Η νύχτα «μυρίζει μπαρούτι» στο Ιράν: Κατέλαβαν πόλεις οι αντιφρονούντες - Κόπηκε το ίντερνετ

Η κατάσταση στο Ιράν παραμένει τεταμένη, καθώς οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 συνεχίζονται για 12η μέρα και εξαπλώνονται γρήγορα σε όλη τη χώρα. Οι κινητοποιήσεις άρχισαν λόγω οικονομικών προβλημάτων, όπως η μεγάλη πτώση της αξίας του ιρανικού νομίσματος και ο υπερπληθωρισμός που ξεπέρασε το 52%, αυξάνοντας τις τιμές βασικών αγαθών. Αυτές οι συνθήκες οδήγησαν σε απεργίες εμπόρων στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης και σε άλλα εμπορικά κέντρα, που έκλεισαν τα καταστήματά τους διαμαρτυρόμενοι για την οικονομική κρίση και τη διαφθορά.

Μετά το κάλεσμα του εξόριστου Ρεζά Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη, πολλοί πολίτες βγήκαν στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων μεγάλων πόλεων. Ζητούν όχι μόνο οικονομικές μεταρρυθμίσεις αλλά και σημαντικές πολιτικές αλλαγές, όπως την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος. Στις διαδηλώσεις συμμετέχουν νέοι, γυναίκες, φοιτητές, εργάτες και μέλη μειονοτήτων όπως Κούρδοι και Άραβες. Φωνάζουν συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» (για τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ), «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» και «Ρεζά Σαχ, ευλογημένη η ψυχή σου», εκφράζοντας νοσταλγία για την εποχή πριν την ισλαμική επανάσταση. Οι κινητοποιήσεις έχουν φτάσει σε πολλές μεγάλες και μικρότερες πόλεις, ακόμα και σε αγροτικές περιοχές όπου σπάνια συμβαίνουν τέτοια γεγονότα.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Ιράν με τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν έχει διακόψει σε μεγάλο βαθμό το διαδίκτυο, προκαλώντας μπλακάουτ σε πόλεις όπως η Τεχεράνη, η Κερμανσάχ και η Ιλάμ. Στόχος είναι να περιοριστεί η επικοινωνία των διαδηλωτών και η διάδοση πληροφοριών προς το εξωτερικό. Αυτή η τακτική έχει χρησιμοποιηθεί και σε προηγούμενες εξεγέρσεις, όπως το 2019 και το 2022. Το καθεστώς κατηγορεί ξένες δυνάμεις, όπως τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, για υποκίνηση των διαδηλώσεων.

Αιματηρές συγκρούσεις και θύματα στους δρόμους

Οι συγκρούσεις είναι σοβαρές και οι απώλειες αυξάνονται κάθε μέρα. Σε πολλές πόλεις, όπως η Τεχεράνη, η Μασχάντ, η Κερμανσάχ και η Τσαχαρμαχάλ-Μπαχτιάρι, οι δυνάμεις ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και των Basij, έχουν προκαλέσει τουλάχιστον 36 θανάτους, ανάμεσά τους παιδιά, νέοι και γυναίκες. Υπάρχουν επίσης δύο νεκροί από τις δυνάμεις ασφαλείας και πάνω από 2.000 συλλήψεις. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η HRANA και η Amnesty International, αναφέρουν χρήση πραγματικών πυρών, δακρυγόνων και ξυλοδαρμών, ενώ πολλοί τραυματίες μεταφέρονται σε νοσοκομεία όπου οι δυνάμεις ασφαλείας επιτίθενται ακόμα και έξω από τις εισόδους.

Ταυτόχρονα, βίαιες συγκρούσεις σημειώθηκαν σε κουρδικές περιοχές της δυτικής χώρας, όπως η Κερμανσάχ και η Ιλάμ. Εκεί, διαδηλωτές φωνάζουν συνθήματα κατά του καθεστώτος και αντιδρούν στην αυξημένη αστυνομική βία, που περιλαμβάνει χρήση δακρυγόνων και πυροβολισμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διαδηλωτές έχουν καταλάβει κυβερνητικά κτίρια, έχουν κάψει αγάλματα ηγετών όπως του Κασέμ Σολεϊμανί και έχουν αλλάξει ονόματα δρόμων σε «Οδός Τραμπ» για να δείξουν υποστήριξη σε εξωτερικές δυνάμεις που θεωρούν αντίθετες στο καθεστώς.

Πόλεις σε πλήρη κινητοποίηση

Στην Τεχεράνη, το μεγάλο παζάρι και οι κεντρικές πλατείες έχουν γίνει κέντρα διαδηλώσεων, με χιλιάδες ανθρώπους να φωνάζουν συνθήματα κατά του καθεστώτος και να στήνουν οδοφράγματα. Η Μασχάντ, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη, παραμένει σε ένταση, με συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας. Παρόμοιες σκηνές υπάρχουν στην Ισφαχάν, την Ταμπρίζ, την Καζβίν και την Αχβάζ, όπου επαγγελματίες, φοιτητές και πολίτες διαμαρτύρονται για το υψηλό κόστος ζωής, την ανεργία και ζητούν πολιτική αλλαγή. Οι διαδηλώσεις έχουν φτάσει και σε απομακρυσμένες περιοχές όπως η Φάσα, η Μαλεκσάχι και η Αμπντανάν, όπου διαδηλωτές έχουν επιτεθεί σε αστυνομικούς σταθμούς και καταστρέψει οχήματα των δυνάμεων ασφαλείας.

Διάγγελμα και νέες προκλήσεις

Ο Ρεζά Παχλαβί απηύθυνε νέα διαγγέλματα από το εξωτερικό, καλώντας σε συνέχιση των κινητοποιήσεων και ενθαρρύνοντας τους Ιρανούς να μην υποχωρήσουν, προβλέποντας ότι το καθεστώς μπορεί να κόψει πλήρως το ίντερνετ σε μια απελπισμένη προσπάθεια να σταματήσει την εξέγερση. Οι διαδηλώσεις αυτές θυμίζουν προηγούμενες εξεγέρσεις όπως το 2009, το 2019 και το 2022 («Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»), αλλά διαφέρουν λόγω της ευρείας συμμετοχής εμπόρων και της οικονομικής εστίασης, που τις καθιστά πιο απειλητικές για το καθεστώς. Διεθνώς, οι ΗΠΑ και η ΕΕ έχουν εκφράσει υποστήριξη στους διαδηλωτές, ενώ το Ισραήλ βλέπει ευκαιρία αποδυνάμωσης του Ιράν.

Ωστόσο, ο Χαμενεΐ έχει προειδοποιήσει για σκληρή καταστολή, δηλώνοντας ότι οι «ταραχοποιοί» πρέπει να τιμωρηθούν. Την ίδια στιγμή βέβαια που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει και αυτός με τη σειρά του προειδοποιήσει ότι δεν θα ανεχθεί δολοφονίες διαδηλωτών.

Διαβάστε επίσης