
theconversation.com
who.int
cdc.gov
nhs.uk