Καιρός:Τι δείχνουν τα μοντέλα για την Ελλάδα τον Δεκέμβριο - Ο ρόλος της Βορειοατλαντικής Ταλάντωσης
Το κρίσιμο διάστημα για την έναρξη του χειμώνα
Snapshot
- Τα προγνωστικά μοντέλα δείχνουν πιθανότητα αρνητικής φάσης της Βορειοατλαντικής Ταλάντωσης (NAO) με αντικυκλωνικούς εμποδισμούς στη Σκανδιναβία και τη Γροιλανδία, που επηρεάζουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία στην Ευρώπη.
- Η αρνητική NAO και οι ατμοσφαιρικοί εμποδισμοί μπορεί να προκαλέσουν μεταφορά ψυχρών αέριων μαζών προς τα νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη και θερμότερων προς τα βόρεια, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν γενικευμένη ψυχρή εισβολή ή κακοκαιρία στην Ελλάδα.
- Η σύνδεση μεταξύ στρατόσφαιρας και τροπόσφαιρας και η δυναμική της τελευταίας επηρεάζουν σημαντικά την εξέλιξη του καιρού, με τη στρατόσφαιρα να μπορεί να ενισχύσει ή να τροποποιήσει τις ατμοσφαιρικές διαταραχές μέσω καθοδικής σύζευξης.
- Τα προγνωστικά μοντέλα παρουσιάζουν ασυμφωνία σχετικά με την οργάνωση του πολικού στρόβιλου, γεγονός που καθιστά αβέβαιο το πώς θα εξελιχθεί η ατμοσφαιρική κυκλοφορία και οι επιπτώσεις της στην Ευρώπη και την Ελλάδα.
- Για την Ελλάδα, η επίδραση της αρνητικής NAO εξαρτάται από τη θέση των βαρομετρικών συστημάτων και την τροχιά των αέριων μαζών, με το επόμενο διάστημα να είναι κρίσιμο για την επιβεβαίωση πιθανών ψυχρών εισβολών ή χειμερινών φαινομένων.
Τα προγνωστικά μοντέλα εξετάζουν ένα διαφορετικό ατμοσφαιρικό μοτίβο για το ξεκίνημα του Δεκεμβρίου, με την κυκλοφορία στην Ευρώπη και τον Βόρειο Ατλαντικό να εμφανίζει ενδείξεις επιβράδυνσης και αυξημένης κυματικότητας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πιθανότητα αρνητικής φάσης της Βορειοατλαντικής Ταλάντωσης (NAO), σε συνδυασμό με ατμοσφαιρικούς αντικυκλωνικούς εμποδισμούς αρχικά στη Σκανδιναβία και στη συνέχεια προς τη Γροιλανδία.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πορεία του χειμώνα, καθώς μπορεί να ευνοήσει την κάθοδο ψυχρότερων αέριων μαζών προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη, αλλά και την άνοδο θερμότερων αέριων μαζών προς τις βορειότερες περιοχές της Ευρώπης. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι έχει προεξοφληθεί κάποια γενικευμένη ψυχρή εισβολή ή ότι η Ελλάδα θα βρεθεί οπωσδήποτε στο επίκεντρο κακοκαιρίας.
Τι συμβαίνει στην ατμόσφαιρα και γιατί έχει σημασία η στρατόσφαιρα
Για να γίνει κατανοητή η σημασία των νέων ενδείξεων, χρειάζεται να εξετάσουμε τη σύνδεση ανάμεσα στη στρατόσφαιρα και την τροπόσφαιρα, δηλαδή τα δύο ατμοσφαιρικά στρώματα που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του καιρού.
Όταν στη στρατόσφαιρα, πάνω από τις πολικές περιοχές, συγκεντρώνονται θετικές θερμοκρασιακές και γεωδυναμικές ανωμαλίες, μειώνεται η θερμοκρασιακή διαφορά μεταξύ των πολικών και των χαμηλότερων γεωγραφικών πλατών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση των δυτικών ανέμων που συνδέονται με τον πολικό στρόβιλο.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, οι διαταραχές αυτές μπορούν να μεταφερθούν προς χαμηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα, επηρεάζοντας την κυκλοφορία στην τροπόσφαιρα. Το φαινόμενο είναι γνωστό ως καθοδική σύζευξη και μπορεί να ενισχύσει ή να μεταβάλει τις ήδη υπάρχουσες ατμοσφαιρικές διαταραχές.
Αυτό, ωστόσο, δεν λειτουργεί ως ένας αυτόματος μηχανισμός που καθορίζει τον καιρό στην επιφάνεια. Η τροπόσφαιρα διαθέτει τη δική της δυναμική, η οποία επηρεάζεται από τη θερμοκρασία των ωκεανών, τις θερμοκρασιακές αντιθέσεις, τη μορφολογία του εδάφους και τις διεργασίες μεταφοράς θερμότητας. Γι' αυτό και οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις από περιοχή σε περιοχή.
Αρνητική NAO και ατμοσφαιρικό μπλοκάρισμα: Τι αλλάζει στην Ευρώπη
Η Βορειοατλαντική Ταλάντωση (NAO) περιγράφει τη διαφορά της ατμοσφαιρικής πίεσης ανάμεσα στο χαμηλό βαρομετρικό σύστημα κοντά στην Ισλανδία και το υψηλό των Αζορών.
Στην αρνητική της φάση, η κυκλοφορία στον Βόρειο Ατλαντικό τείνει να γίνεται περισσότερο κυματοειδής, με τους δυτικούς ανέμους να εξασθενούν και τον αεροχείμαρρο να εμφανίζει μετατοπίσεις προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.
Η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη πιο ενδιαφέρουσα όταν συνδυάζεται με ατμοσφαιρικούς εμποδισμούς, δηλαδή εκτεταμένα συστήματα υψηλών πιέσεων που εμποδίζουν την ομαλή κίνηση των βαρομετρικών συστημάτων από τα δυτικά προς τα ανατολικά.
Στο σενάριο που εξετάζεται, ο αντικυκλωνικός εμποδισμός εμφανίζεται αρχικά να ευνοείται στην περιοχή της Σκανδιναβίας και στη συνέχεια να μετατοπίζεται προς τη Γροιλανδία. Μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να διαταράξει σημαντικά τη συνηθισμένη δυτική κυκλοφορία και να δημιουργήσει διαδρόμους μεταφοράς αέριων μαζών από τον Βορρά προς τον Νότο και αντίστροφα.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μεγαλύτερες θερμοκρασιακές αντιθέσεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο, με ψυχρές εισβολές σε ορισμένες περιοχές και ηπιότερες συνθήκες σε άλλες.
Τι μπορεί να σημαίνει η εξέλιξη για την Ελλάδα
Για τη χώρα μας, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στη θέση που θα λάβουν οι αντικυκλώνες και οι ατμοσφαιρικές διαταραχές στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο.
Μια αρνητική NAO σε συνδυασμό με μπλοκάρισμα στη Σκανδιναβία ή τη Γροιλανδία μπορεί να ευνοήσει την κάθοδο ψυχρότερων αέριων μαζών προς την κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια διάταξη οδηγεί υποχρεωτικά σε ψυχρή εισβολή στην Ελλάδα.
Για να επηρεαστεί ουσιαστικά η χώρα μας, θα πρέπει να διαμορφωθεί κατάλληλη διάταξη των βαρομετρικών συστημάτων, ώστε οι ψυχρότερες αέριες μάζες να κινηθούν προς τα Βαλκάνια και στη συνέχεια προς την περιοχή μας.
Ανάλογα με την τροχιά των χαμηλών βαρομετρικών συστημάτων, η Ελλάδα θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με διαφορετικές καιρικές εξελίξεις: από αισθητή πτώση της θερμοκρασίας και ψυχρές εισβολές έως βροχοπτώσεις, ενισχυμένους ανέμους ή ακόμη και διαστήματα σχετικά ήπιου καιρού.
Ειδικά για τα χιόνια, δεν αρκεί η παρουσία ψυχρών αέριων μαζών στην ευρύτερη περιοχή της Ευρώπης. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν η θέση των βαρομετρικών χαμηλών, η κατεύθυνση των ανέμων και η ποσότητα υγρασίας που θα μεταφέρεται προς τον ελλαδικό χώρο.
Τα προγνωστικά μοντέλα δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της συγκεκριμένης εξέλιξης είναι ότι τα προγνωστικά μοντέλα δεν εμφανίζουν ακόμη ενιαία εικόνα.
Ορισμένες προσομοιώσεις παρουσιάζουν έναν περισσότερο οργανωμένο και λιγότερο διαταραγμένο πολικό στρόβιλο στην τροπόσφαιρα, ενώ άλλες υποδεικνύουν μεγαλύτερη διάσπασή του και ενίσχυση των ατμοσφαιρικών κυματισμών.
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένας περισσότερο διαταραγμένος πολικός στρόβιλος μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη αντικυκλωνικών εμποδισμών, περιορίζοντας την ομαλή δυτική ροή και ενισχύοντας τις μεταφορές ψυχρών και θερμών αέριων μαζών μεταξύ διαφορετικών γεωγραφικών πλατών.
Οι τελευταίες ενδείξεις δείχνουν ότι υπάρχει τάση προς μια περισσότερο μπλοκαρισμένη ατμοσφαιρική κυκλοφορία, με την αρνητική NAO να αποτελεί ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που εξετάζονται για το πέρασμα από τον Νοέμβριο στον Δεκέμβριο.
Το κρίσιμο διάστημα για την έναρξη του χειμώνα
Η μετατόπιση του κέντρου του αντικυκλωνικού εμποδισμού από τη Σκανδιναβία προς τη Γροιλανδία είναι μία από τις εξελίξεις που παρακολουθούν οι μετεωρολόγοι, καθώς θα μπορούσε να μεταβάλει σημαντικά την κατανομή των ατμοσφαιρικών συστημάτων στον Βόρειο Ατλαντικό και την Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι εάν αυτή η γενικότερη αναδιάταξη της κυκλοφορίας θα οδηγήσει τελικά σε ευνοϊκές συνθήκες για την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών προς τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο.
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να προεξοφληθεί μια παρατεταμένη ψυχρή εισβολή ή κάποια συγκεκριμένη χιονοκαιρία στη χώρα μας. Η γενική τάση της κυκλοφορίας παρουσιάζει ενδιαφέρον, αλλά η πραγματική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από τις λεπτομέρειες της ατμοσφαιρικής διάταξης, οι οποίες θα αποσαφηνίζονται όσο πλησιάζουμε στις αρχές του Δεκεμβρίου.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για να φανεί εάν οι ενδείξεις αυτές θα επιβεβαιωθούν και εάν η έναρξη του μετεωρολογικού χειμώνα θα συνοδευτεί από πιο χειμερινές συνθήκες στην Ευρώπη και, ενδεχομένως, στην Ελλάδα.
*Με πληροφορίες από το Meteoweb.eu