«Ελληνοτουρκικός πόλεμος» για τον πατσά - «Δεν θα μας τον πάρουν οι Έλληνες», λένε οι Τούρκοι

Ένα νέο κεφάλαιο στον μακροχρόνιο γαστρονομικό ανταγωνισμό μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας άνοιξε η είδηση ότι η χώρα μας ξεκίνησε τη διαδικασία ένταξης του πατσά στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO ως ελληνικό πιάτο.

Η πρωτοβουλία, η οποία γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε άμεσες και σφοδρές αντιδράσεις στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία κατηγορούν την Αθήνα για «οικειοποίηση» ενός εδέσματος που, όπως υποστηρίζουν, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οθωμανική παράδοση επί αιώνες.

Σύμφωνα με τον Δημήτρη Τσαρούχα, ιδιοκτήτη ενός εκ των παλαιότερων πατσατζίδικων της Θεσσαλονίκης, ο τελικός φάκελος των 12 σελίδων έχει ήδη κατατεθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Η προσπάθεια αυτή, που ξεκίνησε το 2024 σε συνεργασία με τη συγγραφέα Λένα Οφλίδη, περιγράφει με ακρίβεια την τεχνογνωσία, την ιστορία και τα οφέλη του πατσά, με στόχο την προώθησή του στην UNESCO. Ωστόσο, η κίνηση αυτή αντιμετωπίζεται από τη γειτονική χώρα ως μια ακόμα προσπάθεια «κλοπής».

Οι τουρκικές αντιδράσεις

Η τουρκική Habertürk, σε δημοσίευμα με τίτλο «Η Ελλάδα ξεκινά πρωτοβουλία για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά του πατσά», επισημαίνει ότι το πιάτο καταναλώνεται στην Τουρκία εδώ και αιώνες. Ο γαστρονόμος Ρετζέπ Ιντζετζίκ, μιλώντας στο δίκτυο, υποστήριξε ότι ο πατσάς είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας τους και οι Έλληνες «δεν μπορούν ποτέ να τον πάρουν», σημειώνοντας ότι το έδεσμα παρασκευαζόταν από μη μουσουλμάνους κατά την οθωμανική περίοδο. Το ίδιο μέσο ανατρέχει στην ιστορία, αναφέροντας ότι ο Εβλίγια Τσελέμπι περιέγραφε πωλητές πατσά στην Κωνσταντινούπολη ήδη από τον 17ο αιώνα, ενώ ακαδημαϊκές μελέτες επιβεβαιώνουν τη διάδοση του πιάτου από τα οθωμανική ανάκτορα μέχρι τη λαϊκή κουζίνα.

Ακόμα πιο οξείς τόνους υιοθέτησε η εθνικιστική εφημερίδα Yeniçağ, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η Ελλάδα έχει βάλει στο μάτι την τουρκική κουζίνα - Θέλουν να μας πάρουν τον πατσά». Το δημοσίευμα επικαλείται εκπροσώπους της τουρκικής γαστρονομίας που δηλώνουν ότι η σούπα έχει βαθύτερες ρίζες στην Τουρκία λόγω των μεθόδων παρασκευής και των τελετουργικών σερβιρίσματος, ενώ τονίζει ότι ο πατσάς αποτελεί θεμέλιο της τουρκικής νυχτερινής κουλτούρας.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η ιστοσελίδα Onedio έκανε λόγο για «απίστευτη» διεκδίκηση και «διεθνή ανταγωνισμό εμπορικού σήματος». Οι αναλυτές της υποστηρίζουν ότι η κίνηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τα ιστορικά γεγονότα, καθώς ο πραγματικός χαρακτήρας του πιάτου ανήκει στις περιοχές της Ανατολίας και αποτελεί κληρονομιά της αστικής κουλτούρας. Τέλος, η εφημερίδα Sözcü σημειώνει ότι ο νέος στόχος της αθηναϊκής κυβέρνησης είναι σαφής και καλεί την Άγκυρα να προετοιμάσει τη δική της υποψηφιότητα στην UNESCO ως απάντηση. Το δημοσίευμα καταλήγει με το ερώτημα αν αυτός ο γαστρονομικός ανταγωνισμός θα οδηγήσει σε διπλωματική κρίση ή σε μια γόνιμη ανταλλαγή πολιτιστικού πλούτου, την ώρα που και οι δύο πλευρές του Αιγαίου ερίζουν για το «ποια σούπα είναι η καλύτερη».

Η απάντηση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Στο πλαίσιο της διαμάχης μεταξύ των δύο πλευρών στο X, δεν ήταν λίγοι οι χρήστες που κατέφυγαν στην Τεχνητή Νοημοσύνη και συγκεκριμένα στο Grok προκειμένου να δουν ποιά πλευρά έχει δίκιο. Και η απάντηση της AI του Έλον Μάσκ ήταν καταλυτική:

Οι αρχαίοι Έλληνες κατανάλωναν πατσά, συχνά ως λιχουδιά. Ο Αρχέστρατος (4ος αιώνας π.Χ.) περιγράφει μια συνταγή για στομάχι και πατσά μαγειρεμένα σε χυμό κύμινου, ξύδι και σίλφιο - ουσιαστικά ένα στιφάδο ή σούπα. Αυτό αναφέρεται στο έργο του Αθηναίου «Δειπνοσοφιστές». Ο Ιππάρχος επίσης επαινεί τα πιάτα με πατσά στο ίδιο έργο. Ο σύγχρονος ελληνικός πατσας μπορεί να έχει τις ρίζες της εδώ, αλλά οι άμεσες αναφορές στη «σούπα» είναι ερμηνευτικές.

Διαβάστε επίσης