Έντι Ράμα: Μια διαχρονική σειρά προκλήσεων κατά της Ελλάδας και της Βόρειας Ηπείρου

Τον Αύγουστο του 2013 ο Έντι Ράμα μιλούσε για ένα «νέο κεφάλαιο» στις ελληνοαλβανικές σχέσεις, με σκοπό να προσεγγίσει τις διμερείς σχέσεις με εμπιστοσύνη κι ομαλότητα. Ωστόσο, όσο περνούσαν τα χρόνια, ο Αλβανός πρωθυπουργός, έκανε πολλές στροφές γύρω από τον άξονά του. Από τη μία έριχνε καρφιά κι από την άλλη μιλούσε για «αδέλφια». Η ρητορική του από φιλική και διαλλακτική, πολλές φορές μετατρεπόταν σε ολομέτωπη επίθεση εναντίον της Ελλάδας, των Ελλήνων στη Βόρεια Ήπειρο, και κατά των ιστορικών γεγονότων που διέπουν την γειτονία.

2013–2015: Από τα «νέα κεφάλαια» στην πρώτη σποραδική ένταση

Τον Αύγουστο του 2013, όταν ο Έντι Ράμα συναντήθηκε με τον τότε Έλληνα πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά και τον υπουργό Εξωτερικών, Ευάγγελο Βενιζέλο, η προσέγγισή του ήταν θετική, καθώς διαβεβαίωνε τους Έλληνες της Βορείου Ηπείρου ότι «δεν θα υπάρξει κράτος δύο ταχυτήτων» στις επιχειρηματικές τους δράσεις και στην προστασία της περιουσίας τους. Παρόλα αυτά, η εικόνα αυτή γρήγορα διαψεύστηκε από τα ίδια τα γεγονότα που ακολούθησαν, με αποκορύφωμα το «σήμερα» και την υπόθεση Μπελέρη, μεταξύ άλλων.

Το 2015, ο Ράμα άρχισε σιγά σιγά να διαφοροποιεί τη ρητορική του. Σε δημόσιες δηλώσεις για την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου στις Δρυμάδες, απαξίωσε τη σημασία του μνημείου χαρακτηρίζοντάς τον ναό «γκαράζ» που ήταν «για γέλια και για κλάματα» και μιλώντας για έναν ναό που επιστρέφει στην «αλβανική κληρονομιά», θέλοντας μ' αυτόν τον τρόπο να αμφισβητήσει εμμέσως την ελληνική πολιτισμική παρουσία στη Βόρειο Ήπειρο.

Την ίδια χρονιά, έθεσε θέμα και για το Ιόνιο και τα ενεργειακά αποθέματα, διαμηνύοντας στην Ελλάδα ότι θα διέπραττε «σοβαρό αδίκημα και καταπάτηση» του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, εάν προχωρούσε σε έρευνες υδρογονανθράκων, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο αμφισβήτησης εθνικών δικαιωμάτων. «Η Ελλάδα θα διέπραττε σοβαρό αδίκημα και καταπάτηση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας αν προχωρούσε σε έρευνες στο Ιόνιο» είπε χαρακτηριστικά. «Δεν σκοπεύουμε να διαπραγματευτούμε το εθνικό συμφέρον για χάρη της καλής γειτονίας», πρόσθεσε αναφορικά με το θέμα της υφαλοκρηπίδας.

Η χρονιά της κλιμάκωσης

Το 2016, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ο Ράμα αρχίζει και κλιμακώνει την ρητορική του. Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσεται και η προκλητική συμπεριφορά του κατά τη συνάντηση με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά. Φιλοξενώντας τον Έλληνα -τότε-υπουργό στην περίφημη «αίθουσα των χαρτών», έχοντας ως φόντο χάρτη που ξεπερνούσε τα αλβανικά σύνορα κι έμπαινε στα χωράφια της Ελλάδας. Η κίνηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς προωθούσε μια αλυτρωτική χροιά σε περιβάλλον επίσημης συνομιλίας.

Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, από το βήμα της Βουλής μίλησε ευθέως για «τσαμικό ζήτημα» αμφισβητώντας την μακραίωνη ελληνική παρουσία στη Χειμάρρα, υποστηρίζοντας ότι οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν εκεί μετά το '40, καθώς ήρθαν «πεινασμένοι από την Ελλάδα» κι ότι η Αλβανία τους «έδωσε ψωμί». Ανέφερε δε, ειρωνικά, για την Ακρόπολη ότι οι Έλληνες «πρέπει να είναι τυχεροί» που την προστάτευσαν οι... Αλβανοί. Από το εθνικιστικό κρεσέντο του δεν έλειψαν και οι αναφορές στο Ιόνιο και οι υδρογονάνθρακες, για ακόμα μία φορά.

Κλιμάκωσε περαιτέρω την ρητορική του

Το 2017, ο Αλβανός πρωθυπουργός, έθετε με κάθε ευκαιρία μια σειρά από ζητήματα, που αμφισβητούσαν την κυριαρχία της Ελλάδας. Έλεγε δε, χαρακτηριστικά, ότι η Ελλάδα είναι η μοναδική γειτονική χώρα με την οποία η Αλβανία αντιμετωπίζει προβλήματα.

Την ίδια στιγμή, έδινε τελεσίγραφα κατεδάφισης ελληνικών περιουσιών στη Χειμάρρα, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η προστασία της ελληνικής μειονότητας δεν ήταν ποτέ προτεραιότητά του.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του εθνικιστικού του κρεσέντου, η προσωπική του ανάρτηση στο Facebook, με την οποία υποστήριζε ότι ο Αλή Πασάς ήταν αυτός που ενέπνευσε την ελληνική επανάσταση. Μάλιστα, συνόδευε την ανάρτησή του με ένα σκίτσο του πασά των Ιωαννίνων. Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας έγραψε μεταξύ άλλων: «Ελληνική επανάσταση, εξεγέρσεις στη Βουλγαρία και παραδουνάβιες ηγεμονίες που έληξαν με την ανεξαρτησία όλων αυτών των εθνών, οφείλουν πολλά στον Αλή Πασά στην κοινωνική, πνευματική και στρατιωτική τους προετοιμασία».

Ο θάνατος του Κωνσταντίνου Κατσίφα, το 2018 από τα αλβανικά πυρά, έδωσε την ευκαιρία στον Αλβανό πρωθυπουργό να «απασφαλίσει» περιγράφοντας τον νεκρό σαν «τρελό», κι όσους Έλληνες και Βορειοηπειρώτες πήγαν στην κηδεία του, τους χαρακτήρισε «ύαινες, κοράκια, γουρούνια και γαϊδούρια».

Όταν φαντασιωνόταν νέα σύνορα

Ο Ράμα υποστήριξε δημόσια τον Φεβρουάριο του 2019, ότι Ελλάδα και Αλβανία «συζητούν τα σύνορα» (!), αψηφώντας διεθνείς κανόνες και κανόνες καλής γειτονίας. «Τι συζητάμε σήμερα με την Ελλάδα; Τα σύνορα», είπε με νόημα. Στο ίδιο μήκος κύματος, και η απόφασή του να «αποποιηθεί» οποιοδήποτε «ελληνικό κύτταρο» στην καταγωγή του, χαρακτηρίζοντας ακόμα και τους Αλβανούς ορθόδοξους ως μη Έλληνες, μια ρητορική που απομακρύνεται από σεβασμό στη μειονοτική ταυτότητα.

Νέες εμπρηστικές δηλώσεις

Το 2022 ο Ράμα κατηγόρησε ευθέως την Ελλάδα ότι «εξαπάτησε για να μπει στην ΕΕ», σε μια προσπάθειά του να πλήξει την αξιοπιστία της χώρας στον ευρωπαϊκό χώρο, την ώρα μάλιστα που η Ελλάδα ισχυροποιείτο ολοένα και περισσότερο ως πυλώνας σταθερότητας της ευρύτερης περιοχής.

Το 2023, με αφορμή τις εκλογές στη Χειμάρρα και τη νίκη του Φρέντι Μπελέρη, άφησε σαφείς αιχμές για δήθεν ελληνική ανάμειξη, λέγοντας ότι η Αθήνα «προσπαθεί να παρέμβει» στην αλβανική πολιτική διαδικασία. Παρότι σε μεμονωμένες δηλώσεις του προσπάθησε να εμφανιστεί υπέρμαχος της «ισότητας και της δικαιοσύνης» για όλους τους πολίτες της Αλβανίας, διατήρησε εν τέλει επιθετική στάση απέναντι σε κάθε μορφή διαμαρτυρίας ή αμφισβήτησης της αλβανικής πολιτικής — και κατηγόρησε όσους εξέφρασαν ανησυχίες για την ελληνική μειονότητα ότι έκαναν «σόου» και επιχειρούσαν πολιτικοποίηση.

Η προπαγάνδα με τις περιουσίες και η διαρκής υποβάθμιση της ελληνικότητας

Και τα επόμενα χρόνια, φτάνοντας μέχρι το σήμερα, ο Αλβανός πρωθυπουργός δεν έχει αποδεχθεί την ελληνική μειονότητα κι αρνείται να αναγνωρίσει οποιοδήποτε πραγματικό ζήτημα, αναφορικά με την ύπαρξη σχεδίου για περιουσιακή εκκαθάριση, χαρακτηρίζοντας «φήμες», «προπαγάνδα» και «ψέματα» όσα του καταλογίζουν. Παράλληλα, επιχείρησε να προωθήσει την εκμάθηση της αλβανικής γλώσσας σε παιδιά Αλβανών στην Ελλάδα, σε ακόμα μία κίνηση, που δείχνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, το οποίο ακολουθεί πιστά τα τελευταία χρόνια. Σε δηλώσεις του στο Μιλάνο, ισχυρίστηκε ότι οι Αλβανοί στην Ελλάδα αναγκάστηκαν να αλλάξουν ονόματα για να αποφύγουν δήθεν διώξεις, μια πλήρως υπερβολική και ανυπόστατη κατηγορία.

Αποκορύφωμα όλων αυτών, η παρουσία του στη Θεσσαλονίκη τον Νοέμβριο του 2024, όταν επιχείρησε να συνδυάσει προπαγανδιστικά μηνύματα για διδακτικό πρόγραμμα με αναφορές στη «Βόρεια Ήπειρο», κι ακολούθως να τα αποποιηθεί λέγοντας ότι «δεν ασχολείται με το παρελθόν». Τον Φεβρουάριο του 2025 επανέλαβε ότι «ο όρος Βόρεια Ήπειρος είναι σαν να λέμε Νότια Αλβανία», επιμένοντας να θέτει το θέμα της εδαφικής ή ιστορικής αμφισβήτησης στο δημόσιο διάλογο.

Έχοντας... καταθέσει τα διαπιστευτήριά του στην υπόθεση Μπελέρη, τον Μάιο του 2025 πέρασε σε προσωπικές επιθέσεις εναντίον υποψηφίων της ελληνικής μειονότητας, ειρωνευόμενος την καταγωγή και την αξιοπιστία τους. «Αν θέλουν Έλληνα εξυπνότερο από αυτούς...», είπε χαρακτηριστικά ο Ράμα, ειρωνευόμενος τον υποψήφιο Έλληνα υποψήφιο στις επερχόμενες εκλογές.

Το «αστείο» που είπε ότι έκανε στο πάνελ στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, λέγοντας ότι «οι Έλληνες δεν είστε απόγονοι του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη», μπορεί φαινομενικά να αποτελεί μια μορφή «συγγνώμης», ωστόσο, η ανάρτησή του, περιέχει για άλλη μία φορά σχόλια και ειρωνείες που δεν δείχνουν έναν πολιτικό που προσπαθεί να ρίξει τους τόνους. «Όμως, ας μη μου ζητήσει κανείς από όσους ανησυχούν ή πληγώθηκαν από το χιούμορ μου να θεωρώ πως όποιος γράφει και μιλά ελληνικά με το εθνικιστικό πάθος των προαναφερθέντων είναι απόγονος του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη» είπε ο Ράμα στη «μισή» και γεμάτη ειρωνείες, «συγγνώμη» του...

Όπως φαίνεται από τα παραπάνω περιστατικά, ο Ράμα φαίνεται να ακολουθεί πιστά μια συνειδητή ρητορική, πολλαπλών διαστάσεων. Η υπεράσπιση της αλβανικής «κυριαρχίας» και «κληρονομιάς» λειτουργεί κι ως βαλβίδα αποσυμπίεσης στα προβλήματα που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της χώρας. Όσο ο Αλβανός πρωθυπουργός συνεχίζει αυτήν την τακτική, προσπαθώντας να παρουσιάσει «ριγμένη» τη χώρα του και να κερδίσει συμπάθειες σε διεθνές επίπεδο, κι από την άλλη να θέτει ζητήματα που δεν υφίστανται όπως η «τσαμουριά» και η υφαλοκρηπίδα, τόσο θα απομακρύνεται από τη Δύση, στην οποία διακαώς επιθυμεί να ενταχθεί.

Διαβάστε επίσης