Σρεμπρένιτσα: Η μεγαλύτερη σφαγή στην Ευρώπη - Το έγκλημα του Μλάντιτς που έμεινε στην Ιστορία

Snapshot

• Τον Ιούλιο του 1995, σερβικές δυνάμεις υπό τον Ράτκο Μλάντιτς κατέλαβαν τη Σρεμπρένιτσα και διέπραξαν τη μεγαλύτερη σφαγή στην Ευρώπη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εκτελώντας περίπου 8.000 αρσενικούς μουσουλμάνους.
• Η σφαγή της Σρεμπρένιτσα προκάλεσε την παρέμβαση της διεθνούς κοινότητας, που οδήγησε σε βομβαρδισμούς των σερβοβοσνιακών δυνάμεων και στη συνθήκη του Ντέιτον για την ειρήνη στη Βοσνία.
• Το 2004, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη εξέδωσε επίσημη απολογία για τα εγκλήματα στη Σρεμπρένιτσα, αναφέροντας 8.000 δολοφονημένους και 40.000 εκτοπισμένους.
• Το 2007, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αναγνώρισε τη σφαγή ως γενοκτονία, αλλά απέδωσε ευθύνες όχι στα κρατικά όργανα της πρώην Γιουγκοσλαβίας, ενώ επέκρινε τη Σερβία για αδράνεια στην πρόληψη της γενοκτονίας.
• Η Βοσνία παραμένει διαιρεμένη σε κροατομουσουλμανικό και σερβοβοσνιακό τομέα και εξαρτάται από διεθνή οικονομική υποστήριξη για τη βιωσιμότητά της.

Snapshot powered by AI

Πέθανε σε ηλικία 84 ετών σε φυλακή της Χάγης ο καταδικασμένος για εγκλήματα πολέμου, Ράτκο Μλάντιτς.

Ο Μλάντιτς ήταν ανώτατος διοικητής στη Βοσνία Ερζεγοβίνη κατά την περίοδο των πολέμων που ακολούθησαν τη διάσπαση της Γιουκοσλαβίας. Ήταν υπεύθυνος για τις φρικαλεότητες που σημειώθηκαν στη Σρεμπρένιτσα και το Σαράγεβο το 1995 και έγινε γνωστός ως ο «χασάπης της Βοσνίας».

Οι δυνάμεις του Μλάντιτς εμπλέκονταν σε μεγάλο αριθμό φρικαλεοτήτων σε ολόκληρη τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Μόνο στη Σρεμπρένιτσα εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν περισσότεροι από 8.000 άνδρες και αγόρια, ενώ στο Σαράγεβο, μεταξύ 1992-1996 έχασαν τη ζωή τους περίπου 14.000 άτομα.

Μετά το τέλος του πολέμου το 1995, ο Μλάντιτς απέφυγε τη σύλληψη και παρέμεινε κρυμμένος για σχεδόν 16 χρόνια. Έγινε ένας από τους πιο καταζητούμενους φυγάδες της Ευρώπης, κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου, με τη διεθνή κοινότητα να θέτει σε προτεραιότητα τη σύλληψή του.

Τον Μάιο του 2011 εντοπίστηκε στο χωριό Λαζάρεβο της Σερβίας, κοντά στο Ζρένιανιν, στο σπίτι ενός συγγενή του. Το Βελιγράδι αντιμετώπισε πολιτικές και οικονομικές πιέσεις από τις δυτικές χώρες να συνεργαστεί με το δικαστήριο και να παραδώσει τον Μλάντιτς στη Χάγη. Μάλιστα, τέθηκε και το ζήτημα της προόδου των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, της οποίας δεν είναι μέλος.

Λίγες ημέρες αργότερα, μεταφέρθηκε στη Χάγη, όπου ξεκίνησε η δίκη του ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία, η οποία κράτησε σχεδόν 6 χρόνια. Το 2017, το δικαστήριο τον καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη, καθώς διαπιστώθηκε η ατομική ποινική ευθύνη του για σειρά εγκλημάτων.

Η σφαγή της Σρεμπρένιτσα

Την πρώτη Μαρτίου 1992 στην Βοσνία διεξάγεται δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της από τη Γιουγκοσλαβία (29 Φεβρουαρίου και 1 Μαρτίου του 1992). Στις 3 Μαρτίου ο Πρόεδρος Ιζετμπέκοβιτς διακηρύσσει την ανεξαρτησία της Βοσνίας.

Μη επιθυμώντας την ανεξαρτησία της Βοσνίας, οι Σέρβοι της Βοσνίας, ήθελαν να είναι μέρος ενός κυρίαρχου σερβικού κράτους στα Βαλκάνια, μια «Μεγάλη Σερβία», την οποία οι Σέρβοι αυτονομιστές οραματίζονταν από καιρό. Στις αρχές Μαΐου του 1992, δύο ημέρες μετά την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Βοσνίας από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (προδρόμου της Ευρωπαϊκής Ένωσης), σερβοβοσνιακές δυνάμεις, με την υποστήριξη του Μιλόσεβιτς και τον γιουγκοσλαβικό (κυριαρχούμενο από Σέρβους) στρατό εξαπέλυσαν επίθεσή, βομβαρδίζοντας την πρωτεύουσα της Βοσνίας, το Σεράγεβο.

Επιτέθηκαν σε πόλεις με μεγάλο πληθυσμό Βοσνίων, όπως τις Zvonik, Foca και Visegrad, ενώ ακολούθησε η βίαιη εκδίωξη Βοσνίων πολιτών από την περιοχή, διαδικασία που αργότερα χαρακτηρίστηκε ως εθνοκάθαρση.

Αν και οι κυβερνητικές δυνάμεις της Βοσνίας προσπάθησαν να αμυνθούν, κάποιες φορές με τη βοήθεια του κροατικού στρατού, οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις είχαν τον έλεγχο σχεδόν των 3/4 της χώρας στο τέλος του 1993.

Μέχρι το καλοκαίρι του 1995, τρεις πόλεις στην ανατολική Βοσνία, η Σρεμπρένιτσα, η Ζέπα και η Gorazde παρέμεναν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Βοσνίας.

Στις 11 Ιουλίου του 1995, οι δυνάμεις των Σερβοβοσνίων, υπό τις διαταγές του στρατηγού Ράτκο Μλάντιτς και την πολιτική κάλυψη του Ράντοβαν Κάρατζιτς και του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ολοκλήρωσαν τη σφαγή 8.000 αρρένων αμάχων μουσουλμάνων σε μία περιοχή που κυριαρχούσε το σερβικό στοιχείο. Είχαν προηγηθεί στην περιοχή ανηλεείς βομβαρδισμοί.

Όσοι δεν εκτελέστηκαν, φορτώθηκαν σε λεωφορεία και στάλθηκαν σε περιοχές που κρατούσαν ακόμα οι Βόσνιοι. Κάποιοι εκτελέστηκαν και τις επόμενες ημέρες, πενήντα χιλιόμετρα βόρεια της Σρεμπρένιτσα, στα σύνορα με τη Σερβία.

Οι σφαγές συνεχίστηκαν τουλάχιστον μέχρι τις 16 Ιουλίου και έλαβαν χώρα σε χωράφια, γήπεδα ποδοσφαίρου, ακόμα και σχολεία και πολιτιστικά κέντρα. Τα πτώματα ήταν συνήθως δεμένα χειροπόδαρα και κάποια έφεραν σημάδια ακρωτηριασμών και βασανιστηρίων.

Η σφαγή της Σρεμπρένιτσα σήμανε και την αντίστροφη μέτρηση στη βοσνιακή σύγκρουση. Η ταπείνωση των δυνάμεων του ΟΗΕ ανάγκασε τη διεθνή κοινότητα να πάρει σκληρά μέτρα και να βομβαρδίσει σερβοβοσνιακές περιοχές. Ακολούθησε η συνθήκη του Ντέιτον, που έφερε την ηρεμία, αλλά δεν έλυσε το βοσνιακό ζήτημα. Η πολυπολιτισμική Βοσνία χωρίσθηκε σε κροατομουσουλμανικό και σερβοβοσνιακό τομέα και ακόμη και σήμερα χρειάζεται τις οικονομικές ενέσεις της διεθνούς κοινότητας για να διατηρήσει τη βιωσιμότητά της.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη εξέδωσε το 2004 μια επίσημη απολογία για τα «τρομακτικά εγκλήματα» της Σρεμπρένιτσα, κάνοντας λόγο για 8.000 δολοφονημένους και άλλους 40.000 εκτοπισμένους…

Στις 26 Φεβρουαρίου 2007, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε την απόφασή του στην υπόθεση της Βοσνίας Ερζεγοβίνης κατά της πρώην Γιουγκοσλαβίας σχετικά με τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα το 1995. Σύμφωνα με την απόφαση, η σφαγή συνιστά μεν γενοκτονία, δεν μπορεί όμως να αποδοθεί στα εναγόμενα κρατικά όργανα της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Το δικαστήριο έκρινε, επιπλέον, ότι η Σερβία, ως μόνη διάδοχος της πρώην Γιουγκοσλαβίας μετά την αποχώρηση του Μαυροβουνίου από την ομοσπονδία, παραβίασε το διεθνές δίκαιο, καθώς δεν έλαβε κανένα μέτρο για να εμποδίσει τη γενοκτονία.