Οι λοιμώξεις πίσω από το 12% των καρκίνων παγκοσμίως – Τι δείχνει νέα έρευνα
Νέα μελέτη δείχνει ότι 1 στα 8 περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως συνδέεται με λοιμώξεις που συχνά μπορούν να προληφθούν ή να θεραπευτούν
Snapshot
- Περίπου το 12% των περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως το 2024 αποδίδεται σε λοιμώξεις, οι οποίες συχνά μπορούν να προληφθούν ή να θεραπευτούν.
- Το Helicobacter pylori και ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) ευθύνονται για πάνω από 1,5 εκατομμύριο περιστατικά καρκίνου το 2024.
- Οι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις εμφανίζονται κυρίως σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου υπάρχει περιορισμένη πρόσβαση σε εμβόλια και θεραπείες.
- Υπάρχουν αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης, όπως εμβολιασμοί και διαγνωστικός έλεγχος, για τις σημαντικότερες λοιμώδεις αιτίες καρκίνου, όπως ο HPV, η ηπατίτιδα Β, το H. pylori και η ηπατίτιδα C.
- Η εφαρμογή ευρέων και ισότιμων προληπτικών στρατηγικών θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τα μελλοντικά περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως.
Εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου σε όλο τον κόσμο ενδέχεται να προκαλούνται από λοιμώξεις που είτε μπορούν να θεραπευτούν είτε να προληφθούν, γεγονός που σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ο καρκίνος θα μπορούσε ίσως να είχε αποφευχθεί εξαρχής.
Αυτό προκύπτει από νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση The Lancet Oncology, σύμφωνα με την οποία περίπου 1 στα 8 περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως μπορεί να συνδέεται με λοιμώξεις — πολλές από τις οποίες μπορούν να προληφθούν μέσω εμβολιασμού, προληπτικού ελέγχου ή σχετικά απλών θεραπειών.
«Μπορούμε να παρέμβουμε πολύ πριν η κατάσταση φτάσει κοντά στον καρκίνο», δήλωσε ο Γκάρι Κλίφορντ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επιδημιολόγος στον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο.
«Χρειαζόμαστε απλώς την πολιτική βούληση, τη χρηματοδότηση, την αποδοχή από το κοινό και τη σωστή επικοινωνία, ώστε τα προγράμματα να εφαρμοστούν. Η πρόληψη λειτουργεί», είπε ο Κλίφορντ. «Είναι θέμα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης».
Unsplash
Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου το 2024 αποδόθηκαν σε λοιμώξεις, αριθμός που αντιστοιχεί στο 12% όλων των διαγνώσεων καρκίνου παγκοσμίως.
Δύο λοιμώξεις ξεχώρισαν ιδιαίτερα: το Helicobacter pylori (H. pylori), που συνδέθηκε κυρίως με καρκίνους του στομάχου, και ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος σχετίστηκε κυρίως με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Μαζί, σύμφωνα με τους ερευνητές, οι δύο αυτές λοιμώξεις ευθύνονταν για περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο περιστατικά καρκίνου το 2024.
Σημαντική ήταν και η συμβολή άλλων λοιμώξεων:
- Η ηπατίτιδα Β (HBV) συνδέθηκε με περίπου 360.000 περιστατικά καρκίνου, κυρίως καρκίνου του ήπατος.
- Ο ιός Epstein-Barr (EBV) σχετίστηκε με περίπου 260.000 περιστατικά, με κύριο τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα.
- Η ηπατίτιδα C (HCV) συνδέθηκε με περίπου 160.000 περιστατικά καρκίνου, κυρίως καρκίνου του ήπατος.
«Ορισμένοι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις, όπως ο καρκίνος του ήπατος και του στομάχου, έχουν γενικά κακή πρόγνωση, πράγμα που σημαίνει ότι αντίστοιχο ποσοστό θανάτων από αυτούς τους καρκίνους πιθανότατα αποδίδεται επίσης σε λοιμώξεις. Για άλλους καρκίνους, όπως ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας και το σάρκωμα Kaposi, η λοίμωξη είναι απαραίτητη για να αναπτυχθεί ο καρκίνος», ανέφερε μέσω email η Χάριετ Ράμγκεϊ, επιδημιολόγος στον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο και μία από τις συγγραφείς της μελέτης.
«Ωστόσο, υπάρχουν ήδη εξαιρετικά αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης για τέσσερις από τις πέντε κυριότερες λοιμώδεις αιτίες καρκίνου, καθώς και για τον HIV», πρόσθεσε.
Οι τέσσερις λοιμώξεις είναι ο HPV και η ηπατίτιδα Β, για τις οποίες υπάρχουν εμβόλια, καθώς και το H. pylori και η ηπατίτιδα C, για τις οποίες υπάρχουν διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες.
Unsplash
Τι έδειξε η ανάλυση
Ο Κλίφορντ, η Ράμγκεϊ και οι συνεργάτες τους ανέλυσαν δεδομένα από τη βάση Cancer Today του Global Cancer Observatory, προκειμένου να υπολογίσουν τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου παγκοσμίως το 2024.
Στη συνέχεια εξέτασαν πόσα από αυτά τα περιστατικά μπορούσαν να αποδοθούν σε λοιμώξεις και ανέλυσαν ξεχωριστά κάθε συνδυασμό λοίμωξης και τύπου καρκίνου.
Η νέα ανάλυση βασίζεται σε προηγούμενη έρευνα που είχε δημοσιευθεί το 2018, όμως σήμερα οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τη σχέση μεταξύ ορισμένων λοιμώξεων και καρκίνου.
Η νέα μελέτη συμπεριέλαβε 16 επιπλέον συνδυασμούς λοίμωξης-καρκίνου σε σύγκριση με την προηγούμενη παγκόσμια ανάλυση του 2018, μεταξύ των οποίων και νέοι συνδυασμοί που αφορούν τον ιό Epstein-Barr.
«Ο EBV είναι ένας από αυτούς τους παράγοντες για τους οποίους γνωρίζαμε ήδη ότι σχετίζεται με ορισμένους καρκίνους. Στην πραγματικότητα, ο EBV ήταν ο πρώτος λοιμώδης παράγοντας που ανακαλύφθηκε ότι μπορεί να προκαλέσει καρκίνο, στην περίπτωση του λεμφώματος Burkitt», εξήγησε ο Κλίφορντ.
«Αυτό συνέβη πριν από σχεδόν 60 χρόνια και ήταν η πρώτη φορά που έγινε αντιληπτό ότι ένας ιός μπορεί να προκαλέσει καρκίνο. Έκτοτε τον έχουμε εντοπίσει και σε άλλους καρκίνους, ιδιαίτερα στα ρινοφαρυγγικά καρκινώματα», είπε.
«Γνωρίζαμε ήδη τη σχέση με τον EBV ακόμη και στα δεδομένα του 2018. Ωστόσο, δεν είχε διερευνηθεί πλήρως, επειδή δεν κατανοούσαμε σε όλο του το εύρος το βάρος του καρκίνου που προκαλεί».
Unsplash
Πού είναι μεγαλύτερο το βάρος των καρκίνων που σχετίζονται με λοιμώξεις
Η νέα έρευνα δείχνει επίσης ότι οι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλο τον κόσμο.
Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αντιπροσώπευαν το 77% όλων των περιστατικών καρκίνου που αποδόθηκαν σε λοιμώξεις, γεγονός που αντανακλά διαφορές τόσο στη συχνότητα των λοιμώξεων που μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο όσο και στην πρόσβαση σε εμβόλια, προληπτικούς ελέγχους, διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες.
Όμως, όταν οι υγειονομικές αρχές γνωρίζουν ποιες λοιμώξεις συμβάλλουν στην εμφάνιση καρκίνου και σε ποιες περιοχές είναι συχνότερες, μπορούν να κατευθύνουν καλύτερα τους διαθέσιμους πόρους σε στρατηγικές που έχουν τη δυνατότητα να σώσουν ζωές.
«Ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, το βάρος των καρκίνων που σχετίζονται με λοιμώξεις δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Ορισμένοι πληθυσμοί έχουν υψηλότερα ποσοστά λοιμώξεων, όπως η ηπατίτιδα Β, η ηπατίτιδα C, ο HPV ή το H. pylori, ενώ άλλοι έχουν μικρότερη πρόσβαση σε εμβολιασμό, προληπτικό έλεγχο ή θεραπεία. Αυτές οι διαφορές μπορεί να μετατραπούν σε ανισότητες στα ποσοστά καρκίνου πολλά χρόνια αργότερα», δήλωσε η Βερόνικα Φεντίρκο, καθηγήτρια επιδημιολογίας στο MD Anderson Cancer Center του Πανεπιστημίου του Τέξας, η οποία δεν συμμετείχε στη νέα μελέτη.
«Οι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις είναι σίγουρα ένα σημαντικό ζήτημα και στις Ηνωμένες Πολιτείες», πρόσθεσε.
Unsplash
Η ίδια αναφέρθηκε σε ξεχωριστή ανάλυση της American Cancer Society, σύμφωνα με την οποία το 2019 το 3,4% όλων των καρκίνων σε ενήλικες ηλικίας 30 ετών και άνω — περίπου 60.310 περιστατικά — αποδόθηκαν σε επτά λοιμώξεις: τον EBV, το H. pylori, την ηπατίτιδα Β, την ηπατίτιδα C, τον ερπητοϊό που σχετίζεται με το σάρκωμα Kaposi, τον HIV και, ως μεγαλύτερο παράγοντα, τον HPV.
Η Φεντίρκο υπογράμμισε ωστόσο ότι η παρουσία μιας λοίμωξης που μπορεί να προκαλέσει καρκίνο δεν σημαίνει ότι ένα άτομο θα εμφανίσει οπωσδήποτε καρκίνο.
«Αυτές οι λοιμώξεις αυξάνουν τον κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν θα εμφανίσουν ποτέ καρκίνο», είπε.
«Ο καρκίνος συνήθως αναπτύσσεται μόνο σε μικρό ποσοστό ανθρώπων, συχνά όταν μια λοίμωξη επιμένει για πολλά χρόνια και συνυπάρχει με άλλους παράγοντες, όπως η ηλικία, η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, το κάπνισμα, η γενετική προδιάθεση ή άλλες εκθέσεις».
Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος
Ο καρκίνος αποτελεί μια εξαιρετικά σύνθετη ομάδα ασθενειών, με πολλαπλές αιτίες και παράγοντες κινδύνου, όπως η γενετική, η έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, η γήρανση και ο τρόπος ζωής.
Ωστόσο, τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οι λοιμώξεις αποτελούν έναν τομέα στον οποίο η πρόληψη μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά.
Οι στρατηγικές πρόληψης μπορούν να περιλαμβάνουν εμβολιασμό και, όπου χρειάζεται, διαγνωστικό έλεγχο και θεραπεία λοιμώξεων που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου.
Σε ορισμένους τύπους καρκίνου, ο προληπτικός έλεγχος μπορεί επίσης να εντοπίσει προκαρκινικές αλλοιώσεις, ώστε αυτές να αντιμετωπιστούν πριν εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο.
Το να υποβάλλεται κανείς στις κατάλληλες εξετάσεις και να ακολουθεί την ιατρική παρακολούθηση «σχεδόν εξαλείφει τον κίνδυνο καρκίνου», σύμφωνα με τον Κλίφορντ.
«Μόλις διαγνωστούν οι λοιμώξεις, γνωρίζουμε πώς να τις διαχειριστούμε», είπε.
«Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των λοιμώξεων δεν θα προκαλέσει καρκίνο. Ορισμένες μπορεί να το κάνουν και συνεχίζουμε να μαθαίνουμε περισσότερα για το ποιες είναι αυτές. Το βασικό είναι ότι το να έχει κάποιος μια λοίμωξη δεν σημαίνει ότι έχει καρκίνο».
Για παράδειγμα, οι άνθρωποι μπορούν να ελεγχθούν για ηπατίτιδα C και, αν διαπιστωθεί λοίμωξη, να λάβουν θεραπεία, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου στο μέλλον.
Το ίδιο ισχύει και για το H. pylori. Το βακτήριο είναι σχετικά συχνό και πολλοί άνθρωποι που το φέρουν μπορεί να μη γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί. Ωστόσο, το H. pylori μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή στο στομάχι και να εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του στομάχου.
Unsplash
Η θεραπεία της λοίμωξης με αντιβιοτικά μπορεί να μειώσει αυτόν τον κίνδυνο, δίνοντας στους γιατρούς άλλη μία δυνατότητα παρέμβασης πριν εμφανιστεί καρκίνος.
Παράλληλα, ο HPV και η ηπατίτιδα Β αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο ο εμβολιασμός μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη του καρκίνου.
Η λοίμωξη από ηπατίτιδα Β μπορεί με την πάροδο του χρόνου να προκαλέσει βλάβες στο ήπαρ και να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, ωστόσο υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο που μπορεί να αποτρέψει τη λοίμωξη.
Ο HPV είναι μια ομάδα περισσότερων από 200 συγγενικών ιών που μπορούν να μεταδοθούν μέσω σεξουαλικής επαφής.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λοίμωξη από HPV μπορεί να οδηγήσει σε έξι τύπους καρκίνου: του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, του πέους, του κόλπου, του αιδοίου και του στοματοφάρυγγα.
Το εμβόλιο μπορεί να προστατεύσει από αυτούς τους καρκίνους, καθώς λειτουργεί προλαμβάνοντας τη λοίμωξη από τον HPV.
«Η νέα έρευνα μας διδάσκει πόσο σημαντικός είναι ο εμβολιασμός και πώς μπορεί να προλάβει διαφορετικούς τύπους καρκίνου», δήλωσε μέσω email η δρ Νάνσι Λι, ακτινοθεραπεύτρια-ογκολόγος στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Δεν διαφέρει από το να κάνεις το εμβόλιο της γρίπης για να προλάβεις τη γρίπη. Το κοινό πρέπει να ενημερωθεί και ο εμβολιασμός πρέπει να ενισχυθεί», είπε.
«Πολλοί διαφορετικοί τύποι καρκίνου προκαλούνται από λοιμώξεις και, αν προλάβουμε τη λοίμωξη, η συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου θα πρέπει να είναι χαμηλότερη».
Άλλα μέτρα πρόληψης που μπορούν να μειώσουν τη μετάδοση λοιμώξεων που συνδέονται με καρκίνο περιλαμβάνουν, σύμφωνα με τη Ράμγκεϊ, «ασφαλείς πρακτικές στις ενέσεις, χρήση προφυλακτικού και προφυλακτική αγωγή πριν από την έκθεση στον HIV».
«Εάν αυτές οι στρατηγικές εφαρμοστούν ευρέως και με ισότιμη πρόσβαση, θα μπορούσαν να προλάβουν εκατοντάδες χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια, μελλοντικά περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως».
