Προσυμπτωματικός έλεγχος στον καρκίνο του πνεύμονα: Το κενό μεταξύ πολιτικής πρόθεσης και εφαρμογής

Συγκεκριμένα, ο καρκίνος του πνεύμονα στοιχίζει τη ζωή σε 8.300 ανθρώπους στην Ελλάδα κάθε χρόνο, ενώ περίπου 9.000 νέες διαγνώσεις αυξάνουν το φορτίο της νόσου. Παρόλα αυτά, όπως είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο και η ίδια η ελληνική Πολιτεία έχει αποδεχθεί, ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα αποτελεί διεθνώς μία από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις μείωσης της θνησιμότητας από καρκίνο. Και αυτό, διότι η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί σε αποτελεσματικότερη θεραπευτική αντιμετώπιση. Μάλιστα, τα δεδομένα δείχνουν ότι ο οργανωμένος έλεγχος μπορεί να αλλάξει ριζικά την πρόγνωση, εφόσον η νόσος εντοπιστεί σε πρώιμο στάδιο.

Έχουν περάσει σχεδόν τρία χρόνια από τη στιγμή που προαναγγέλθηκε η ένταξη του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα στο εθνικό πρόγραμμα πρόληψης του υπουργείου Υγείας, «Προλαμβάνω», που περιλαμβάνει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για μια σειρά νοσήματα. Οι αρμόδιες επιστημονικές εταιρείες (Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία, Ελληνική Εταιρεία Χειρουργών Θώρακος), καθώς και η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) είχαν καταθέσει πρόταση, για την ένταξη της αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low Dose CT) ως εξέτασης αναφοράς για συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου.

Η συζήτησε επανήλθε μόλις φέτος. Στις αρχές του έτους, έγινε γνωστό ότι ο επιχειρησιακός σχεδιασμός του υπουργείου Υγείας για την έναρξη προγράμματος, πιλοτικά σε πρώτη φάση, βρίσκεται στην τελική ευθεία.

Οδεύοντας, ωστόσο, στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, το αντίστοιχο πρόγραμμα παραμένει σε φάση προετοιμασίας, χωρίς να υπάρχει ακόμη σαφής επιχειρησιακή εικόνα, για το πότε και πώς θα ξεκινήσει.

Το πρώτο ερώτημα που τίθεται, έχει να κάνει με τη χρηματοδότηση. Για τη συνέχιση του «Προλαμβάνω» και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, η κυβέρνηση έχει κάνει γνωστό ότι έχουν εξασφαλιστεί 300 εκατ. ευρώ για τη συνολική ενίσχυση του προγράμματος. Αυτό που δεν έχει διευκρινιστεί είναι, εάν ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα θα αποτελέσει μέρος αυτού του προϋπολογισμού ή εάν αναμένεται ξεχωριστή χρηματοδοτική πρόβλεψη.

Το δεύτερο κρίσιμο ερώτημα, έχει να κάνει με το χρονοδιάγραμμα. Η έναρξη αναμένεται μέσα στο 2026, χωρίς όμως να υπάρχει μέχρι στιγμής δεσμευτικό πλαίσιο, ούτε για την πιλοτική φάση, η οποία θα αφορά μόνο συγκεκριμένη ομάδα υψηλού κινδύνου.

Η εμπειρία από άλλα προγράμματα πρόληψης δείχνει ότι η μετάβαση από την εξαγγελία στην καθολική εφαρμογή απαιτεί χρόνο, θεσμική προετοιμασία και σταθερή χρηματοδότηση. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, ο κίνδυνος είναι το πρόγραμμα να παραμείνει σε επίπεδο πιλοτικής… πρόθεσης.

Επομένως, απαιτείται σαφές πλαίσιο χρηματοδότησης, επιχειρησιακή οργάνωση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Γιατί η προσδοκία των ασθενών και των εκπροσώπων τους, είναι να δουν το πρόγραμμα να ξεκινά στην πράξη. Μέχρι τότε, θα παραμένει το κενό, μεταξύ της πολιτικής πρόθεσης και της εφαρμογής μιας σωτήριας πρακτικής.