Ποια αναψυκτικά διαίτης επηρεάζουν τον εγκέφαλο, σύμφωνα με τους ψυχολόγους

Το να επιλέγετε αναψυκτικά διαίτης μπορεί να φαίνεται σαν μια απλή ανταλλαγή θερμίδων έναντι των κανονικών αναψυκτικών, αλλά οι ψυχολόγοι και οι ερευνητές για την υγεία του εγκεφάλου δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στο πώς τα τεχνητά γλυκαντικά μπορούν να αλληλεπιδράσουν με την όρεξη, τις λιγούρες, τις οδούς ανταμοιβής και την πνευματική ευκρίνεια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα περιστασιακό αναψυκτικό διαίτης είναι επικίνδυνο. Η μεγαλύτερη ανησυχία είναι η συχνή, μακροχρόνια χρήση, ειδικά όταν τα αναψυκτικά διαίτης αντικαθιστούν το νερό ή γίνονται μια καθημερινή στρατηγική για τον έλεγχο του βάρους.

Τι συμβαίνει με τα σήματα πείνας στον εγκέφαλο

Τα αναψυκτικά διαίτης μπορεί να επηρεάσουν την πείνα, επειδή η γλυκιά γεύση κανονικά προετοιμάζει τον εγκέφαλο για εισερχόμενη ενέργεια. Όταν η γλυκύτητα φτάνει χωρίς θερμίδες, το σύστημα ελέγχου της όρεξης του εγκεφάλου μπορεί να αντιδρά διαφορετικά απ’ ό,τι στη ζάχαρη.

Μια βασική περιοχή είναι ο υποθάλαμος, ο οποίος βοηθά στη ρύθμιση της πείνας και της ενεργειακής ισορροπίας. Η έρευνα για τη σουκραλόζη, συγκεκριμένα, υποδηλώνει ότι μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα σε αυτήν την περιοχή σε σύγκριση με τα ζαχαρούχα ποτά. Στην πράξη, ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται πιο πεινασμένοι ή πιο πρόθυμοι να τσιμπολογήσουν σνακ μετά από ένα αναψυκτικό διαίτης, παρόλο που το ίδιο το καθαυτό περιέχει λίγη ή καθόλου ενέργεια.

Αυτό δεν συμβαίνει σε όλους, αλλά εξηγεί γιατί τα αναψυκτικά διαίτης δεν είναι πάντα μια αξιόπιστη… συντόμευση για τον έλεγχο της όρεξης.

Τι συμβαίνει με τις λιγούρες

Τα αναψυκτικά διαίτης μπορεί να αυξήσουν την επιθυμία σε ορισμένους ανθρώπους, διατηρώντας τον εγκέφαλο συνηθισμένο σε έντονα γλυκιά γεύση. Τα τεχνητά γλυκαντικά είναι πολύ πιο γλυκά από τη ζάχαρη, επομένως η τακτική έκθεση μπορεί να ενισχύσει την επιθυμία για γλυκά τρόφιμα και ποτά.

Ψυχολογικά, αυτό έχει σημασία επειδή οι λιγούρες δεν αφορούν μόνο τη δύναμη της θέλησης. Περιλαμβάνουν κυκλώματα ανταμοιβής, συνήθειας και μαθησιακούς συσχετισμούς. Εάν ένα άτομο πίνει αναψυκτικό διαίτης κάθε απόγευμα, ο εγκέφαλος μπορεί να αρχίσει να συνδέει αυτήν την ώρα της ημέρας με γλυκύτητα, διέγερση ή συναισθηματική ανταμοιβή.

Αυτό δεν κάνει φυσικά το αναψυκτικό διαίτης εθιστικό με τον ίδιο τρόπο όπως οι εθιστικές ουσίες, αλλά μπορεί να γίνει μέρος μιας ρουτίνας που κάνει την μείωση των γλυκών τροφίμων πιο δύσκολη.

Τι συμβαίνει με την μνήμη και την εστίαση;

Ορισμένες έρευνες έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν η τακτική κατανάλωση σουκραλόζης μπορεί να σχετίζεται με αλλαγές στην μνήμη, την προσοχή και την εκτελεστική λειτουργία. Η εκτελεστική λειτουργία περιλαμβάνει δεξιότητες όπως ο σχεδιασμός, η εστίαση, η αντίσταση στις παρορμήσεις και η λήψη αποφάσεων.

Αυτό το πεδίο ερευνών βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Ορισμένες μελέτες είναι μικρές, βραχυπρόθεσμες ή βασίζονται σε εργαστηριακές μεθόδους, που δεν αποδεικνύουν ότι η καθημερινή κατανάλωση αναψυκτικών διαίτης προκαλεί άμεσα γνωστική εξασθένηση. Ωστόσο, η ανησυχία είναι βιολογικά εύλογη, επειδή ο εγκέφαλος είναι ευαίσθητος σε σήματα από το σάκχαρο του αίματος, τις ορμόνες του εντέρου, τη φλεγμονή και τη χημεία του εγκεφαλικού συστήματος ανταμοιβής.

Η ασφαλέστερη ερμηνεία πρέπει να είναι προσεκτική: η συχνή χρήση αναψυκτικών διαίτης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προστατευτική για τον εγκέφαλο απλώς και μόνο επειδή δεν περιέχει ζάχαρη.

Τι γίνεται με τη διάθεση και τη σύνδεση εντέρου-εγκεφάλου;

Τα αναψυκτικά διαίτης μπορεί να επηρεάζουν τη διάθεση έμμεσα μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, του δικτύου επικοινωνίας μεταξύ των βακτηρίων του εντέρου, του ανοσοποιητικού συστήματος και του εγκεφάλου. Κάποιες μελέτες υποδηλώνουν ότι ορισμένα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να αλλοιώσουν τα βακτήρια του εντέρου, αν και τα ανθρώπινα στοιχεία παραμένουν ανάμεικτα.

Αυτό έχει σημασία επειδή η υγεία του εντέρου μπορεί να επηρεάσει τη φλεγμονή, τις αντιδράσεις στο στρες και τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου, που εμπλέκονται στη διάθεση και την ανταμοιβή. Ωστόσο, θα ήταν πολύ ισχυρό να πούμε ότι τα αναψυκτικά διαίτης προκαλούν άμεσα κατάθλιψη ή άγχος. Το σώφρον συμπέρασμα είναι ότι η καθημερινή έκθεση σε τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να είναι ένας μικρός παράγοντας σε ένα ευρύτερο πρότυπο διατροφής, που επηρεάζει την ψυχική ευεξία.

Πρέπει να σταματήσετε να πίνετε αναψυκτικά διαίτης;

Όχι, δεν χρειάζεται κάτι τόσο ακραίο. Για ορισμένους μπορεί να βοηθήσει στην μείωση της πρόσληψης ζάχαρης βραχυπρόθεσμα και σίγουρα πρέπει να μην είναι το κύριο ποτό στο οποίο βασίζεστε καθημερινά.

Μια πρακτική προσέγγιση είναι:

• Αντιμετωπίστε τα αναψυκτικά διαίτης ως περιστασιακά, όχι ως σταθερά
• Πίνετε περισσότερο νερό και τσάγια χωρίς ζάχαρη
• Παρατηρήστε εάν τα αναψυκτικά διαίτης αυξάνουν την πείνα ή την επιθυμία για σνακ
• Αποφύγετε τα αναψυκτικά διαίτης με καφεΐνη αργά την ημέρα εάν επηρεάζουν τον ύπνο σας
• Μειώστε σταδιακά εάν αισθάνεστε εξαρτημένοι από τη συνήθεια

Τα άτομα με φαινυλκετονουρία πρέπει να αποφεύγουν τα προϊόντα, που περιέχουν ασπαρτάμη, επειδή δεν μπορούν να μεταβολίσουν σωστά τη φαινυλαλανίνη.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι τα αναψυκτικά διαίτης καλύτερα για τον εγκέφαλο από τα κανονικά αναψυκτικά;

Μπορεί να μειώσουν την έκθεση στη ζάχαρη, κάτι που μπορεί να είναι χρήσιμο, αλλά αυτό δεν τα καθιστά αυτόματα ιδανικά για την υγεία του εγκεφάλου. Το νερό και τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη παραμένουν καλύτερες καθημερινές επιλογές.

Προκαλούν άνοια τα αναψυκτικά διαίτης;

Τα τρέχοντα στοιχεία δεν αποδεικνύουν κάτι τέτοιο. Ορισμένες μελέτες εγείρουν ανησυχίες σχετικά με τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα, για να διαχωριστούν τα γλυκαντικά από άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής και της υγείας.

Γιατί λαχταρώ γλυκό μετά την κατανάλωση αναψυκτικού διαίτης;

Η γλυκιά γεύση μπορεί να ενεργοποιήσει τις εγκεφαλικές οδούς ανταμοιβής χωρίς να προσφέρει θερμίδες, γεγονός που μπορεί να κάνει ορισμένους να επιθυμούν περισσότερο φαγητό ή γλυκύτητα στη συνέχεια.

Συμπέρασμα

Τα αναψυκτικά διαίτης δεν είναι κάποιου τύπου… δηλητήριο και η περιστασιακή κατανάλωση είναι απίθανο να σας βλάψει. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για το πώς τα τεχνητά γλυκαντικά μπορούν να επηρεάσουν, τον εγκέφαλο, δηλαδή την πείνα, τις λιγούρες, τις οδούς ανταμοιβής, τη σηματοδότηση του εντέρου-εγκεφάλου και πιθανώς την πνευματική ευκρίνεια.

Η πιο ισορροπημένη συμβουλή είναι η μετριοπάθεια. Εάν τα αναψυκτικά διαίτης σας κάνουν να πεινάτε περισσότερο, επιδεινώνουν τις λιγούρες ή αντικαθιστούν πιο υγιεινά ποτά, η μείωση είναι μια έξυπνη κίνηση για την υγεία του εγκεφάλου.

Πηγές:
psychologytoday.com
nature.com
nih.gov
who.int
fda.gov