Δεν είναι όλες οι ασκήσεις ίδιες: Ποια σωματική δραστηριότητα μειώνει 24% τον κίνδυνο άνοιας
Η άσκηση στον ελεύθερο χρόνο συνδέεται με ακόμα χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Ο κίνδυνος άνοιας μπορεί να εξαρτάται όχι μόνο από το πόσο ασκείστε, αλλά και από το γιατί ασκείστε.
Μια νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που περιελάμβανε περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια άτομα διαπίστωσε, ότι η υψηλότερη σωματική δραστηριότητα στον ελεύθερο χρόνο (περπάτημα, ποδηλασία, τρέξιμο, κολύμβηση κ.α.) συσχετίστηκε με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Το ίδιο μοτίβο δεν εμφανίστηκε για σωματικά απαιτητική εργασία.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη για την άνοια
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο The Lancet Public Health και συγκέντρωσε 74 μελέτες κοόρτης και περιπτωσιολογικού ελέγχου από 30 χώρες. Οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 45 έως 93 ετών και παρακολουθήθηκαν για διάμεσο διάστημα περίπου 10 ετών για διαγνώσεις όπως άνοια κάθε αιτιολογίας, νόσος Αλτσχάιμερ και αγγειακή άνοια.
Τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο τους είχαν 24% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας σε σχέση με εκείνα, που ήταν λιγότερο δραστήρια. Ο κίνδυνος γενικά μειώθηκε καθώς η δραστηριότητα αναψυχής αυξήθηκε πριν τελικά φτάσει σε ένα «ταβάνι».
Το εύρημα ενισχύει μια υπάρχουσα βάση σχετικών στοιχείων. Μια ανάλυση του 2025 της μακροχρόνιας μελέτης Framingham Heart Study διαπίστωσε, ότι οι ενήλικες στις ομάδες με την υψηλότερη δραστηριότητα κατά τη μέση και ύστερη ζωή είχαν 41% και 45% χαμηλότερους κινδύνους άνοιας, αντίστοιχα, από τις λιγότερο δραστήριες ομάδες.
Η σωματική αδράνεια είναι επίσης μεταξύ των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου που προσδιόρισε το 2024 η Επιτροπή Lancet για την πρόληψη της άνοιας.
Γιατί η άσκηση αναψυχής μπορεί να διαφέρει από τη σωματική εργασία;
Το εκπληκτικό μέρος της τελευταίας έρευνας ήταν ότι η επαγγελματική σωματική δραστηριότητα έδειξε την αντίθετη συσχέτιση: η υψηλότερη σωματική δραστηριότητα στην εργασία συνδέθηκε με περίπου 20% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η χειρωνακτική εργασία βλάπτει τον εγκέφαλο. Τα στοιχεία είναι παρατηρητικά και τα σωματικά απαιτητικά επαγγέλματα διαφέρουν από την άσκηση αναψυχής με πολλούς τρόπους. Η εργασία μπορεί να περιλαμβάνει:
- επαναλαμβανόμενη ανύψωση βάρους
- παρατεταμένη ορθοστασία
- περιορισμένο χρόνο σωματικής ανάρρωσης
- αυξημένο ψυχοκοινωνικό στρες
- έκθεση σε θόρυβο ή/και ατμοσφαιρική ρύπανση
Οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και οι ευκαιρίες για πνευματική διέγερση μπορεί επίσης να συμβάλλουν.
Ένας ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας σχολίασε την έρευνα μέσω του Science Media Centre Spain και προειδοποίησε, ότι η επαγγελματική δραστηριότητα δεν μπορεί εύκολα να διαχωριστεί από το γνωστικό απόθεμα, το εργασιακό άγχος και τις πνευματικές απαιτήσεις της εργασίας. Αυτοί οι παράγοντες θα μπορούσαν να εξηγήσουν εν μέρει το φαινομενικό «παράδοξο της σωματικής δραστηριότητας».
Μετράει το περπάτημα;
Ναι. Το περπάτημα ήταν ένα παράδειγμα σωματικής δραστηριότητας στον ελεύθερο χρόνο, μαζί με την ποδηλασία, το τρέξιμο, την κολύμβηση, το τένις και τα ομαδικά σπορ. Η ανάλυση δεν προσδιόρισε κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα ως μοναδικά προστατευτική.
Το μήνυμα επομένως δεν είναι ότι όλοι χρειάζονται έντονη προπόνηση. Η τακτική εκούσια άσκηση κατά τον ελεύθερο χρόνο φαίνεται να σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε πολλές μελέτες και τα ευρύτερα στοιχεία υποστηρίζουν τη σωματική δραστηριότητα κατά την μέση και την ύστερη ζωή ως μέρος της μείωσης του κινδύνου άνοιας.
Μπορεί η άσκηση να αποτρέψει την άνοια;
Καμία μεμονωμένη δραστηριότητα δεν μπορεί να εγγυηθεί πρόληψη άνοιας. Η ηλικία, η γενετική, η καρδιαγγειακή υγεία, η εκπαίδευση, η ακοή, το κάπνισμα, ο διαβήτης και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν επίσης τον κίνδυνο άνοιας.
Η νέα ανασκόπηση δεν μπορεί να αποδείξει ότι συγκεκριμένα η άσκηση αναψυχής προκάλεσε τον χαμηλότερο κίνδυνο. Σχεδόν όλες οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν βασίστηκαν σε αυτοαναφερόμενη δραστηριότητα, οι περισσότερες προέρχονταν από χώρες υψηλού εισοδήματος, και τα στοιχεία για την οικιακή δραστηριότητα και την ενεργή μετακίνηση ήταν ελάχιστα.
Η αντίστροφη αιτιώδης συνάφεια είναι επίσης εφικτή, επειδή οι πρώιμες γνωστικές αλλαγές μπορούν να κάνουν τους ανθρώπους λιγότερο δραστήριους πριν καν φτάσουν σε διάγνωση άνοιας.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόση άσκηση αναψυχής χρειάζεται;
Η ανασκόπηση διαπίστωσε προοδευτικά χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας καθώς η δραστηριότητα αναψυχής αυξανόταν μέχρι να σταθεροποιηθεί η συσχέτιση, αλλά δεν καθιέρωσε μια καθολική «δόση» πρόληψης της άνοιας.
Αντικαθιστά την άσκηση αναψυχής μια σωματικά απαιτητική εργασία;
Όχι απαραίτητα. Η επαγγελματική σωματική δραστηριότητα δεν έδειξε την ίδια συσχέτιση με μείωση κινδύνου άνοιας, όπως η εθελοντική άσκηση αναψυχής. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα άτομα με απαιτητικά επαγγέλματα σωματικής καταπόνησης πρέπει να ασκούνται πολύ και στον ελεύθερο χρόνο τους. Η όποια πρόσθετη δραστηριότητα πρέπει να ταιριάζει με τις ατομικές ανάγκες υγείας, φυσικής κατάστασης και ανάρρωσης.
Συμπέρασμα
Νέα έρευνα προσθέτει σημαντική γνώση στη γνωστή συμβουλή να «κινούμαστε περισσότερο». Οι δραστηριότητες στον ελεύθερο χρόνο, όπως το περπάτημα, η ποδηλασία, η κολύμβηση, το τρέξιμο και ο αθλητισμός, συσχετίστηκαν με 24% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, ενώ η σωματικά απαιτητική εργασία όχι.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη συνάφεια, αλλά ενισχύουν την άποψη ότι η ευχάριστη, τακτική άσκηση στον ελεύθερο χρόνο αποτελεί μέρος των καλών μακροπρόθεσμων συνηθειών για την υγεία του εγκεφάλου.
Πηγές:
