Γιατί η καφεΐνη από το τσάι έχει διαφορετική επίδραση από τον καφέ

Η καφεΐνη είναι το ίδιο μόριο, είτε προέρχεται από τσάι είτε από καφέ. Ο λόγος που το τσάι συχνά δίνει μια πιο απαλή αίσθηση, ενώ ο καφές μπορεί να είναι πιο έντονος, εξαρτάται από τη δόση, την απορρόφηση, την ένταση της παρασκευής και τη φυσική περιεκτικότητα του τσαγιού σε L-θεανίνη.

Ο καφές συνήθως παρέχει περισσότερη καφεΐνη ανά φλιτζάνι, επομένως η επίδρασή του μπορεί να έρθει πιο γρήγορα και να είναι πιο έντονη. Το τσάι συχνά παρέχει λιγότερη καφεΐνη και τη συνδυάζει με φυτικές ενώσεις, που μπορεί να δημιουργήσουν μια πιο ήρεμη, πιο σταδιακή αίσθηση εγρήγορσης.

Ο καφές συνήθως δίνει μεγαλύτερη ένταση καφεΐνης

Ένας τυπικός καφές περιέχει περισσότερη καφεΐνη από τα περισσότερα φλιτζάνια τσαγιού, αν και η ποσότητα ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τον κόκκο, την μέθοδο παρασκευής, το μέγεθος του φλιτζανιού και την ένταση του σερβιρίσματος. Ο εσπρέσο, ο δυνατός καφές φίλτρου και τα μεγάλα φλιτζάνια καφέ μπορούν να προσφέρουν πολύ μεγαλύτερη δόση απ' ό,τι αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι.

Αυτή η υψηλότερη δόση είναι ο λόγος για τον οποίο ο καφές είναι πιο πιθανό να προκαλέσει την γνωστή «έκρηξη» καφεΐνης: εγρήγορση, ταχύτερος καρδιακός παλμός, νευρικότητα, στομαχικές διαταραχές ή άγχος σε ευαίσθητα άτομα. Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, έως και περίπου 400 mg καφεΐνης την ημέρα γενικά δεν σχετίζονται με επικίνδυνες επιδράσεις, αλλά η ατομική ανοχή ποικίλλει.

Το τσάι περιέχει L-θεανίνη

Το τσάι προέρχεται από το φυτό Camellia sinensis, το οποίο περιέχει φυσικά L-θεανίνη. Αυτό το αμινοξύ δεν βρίσκεται στους κόκκους καφέ και είναι ένας λόγος για τον οποίο το τσάι μπορεί να έχει διαφορετική αίσθηση ακόμα και όταν περιέχει καφεΐνη.

Η L-θεανίνη συνδέεται με χαλαρή εγρήγορση παρά με καταστολή. Μελέτες που χρησιμοποιούν καφεΐνη και L-θεανίνη μαζί υποδηλώνουν, ότι ο συνδυασμός μπορεί να υποστηρίζει την προσοχή και να μειώνει την αίσθηση “ανάτασης” που νιώθουν ορισμένοι μόνο από την καφεΐνη. Το αποτέλεσμα δεν είναι... μαγικό και ποικίλλει ανάλογα με το άτομο και την ένταση του τσαγιού, αλλά βοηθά να εξηγηθεί γιατί το τσάι μπορεί να δίνει μια πιο εστιασμένη παρά έντονη αίσθηση.

Το τσάι μπορεί να επιδρά πιο απαλά, αλλά εξακολουθεί να επηρεάζει τον ύπνο

Το τσάι είναι συχνά πιο ήπιο, επειδή η δόση καφεΐνης είναι χαμηλότερη, όχι επειδή δεν περιέχει καφεΐνη. Το μαύρο τσάι γενικά έχει περισσότερη καφεΐνη από το πράσινο τσάι, ενώ τα φυτικά εγχύματα είναι συνήθως χωρίς καφεΐνη εκτός εάν αναμειχθούν με πραγματικό τσάι ή διεγερτικά φυτά.

Άτομα που είναι ευαίσθητα στην καφεΐνη μπορεί να εξακολουθούν να αισθάνονται άγχος, ανησυχία και διαταραχές ύπνου μετά το τσάι, ειδικά αν το πίνουν αργά μέσα στην ημέρα. Η διακοπή της καφεΐνης τουλάχιστον 6 ώρες πριν τον ύπνο είναι σώφρονα πρακτική για όποιον έχει αϋπνία ή ελαφρύ ύπνο.

Τι είναι καλύτερο: το τσάι ή ο καφές;

Κανένα από τα δύο δεν είναι αυτόματα “πιο υγιεινό”. Ο καφές μπορεί να ταιριάζει σε κάποιον που θέλει μια πιο δυνατή πρωινή τόνωση. Το τσάι μπορεί να ταιριάζει σε κάποιον που θέλει μια πιο ήπια τόνωση, λιγότερη νευρικότητα ή ένα ποτό που μπορεί να το πιει πιο αργά μέσα στην ημέρα.

Η πιο υγιεινή επιλογή εξαρτάται από ένα πιο γενικό πλαίσιο συνήθειας:

• Επιλέξτε τσάι εάν ο καφές σας προκαλεί άγχος, τρέμουλο ή νευρικότητα
• Επιλέξτε καφέ νωρίτερα μέσα στην ημέρα εάν τον ανέχεστε καλά
• Αποφύγετε να γεμίζετε οποιοδήποτε ποτό με ζάχαρη, σιρόπια ή κρέμα γάλακτος
• Αλλάξτε σε ντεκαφεϊνέ εάν η καφεΐνη επηρεάζει τον ύπνο, τους παλμούς και το άγχος

Να θυμάστε ότι τα ενεργειακά ποτά αποτελούν διαφορετικό πρόβλημα, επειδή η καφεΐνη μπορεί να είναι συμπυκνωμένη και πιο εύκολο να καταναλωθεί υπερβολικά.

Συχνές Ερωτήσεις

Το τσάι έχει αρκετή καφεΐνη για με ξυπνήσει το πρωί;

Ναι, ειδικά το μαύρο τσάι ή το έντονα παρασκευασμένο πράσινο τσάι. Μπορεί να είναι λιγότερο έντονο από τον καφέ, αλλά μπορεί να βελτιώσει την εγρήγορση.

Είναι το πράσινο τσάι πιο ήπιο από το μαύρο;

Ναι. Το πράσινο τσάι έχει συνήθως λιγότερη καφεΐνη από το μαύρο, αν και ο χρόνος παρασκευής, η ποσότητα των φύλλων και η μάρκα μπορούν να αλλάξουν το σύνολο.

Μπορεί το τσάι να προκαλέσει άγχος;

Ναι. Τα άτομα που είναι ευαίσθητα στην καφεΐνη μπορεί να αισθάνονται άγχος ή ανησυχία από το τσάι, ειδικά αν είναι δυνατό, αν πίνουν πολλά φλιτζάνια και ειδικά αργά μέσα στην ημέρα.

Συμπέρασμα

Το τσάι και ο καφές έχουν διαφορετική αίσθηση, επειδή η καφεΐνη δεν δρα μεμονωμένα. Ο καφές συχνά παρέχει μεγαλύτερη δόση καφεΐνης, ενώ το τσάι συνήθως παρέχει λιγότερη καφεΐνη συν L-θεανίνη, η οποία μπορεί να κάνει το αποτέλεσμα να είναι πιο ήπιο και πιο εστιασμένο.

Αν ο καφές σας κάνει να νιώθετε νευρικότητα, το τσάι μπορεί να είναι πιο κατάλληλο. Αν κάποιο από τα ποτά επιδεινώσει τον ύπνο, το άγχος ή τους παλμούς σας, το πρόβλημα δεν είναι το ποτό, αλλά η προσωπική σας αντίδραση στην καφεΐνη.

Πηγές:
iflscience.com
fda.gov
harvard.edu (1)
harvard.edu (2)
nih.gov (1)
nih.gov (2)