Ποιοι καναπέδες και καλλυντικά είναι πηγές χημικών που διαταράσσουν το ορμονικό σύστημα

Από τις συσκευασίες τροφίμων μέχρι τη σκόνη στο σπίτι: 5 πηγές χημικών που διαταράσσουν το ορμονικό σύστημα.

Ποιοι καναπέδες και καλλυντικά είναι πηγές χημικών που διαταράσσουν το ορμονικό σύστημα

Χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα ενδέχεται να υπάρχουν σε οικεία προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως συσκευασίες τροφίμων, καλλυντικά και παιχνίδια, ενώ μπορούν επίσης να συσσωρευτούν στη σκόνη εντός των εσωτερικών χώρων.

Μια σημαντική αξιολόγηση από το UNEP (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον) και τον ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας), που δημοσιεύθηκε χθες, 17 Νοεμβρίου 2026, αναδεικνύει αυξανόμενα στοιχεία, που εγείρουν ανησυχίες για την υγεία, ιδίως όταν η έκθεση συμβαίνει πριν από τη γέννηση ή κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας.

Οι ουσίες αυτές μπορούν να παρεμβαίνουν στην λειτουργία των ορμονών που εμπλέκονται στην ανάπτυξη, την αναπαραγωγή και τον μεταβολισμό. Ωστόσο, ο εντοπισμός μιας χημικής ουσίας σε ένα προϊόν δεν αποδεικνύει ότι η χρήση του θα προκαλέσει ασθένεια: καθοριστικό ρόλο παίζουν η ίδια η ουσία, η δόση και ο χρόνος έκθεσης.

Οι κανόνες της ΕΕ περιορίζουν ήδη πολλές από αυτές τις ουσίες σε προϊόντα που πωλούνται στην Ελλάδα.

1. Δοχεία τροφίμων και συσκευασίες φαγητού σε πακέτο

Η δισφαινόλη Α (BPA) χρησιμοποιείται σε ορισμένα είδη σκληρού πλαστικού, καθώς και σε προστατευτικές επιστρώσεις στο εσωτερικό μεταλλικών συσκευασιών τροφίμων. Ορισμένες ουσίες μπορούν να μεταφερθούν από τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα, μέσα στα ίδια τα τρόφιμα.

Η ΕΕ έχει απαγορεύσει τη χρήση της BPA στις περισσότερες βιομηχανικές εφαρμογές που αφορούν την επαφή με τρόφιμα. Η κύρια προθεσμία μετάβασης έληξε στις 20 Ιουλίου 2026, αν και για ορισμένα συγκεκριμένα προϊόντα εξακολουθούν να ισχύουν ρυθμίσεις με μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο. Οι περιορισμοί αυτοί ισχύουν επίσης στην Ελλάδα και δεν συνιστούν γενική απαγόρευση των πλαστικών δοχείων τροφίμων.

Τι μπορείτε να κάνετε:

Όποτε είναι εφικτό, ξαναζεσταίνετε το φαγητό μέσα σε γυάλινα ή κεραμικά σκεύη. Χρησιμοποιείτε πλαστικά δοχεία ή συσκευασίες φαγητού σε πακέτο στον φούρνο μικροκυμάτων μόνο εάν οι οδηγίες το επιτρέπουν ρητά, και αντικαθιστάτε τα σκεύη που έχουν υποστεί σοβαρή φθορά.

μακιγιαζ αντηλιακο

2. Καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας

Ορισμένα συστατικά καλλυντικών, μεταξύ των οποίων συγκεκριμένα φίλτρα υπεριώδους ακτινοβολίας (UV) και συντηρητικά, έχουν εξεταστεί για πιθανές επιδράσεις που σχετίζονται με το ορμονικό σύστημα. Η ΕΕ αξιολογεί μεμονωμένες ουσίες και, όπου κρίνεται απαραίτητο, τις περιορίζει ή τις απαγορεύει. Το γεγονός ότι μια ουσία αξιολογείται δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι το προϊόν είναι επιβλαβές.

Τι μπορείτε να κάνετε:

Αγοράζετε προϊόντα από αναγνωρισμένους εμπόρους, ακολουθείτε τις οδηγίες χρήσης και αποφεύγετε τη συσσώρευση προϊόντων που χρησιμοποιείτε σπάνια. Μη σταματήσετε να χρησιμοποιείτε αντηλιακό λόγω γενικών ανησυχιών σχετικά με τους ενδοκρινικούς διαταράκτες: η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία παραμένει σημαντική.

3. Παιχνίδια από μαλακό πλαστικό

Ορισμένες φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται για να κάνουν το πλαστικό πιο μαλακό, ενώ ορισμένες από αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν την αναπαραγωγική ανάπτυξη και το ορμονικό σύστημα. Οι περιορισμοί της ΕΕ θέτουν ήδη όρια για συγκεκριμένες φθαλικές ενώσεις στα παιχνίδια και τα είδη φροντίδας παιδιών, αν και ενδέχεται να εξακολουθούν να κυκλοφορούν στην αγορά προϊόντα, που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες αυτούς.

Τι βοηθά:

Επιλέξτε παιχνίδια κατάλληλα για την ηλικία του παιδιού από πωλητές των οποίων τα στοιχεία είναι γνωστά, ελέγξτε τις προειδοποιήσεις και τη σήμανση «CE» στην ετικέτα, και αποφύγετε να αφήνετε το παιδί να μασά αντικείμενα από μαλακό πλαστικό άγνωστης προέλευσης. Η σήμανση CE υποδηλώνει τη δηλωμένη (από τον κατασκευαστή) συμμόρφωση με τις απαιτήσεις, όχι έγκριση από ανεξάρτητο εργαστήριο.

σαλονι καναπες χαλι

4. Καναπέδες, χαλιά και υφάσματα ανθεκτικά στους λεκέδες

Ορισμένα υφάσματα που απωθούν το νερό ή τους λεκέδες περιέχουν PFAS. Συγκεκριμένες ουσίες PFAS έχουν συνδεθεί με επιδράσεις στο ενδοκρινικό σύστημα, ωστόσο αυτή η ευρεία χημική οικογένεια δεν παρουσιάζει ένα ενιαίο προφίλ κινδύνου για την υγεία.

Οι περιορισμοί της ΕΕ για μια υποομάδα, τις ουσίες PFHxA και τις συναφείς ουσίες, άρχισαν να ισχύουν από τον Οκτώβριο του 2026 για ενδύματα και υποδήματα, ενώ παρόμοιοι περιορισμοί για τα χαλιά και τα υφάσματα επίπλωσης τίθενται σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2027. Οι περιορισμοί αυτοί δεν συνιστούν απαγόρευση για το σύνολο των ουσιών PFAS.

Τι βοηθά:

Όταν αγοράζετε είδη επίπλωσης, αναρωτηθείτε αν είναι απαραίτητη η χημική επεξεργασία για την αντοχή στους λεκέδες και αναζητήστε προϊόντα, που δεν έχουν υποστεί τέτοια επεξεργασία. Δεν υπάρχει λόγος να πετάξετε έναν καναπέ που είναι ακόμα σε καλή κατάσταση, μόνο και μόνο επειδή δεν γνωρίζετε αν έχει υποστεί κάποια επεξεργασία.

5. Σκόνη στο σπίτι

Χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από έπιπλα, δάπεδα, ηλεκτρονικές συσκευές και άλλα υλικά μπορούν να συσσωρευτούν στη σκόνη μέσα σε κάθε σπίτι. Τα μικρά παιδιά ενδέχεται να έρχονται σε μεγαλύτερη επαφή με αυτήν, καθώς μπουσουλάνε και βάζουν συχνά τα χέρια τους στο στόμα.

Τι βοηθά:

Καθαρίζετε τις επιφάνειες με νωπό πανί, σκουπίζετε τακτικά με ηλεκτρική σκούπα, αερίζετε τους χώρους και πλένετε τα χέρια των παιδιών πριν από το γεύμα. Τα μέτρα αυτά μειώνουν την επαφή με ουσίες, που επιβαρύνουν το περιβάλλον του σπιτιού, χωρίς ωστόσο να εγγυώνται την πρόληψη κάποιας συγκεκριμένης ασθένειας.

dust-on-the-furniture.jpg

Συχνές Ερωτήσεις

Μήπως η ένδειξη «χωρίς BPA» (BPA-free) σημαίνει ότι ένα σκεύος δεν περιέχει ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα;

Όχι. Η ένδειξη αφορά μόνο τη δισφαινόλη Α (BPA) και όχι όλες τις χημικές ουσίες που ενδέχεται να προκαλούν ανησυχία. Άλλες δισφαινόλες ή πρόσθετα ενδέχεται επίσης να χρήζουν προσοχής.

Μπορούν οι καταναλωτές στην Ελλάδα να ρωτούν τους εμπόρους σχετικά με τις χημικές ουσίες που περιέχονται στα προϊόντα;

Ναι. Σύμφωνα με τους κανόνες REACH της ΕΕ, οι προμηθευτές υποχρεούνται να παρέχουν, εντός 45 ημερών, διαθέσιμες πληροφορίες για την ασφαλή χρήση, όταν ένα αντικείμενο, όπως ένα έπιπλο ή ένα παιχνίδι, περιέχει κάποια ουσία που περιλαμβάνεται στον «Κατάλογο Υποψήφιων Ουσιών» (Candidate List) σε συγκέντρωση άνω του 0,1% κατά βάρος. Το δικαίωμα αυτό δεν καλύπτει κάθε χημική ουσία.

Συμπέρασμα

Η λογική στάση δεν είναι να φοβόμαστε κάθε αντικείμενο στο σπίτι. Η νομοθεσία της ΕΕ παρέχει ουσιαστική προστασία, ενώ οι συνετές συνήθειες κατά τη θέρμανση τροφίμων, οι ενημερωμένες αγορές και η τακτική απομάκρυνση της σκόνης μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της αποφευκτής έκθεσης.

Πηγές:

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή