«Ψυχοθεραπεία είναι η τέχνη να βοηθάς έναν άνθρωπο να ανακαλύψει τις δικές του δυνάμεις»

Snapshot

• Η ψυχοθεραπεία εστιάζει στην ενίσχυση της αυτογνωσίας και της ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω της θεραπευτικής σχέσης και όχι στην παροχή έτοιμων λύσεων.
• Ο ψυχολόγος συνοδεύει τον άνθρωπο να ανακαλύψει τις δικές του δυνάμεις, χωρίς να τον «σώζει» ή να «διορθώνει» τη ζωή του.
• Η συνεχής εκπαίδευση, εποπτεία και προσωπική δουλειά είναι απαραίτητες για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και για τη φροντίδα του ίδιου του θεραπευτή.
• Το μέλλον της ψυχοθεραπείας συνδυάζει την επιστήμη, την τεχνολογία και την ανθρώπινη επαφή, με την τηλεψυχολογία να διευρύνει την πρόσβαση, ενώ η θεραπευτική σχέση παραμένει κεντρική.
• Η ψυχοθεραπεία δεν αφορά μόνο ανθρώπους σε κρίση, αλλά αποτελεί χώρο αυτογνωσίας, πρόληψης και προσωπικής ανάπτυξης.

Snapshot powered by AI

Φωτογραφίες: Χάρης Γκίκας

Η Έλενα Γούλια περιγράφει την ψυχολογία όχι ως «επάγγελμα με απαντήσεις», αλλά ως διαρκή προσπάθεια κατανόησης του τι κρύβεται πίσω από την ανθρώπινη συμπεριφορά, τις συγκρούσεις και τις σιωπές. Βάζει στο κέντρο τη θεραπευτική σχέση και την ιστορία κάθε ανθρώπου, που αξίζει να ακουστεί χωρίς κριτική.

Μέσα από τη δική της πορεία αναδεικνύει ότι η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο ανακούφιση από συμπτώματα, αλλά διαδικασία ουσιαστικής αλλαγής: ενίσχυση της αυτογνωσίας, πιο υγιείς σχέσεις με τον εαυτό και τους άλλους, καλύτερη διαχείριση άγχους και ορίων. Η συνεχής εκπαίδευση στη συστημική ψυχοθεραπεία, στη γνωσιακή-συμπεριφορική και στη σεξοθεραπεία δείχνει ότι αντιμετωπίζει το επάγγελμα ως διαρκή δέσμευση απέναντι στον άνθρωπο και στην επιστήμη.

Στα λόγια της επανέρχεται συχνά η έννοια της ανθρώπινης ανθεκτικότητας: άνθρωποι που έρχονται νιώθοντας ότι δεν υπάρχει διέξοδος και, μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, καταφέρνουν όχι απλώς να «σταθούν στα πόδια τους», αλλά να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτογνωσία, ψυχική ευελιξία και ουσιαστικότερες σχέσεις. Η ίδια τονίζει πως ο ψυχολόγος δεν «σώζει» ούτε «διορθώνει» τον άνθρωπο· τον συνοδεύει, με επιστημονική επάρκεια και ενσυναίσθηση, ώστε εκείνος να ανακαλύψει τις δικές του δυνάμεις.

Τέλος, βλέπει το μέλλον του κλάδου μέσα από τον συνδυασμό επιστήμης, τεχνολογίας και ανθρώπινης επαφής: η τηλεψυχολογία και τα ψηφιακά εργαλεία διευρύνουν την πρόσβαση, αλλά η θεραπευτική συμμαχία, η εμπιστοσύνη και η παρουσία του επαγγελματία παραμένουν στον πυρήνα. Η ίδια έχει επιλέξει συνειδητά το επάγγελμα του ψυχολόγου και δεν αισθάνεται την ανάγκη να αλλάξει κατεύθυνση διότι συνεχίζει να εξελίσσεται καθημερινά μέσα από τη δουλειά της.

Τι ήταν αυτό που σας έκανε αρχικά να διαλέξετε αυτό το επάγγελμα – και τι είναι αυτό που σας κρατάει ακόμα σε αυτό;

Δεν επέλεξα την ψυχολογία επειδή πίστευα ότι θα έχω όλες τις απαντήσεις. Την επέλεξα γιατί με γοήτευε πάντα να κατανοώ τι κρύβεται πίσω από την ανθρώπινη συμπεριφορά. Πίσω από κάθε συναίσθημα, κάθε σύγκρουση, κάθε σιωπή, υπάρχει μια ιστορία που αξίζει να ακουστεί χωρίς κριτική.

Στην πορεία κατάλαβα ότι η ψυχοθεραπεία δεν αφορά μόνο την ανακούφιση από τα συμπτώματα. Αφορά την ουσιαστική αλλαγή, την ενίσχυση της αυτογνωσίας και τη δημιουργία πιο υγιών σχέσεων με τον εαυτό μας και τους άλλους. Αυτό είναι που με έκανε να συνεχίσω την εκπαίδευσή μου στη συστημική ψυχοθεραπεία, στη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία και στη σεξοθεραπεία, γιατί θεωρώ ότι ένας επαγγελματίας οφείλει να εξελίσσεται διαρκώς.

Αυτό που με κρατάει σήμερα σε αυτό το επάγγελμα είναι οι μικρές, αλλά βαθιές αλλαγές που βλέπω στους ανθρώπους. Η στιγμή που κάποιος αρχίζει να πιστεύει ξανά στον εαυτό του, να βάζει όρια, να διαχειρίζεται το άγχος του ή να δημιουργεί πιο ουσιαστικές σχέσεις είναι η μεγαλύτερη επιβεβαίωση ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί πραγματικά να αλλάξει ζωές.

Για μένα, η ψυχολογία δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα. Είναι μια διαρκής δέσμευση απέναντι στον άνθρωπο, στην επιστήμη και στη συνεχή εξέλιξη.

Αν σας ζητούσα να περιγράψετε «μια μέρα στη δουλειά σας» σε κάποιον που δεν ξέρει τίποτα για το αντικείμενο, τι θα του λέγατε;

Θα του έλεγα ότι καμία μέρα δεν είναι ίδια με την προηγούμενη. Μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να συναντήσω έναν άνθρωπο που παλεύει με το άγχος, ένα ζευγάρι που προσπαθεί να ξαναβρεί την επικοινωνία του, έναν έφηβο που αναζητά την ταυτότητά του ή έναν επαγγελματία που έχει εξαντληθεί από τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Η δουλειά του ψυχολόγου δεν είναι να δίνει έτοιμες συμβουλές ή λύσεις. Είναι να δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο, όπου ο άνθρωπος μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο ότι θα κριθεί, να κατανοήσει βαθύτερα τον εαυτό του και να αναπτύξει νέους, πιο λειτουργικούς τρόπους να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες της ζωής.

Παράλληλα, η δουλειά μου δεν τελειώνει με την τελευταία συνεδρία της ημέρας. Περιλαμβάνει συνεχή μελέτη της επιστημονικής βιβλιογραφίας, εκπαίδευση, εποπτεία και προσωπική εξέλιξη, γιατί η ψυχολογία είναι μια επιστήμη που εξελίσσεται διαρκώς και οφείλουμε να εξελισσόμαστε μαζί της.

Αν έπρεπε να περιγράψω τη δουλειά μου με μία μόνο φράση, θα έλεγα ότι είναι η τέχνη και η επιστήμη του να βοηθάς έναν άνθρωπο να ανακαλύψει τις δικές του δυνάμεις, αντί να του δείχνεις τον δρόμο.

Τι θεωρείτε πλεονέκτημα και ποια τα πιο δύσκολα ή σκοτεινά σημεία της δουλειάς σας, όπως τα ζείτε στην πράξη;

Το μεγαλύτερο προνόμιο αυτού του επαγγέλματος είναι ότι γίνεσαι μάρτυρας της ανθρώπινης ανθεκτικότητας. Βλέπεις ανθρώπους που έρχονται νιώθοντας ότι δεν υπάρχει διέξοδος και, μέσα από μια επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπευτική διαδικασία, καταφέρνουν να ξαναβρούν την ισορροπία τους, να αλλάξουν τον τρόπο που σχετίζονται με τον εαυτό τους και τους άλλους και να διεκδικήσουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Το να συνοδεύεις έναν άνθρωπο σε αυτή τη διαδρομή είναι μια μεγάλη ευθύνη, αλλά και μια βαθιά πηγή νοήματος.

Η άλλη όψη του επαγγέλματος είναι ότι έρχεσαι καθημερινά σε επαφή με τον ανθρώπινο πόνο: με το πένθος, το τραύμα, την κακοποίηση, τις απώλειες, τις οικογενειακές συγκρούσεις και τις ψυχικές δυσκολίες. Για να μπορείς να στηρίζεις ουσιαστικά τους ανθρώπους, χρειάζεται να φροντίζεις και τον εαυτό σου μέσα από συνεχή εκπαίδευση, εποπτεία και προσωπική δουλειά. Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο γνώση· απαιτεί παρουσία, ανθεκτικότητα και βαθύ σεβασμό απέναντι στην ιστορία κάθε ανθρώπου.

Πιστεύω ότι το πιο σημαντικό στοιχείο είναι να θυμάσαι πως δεν είσαι εκεί για να «σώσεις» κανέναν. Είσαι εκεί για να συνοδεύσεις τον άνθρωπο με επιστημονική επάρκεια, ενσυναίσθηση και αυθεντικότητα, ώστε να ανακαλύψει

Γι’ αυτό η εποπτεία, η συνεχής εκπαίδευση, η συνεργασία με συναδέλφους και η φροντίδα της ψυχικής υγείας του ίδιου του θεραπευτή δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά βασικές προϋποθέσεις για την παροχή ποιοτικών και ασφαλών υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Ποια είναι η πιο ιδιαίτερη ή απρόσμενη εμπειρία που σας έχει τύχει στη δουλειά – ένα περιστατικό που θυμάστε και σήμερα;

Για λόγους επαγγελματικής δεοντολογίας δεν θα αναφερθώ σε κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό, γιατί η προστασία της εμπιστευτικότητας αποτελεί θεμελιώδη αρχή της δουλειάς μας.

Αυτό που εξακολουθεί να με εντυπωσιάζει, όμως, είναι κάτι που συναντάμε συχνά στην ψυχοθεραπεία και επιβεβαιώνεται και από την επιστημονική γνώση: η ανθρώπινη ανθεκτικότητα. Έχω δει ανθρώπους που έχουν βιώσει εξαιρετικά δύσκολες εμπειρίες να καταφέρνουν, μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, όχι μόνο να ανακάμπτουν, αλλά και να αποκτούν μεγαλύτερη αυτογνωσία, ψυχική ευελιξία και ουσιαστικότερες σχέσεις.

Αν κάτι θυμάμαι και με συγκινεί διαρκώς, δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι η στιγμή που ένας άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι δεν ορίζεται πλέον από το τραύμα, τον φόβο ή τις δυσκολίες του, αλλά αρχίζει να αναγνωρίζει τις δικές του δυνατότητες. Αυτές οι στιγμές είναι που δίνουν πραγματικό νόημα στο επάγγελμά μας.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος ή κλισέ που πιστεύει ο πολύς κόσμος για το επάγγελμά σας και δεν ισχύει στην πραγματικότητα;

Μια από τις πιο εδραιωμένες αντιλήψεις στην κοινωνία είναι ότι ο ψυχολόγος έχει όλες τις απαντήσεις ή ότι μπορεί να «διορθώσει» έναν άνθρωπο. Στην πραγματικότητα, η ψυχοθεραπεία δεν είναι μια μονόπλευρη διαδικασία, αλλά μια συνεργασία.

Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας είναι η θεραπευτική συμμαχία: η σχέση εμπιστοσύνης, ασφάλειας και συνεργασίας που αναπτύσσεται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου. Ο ψυχολόγος δεν επιβάλλει λύσεις ούτε αποφασίζει για τη ζωή του άλλου. Προσφέρει ένα ασφαλές πλαίσιο, επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις και συνοδεύει τον άνθρωπο στη διαδικασία της αλλαγής.

Ένα ακόμη στερεότυπο είναι ότι η ψυχοθεραπεία αφορά μόνο ανθρώπους που βρίσκονται σε κρίση. Στην πραγματικότητα, αποτελεί έναν χώρο αυτογνωσίας, πρόληψης και προσωπικής ανάπτυξης. Το να ζητήσει κάποιος βοήθεια δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι μια συνειδητή επιλογή φροντίδας του εαυτού του.

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη παρανόηση είναι ότι την αλλαγή την κάνει ο ψυχολόγος. Η αλλαγή την κάνει ο ίδιος ο άνθρωπος. Ο ψυχολόγος είναι ο επιστημονικά καταρτισμένος συνοδοιπόρος που διευκολύνει αυτή τη διαδικασία.

Αν ερχόταν σήμερα ένας νέος και σας έλεγε «θέλω να κάνω τη δουλειά σας», τι θα τον συμβουλεύατε – και τι θα του κρύβατε για να μην τρομάξει;

Αν κάποιος μου έλεγε «θέλω να κάνω τη δουλειά σας», θα τον ρωτούσα πρώτα: Τι είναι αυτό που σε ελκύει; Είναι η επιθυμία να βοηθάς τους ανθρώπους; Το επιστημονικό ενδιαφέρον για την ανθρώπινη συμπεριφορά; Ή η εικόνα που έχεις για το επάγγελμα;

Η ψυχολογία είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό επάγγελμα. Προϋποθέτει πολυετή εκπαίδευση, συνεχή επιμόρφωση, εποπτεία και προσωπική δουλειά. Με άλλα λόγια, δεν είναι ένα επάγγελμα που μπορεί να στηριχθεί μόνο στην καλή πρόθεση ή στην ενσυναίσθηση.

Γι’ αυτό, αν κάποιος το επιλέγει αποκλειστικά επειδή πιστεύει ότι θα του εξασφαλίσει υψηλό εισόδημα ή γρήγορη επαγγελματική επιτυχία, ενδέχεται να διαπιστώσει ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική από τις αρχικές του προσδοκίες. Όπως συμβαίνει με πολλά επιστημονικά επαγγέλματα, η επαγγελματική πορεία χτίζεται σταδιακά, με συνέπεια, συνεχή εκπαίδευση και εμπιστοσύνη που κερδίζεται με τον χρόνο.

Αντίθετα, όταν υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για τον άνθρωπο, σεβασμός στην επιστήμη και διάθεση για διαρκή εξέλιξη, τότε μιλάμε για ένα επάγγελμα με βαθύ νόημα. Η μεγαλύτερη ανταμοιβή δεν είναι μόνο η επαγγελματική καταξίωση, αλλά η δυνατότητα να συμβάλλεις ουσιαστικά στη βελτίωση της ζωής ενός ανθρώπου. Και ακριβώς γι’ αυτό αξίζει: γιατί προσφέρει την ευκαιρία να συνδυάσεις γνώση, ευθύνη και προσφορά με τρόπο που αφήνει πραγματικό αποτύπωμα.

Πώς φαντάζεστε το μέλλον του κλάδου σας τα επόμενα 5–10 χρόνια και πώς νιώθετε που εσείς είστε «μέσα» σε αυτή την εξέλιξη;

Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια ο κλάδος της ψυχικής υγείας θα συνεχίσει να αναπτύσσεται σημαντικά, καθώς η κοινωνία αναγνωρίζει όλο και περισσότερο ότι η ψυχική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της συνολικής υγείας και της ποιότητας ζωής. Η τεχνολογία, η τηλεψυχολογία και η ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων δημιουργούν νέες δυνατότητες πρόσβασης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Ωστόσο, η ανθρώπινη διάσταση της θεραπευτικής διαδικασίας θα παραμείνει στον πυρήνα του επαγγέλματος.

Η θεραπευτική σχέση, η εμπιστοσύνη, η ενσυναίσθηση και η κατανόηση της μοναδικής ιστορίας κάθε ανθρώπου είναι στοιχεία που αποτελούν θεμέλια της αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας. Ο ρόλος του ψυχολόγου διευρύνεται. Δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση της ψυχικής δυσφορίας ή των ψυχικών διαταραχών, αλλά και την πρόληψη, την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας, τη βελτίωση των σχέσεων, την προσωπική ανάπτυξη και την προαγωγή της ψυχικής υγείας σε διαφορετικά πλαίσια, όπως η οικογένεια και ο χώρος εργασίας.

Μέσα σε αυτή την εξέλιξη, ο σύγχρονος επαγγελματίας ψυχικής υγείας καλείται να συνδυάζει την επιστημονική τεκμηρίωση με τη συνεχή εκπαίδευση, την προσαρμοστικότητα στις νέες ανάγκες της κοινωνίας και τη διατήρηση της ανθρώπινης σύνδεσης που βρίσκεται στην καρδιά του επαγγέλματος.

Η πρόκληση για το μέλλον είναι να αξιοποιήσουμε τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η επιστήμη και η τεχνολογία, χωρίς να χάσουμε το πιο σημαντικό στοιχείο: την ουσιαστική ανθρώπινη επαφή.

Στο τέλος της ημέρας, είστε χαρούμενη με την προσφορά σας;

Η μεγαλύτερη ανταμοιβή μου είναι να βλέπω έναν άνθρωπο να προχωρά, να αποκτά μεγαλύτερη αυτογνωσία, να ενδυναμώνεται και να βρίσκει ξανά την ισορροπία του. Αυτό είναι που μου δίνει τη μεγαλύτερη ικανοποίηση στην καθημερινή μου δουλειά.

Νιώθω χαρούμενη για την προσφορά μου, έχοντας πάντα επίγνωση ότι η ψυχοθεραπεία είναι μια συνεργατική διαδικασία. Ο ψυχολόγος δεν αλλάζει τη ζωή ενός ανθρώπου, αλλά συμβάλλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου όπου ο ίδιος μπορεί να ανακαλύψει τις δικές του δυνατότητες και να κάνει τις αλλαγές που επιθυμεί.

Θα σκεφτόσασταν να αλλάξετε εντελώς δουλειά ή καριέρα, και γιατί;

Η αλήθεια είναι ότι αυτή η αλλαγή κατεύθυνσης έχει ήδη συμβεί στη δική μου επαγγελματική πορεία. Η ψυχολογία είναι μια συνειδητή επιλογή, που προέκυψε από ένα βαθύ ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και την ανάγκη μου να ασχοληθώ ουσιαστικά με αυτόν τον χώρο.

Μια αλλαγή καριέρας απαιτεί θάρρος, επιμονή και δέσμευση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ένα επιστημονικό πεδίο που απαιτεί συνεχή εκπαίδευση, προσωπική ανάπτυξη και υψηλή επαγγελματική ευθύνη.

Σήμερα δεν αισθάνομαι την ανάγκη να αλλάξω κατεύθυνση, γιατί η ψυχολογία είναι ένας χώρος που συνεχίζει να με εξελίσσει καθημερινά. Αυτό που παραμένει σταθερό είναι η δέσμευση απέναντι στον άνθρωπο, η συνέπεια απέναντι στην επιστήμη και η προσπάθεια να προσφέρω με σεβασμό, υπευθυνότητα και επαγγελματισμό.

Διαβάστε επίσης