Πόση έκθεση στον ήλιο χρειαζόμαστε τελικά και ποια τα οφέλη για την υγεία

Snapshot

• Η μετρημένη έκθεση στον ήλιο είναι απαραίτητη για την παραγωγή βιταμίνης D και έχει οφέλη για τα οστά, το μυϊκό και το ανοσοποιητικό σύστημα.
• Η υπεριώδης ακτινοβολία UVA μειώνει την αρτηριακή πίεση και τον κίνδυνο καρδιακών επεισοδίων μέσω της απελευθέρωσης μονοξειδίου του αζώτου.
• Η καθημερινή έκθεση στον ήλιο, ειδικά το πρωινό φως, βελτιώνει τον ύπνο, τη μνήμη, τη διάθεση και μειώνει τον κίνδυνο άνοιας.
• Η έκθεση στον ήλιο πρέπει να είναι σύντομη και συχνή, με διαφορετική διάρκεια ανάλογα με τον τύπο δέρματος, και να ακολουθείται από προστασία με αντηλιακό και άλλα μέσα.
• Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο αυξάνει τον κίνδυνο εγκαυμάτων, πρόωρης γήρανσης και καρκίνου του δέρματος, ενώ η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες.

Snapshot powered by AI

Το 1923, η Κοκό Σανέλ επέστρεψε μαυρισμένη από μια μεσογειακή κρουαζιέρα, καθιερώνοντας το ηλιοκαμένο δέρμα ως σύμβολο κοινωνικού status. Μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, η ηλιοθεραπεία ενθαρρυνόταν ως θεραπεία για τη ραχίτιδα και τη φυματίωση. Σήμερα, η σχέση μας με τον ήλιο είναι πολύ πιο περίπλοκη. Η κατακόρυφη αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου του δέρματος οδήγησε σε εκστρατείες αποφυγής της ακτινοβολίας. Ωστόσο, νεότερες έρευνες αποδεικνύουν ότι η λελογισμένη έκθεση είναι απαραίτητη για τον οργανισμό.

Τα πολλαπλά οφέλη της ηλιοφάνειας

Η μετρημένη έκθεση στον ήλιο συμβάλλει στην παραγωγή της βιταμίνης D, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τα οστά, το μυϊκό και το ανοσοποιητικό σύστημα. Παράλληλα, η υπεριώδης ακτινοβολία UVA απελευθερώνει μονοξείδιο του αζώτου στο αίμα, διευρύνοντας τα αγγεία και μειώνοντας την πίεση, τον κίνδυνο εμφράγματος και τα εγκεφαλικά. Εμβληματική σουηδική μελέτη έδειξε ότι όσοι απέφευγαν εντελώς τον ήλιο είχαν διπλάσιο ποσοστό θνησιμότητας σε σύγκριση με όσους εκτίθεντο τακτικά.

Επιπλέον, το πρωινό φως ρυθμίζει το βιολογικό ρολόι, αυξάνει την κορτιζόλη και καταστέλλει τη μελατονίνη, βελτιώνοντας την εγρήγορση, τη μνήμη και τον ύπνο. Μελέτη σε 360.000 άτομα συνέδεσε την καθημερινή έκθεση 1,5 ώρας στο φως με μειωμένο κίνδυνο άνοιας, ενώ παράλληλα αυξάνονται τα επίπεδα σεροτονίνης, βελτιώνοντας τη διάθεση.

Πόσο ήλιο χρειαζόμαστε πραγματικά;

Οι ειδικοί συνιστούν το μοτίβο «λίγο και συχνά». Για τη σύνθεση της βιταμίνης D, η έκθεση είναι πιο αποτελεσματική γύρω στο μεσημέρι, όταν τα επίπεδα UVB είναι στο αιχμή τους.

Ανοιχτόχρωμο δέρμα: Αρκούν λίγα λεπτά, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, με ακάλυπτα χέρια ή πόδια.

Σκούρο δέρμα: Απαιτείται περισσότερος χρόνος (έως και 25 λεπτά το μεσημέρι το καλοκαίρι), καθώς η αυξημένη μελανίνη δρα ως φυσικό φίλτρο και επιβραδύνει τη σύνθεση της βιταμίνης D.

Μετά από αυτά τα λίγα λεπτά, η προστασία με αντηλιακό, καπέλο και γυαλιά ηλίου κρίνεται αδιαπραγμάτευτη.

Οι σοβαροί κίνδυνοι της αλόγιστης έκθεσης

Η υπερβολική παραμονή στον ήλιο δεν αυξάνει περαιτέρω τη βιταμίνη D, αλλά προκαλεί ηλιακά εγκαύματα, πρόωρη γήρανση και κυρίως καρκίνο του δέρματος. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή και οι συχνότεροι καύσωνες αυξάνουν τα επίπεδα ακτινοβολίας που φτάνουν στη Γη, εντείνοντας τους κινδύνους ακόμη και σε βορειότερες χώρες.

Στους χειμερινούς μήνες ή σε περιοχές με χαμηλή ηλιοφάνεια, η έλλειψη βιταμίνης D μπορεί να αναπληρωθεί με εμπλουτισμένες τροφές ή συμπληρώματα. Ωστόσο, η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων εγκυμονεί κινδύνους, καθώς η λήψη πάνω από 4.000 IU ημερησίως μπορεί να προκαλέσει υπερασβεστιαιμία και βλάβες στα νεφρά.

Το συμπέρασμα των επιστημόνων είναι σαφές: σύντομες, καθημερινές «δόσεις» ήλιου το μεσημέρι προσφέρουν όλα τα ευεργετικά οφέλη, προστατεύοντας παράλληλα την υγεία μας από τις βλαβερές συνέπειες της υπερβολής.

*Με πληροφορίες από BBC

Διαβάστε επίσης