Ο Σι Τζινπίνγκ «ξηλώνει» τον ισχυρότερο στρατηγό του

Είναι μία και μόνο φράση που προκάλεσε τον σεισμό στον κινεζικό στρατό. Στις 15:00 ώρα Πεκίνου, το Σάββατο, εμφανίστηκε στην ιστοσελίδα του υπουργείου Άμυνας μια λιτή ανακοίνωση: εις βάρος του Τζανγκ Γιουσιά διεξάγεται έρευνα για την υπόθεση «σοβαρών πειθαρχικών και νομικών παραβάσεων». Και δεν πρόκειται για οποιονδήποτε, αλλά για τον ανώτατο στρατιωτικό της Κίνας.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα εκκαθάριση που συγκλονίζει τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ. Εδώ και δεκαετίες δεν έχει καθιερωθεί στρατιωτικός τόσο υψηλού βαθμού. Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι ο Τζανγκ θεωρούνταν ο στενότερος έμπιστος του Σι στο στράτευμα.

Οι πατέρες των δύο ανδρών ήταν βετεράνοι της κομμουνιστικής επανάστασης και διατηρούσαν στενή σχέση. Το ότι ο Σι απομακρύνει τώρα τον Τζανγκ δείχνει πόσο βαθιά είναι η δυσπιστία του απέναντι στην ίδια τη στρατιωτική του ηγεσία. Μάλιστα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, διερευνάται και δεύτερος κορυφαίος στρατηγός, ο Λιου Τζενλί.

Πλήρης αποκαθήλωση

Τη νύχτα, το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua δημοσίευσε μια προαναγγελία ενός καταδικαστικού κύριου άρθρου που επρόκειτο να δημοσιευτεί την Κυριακή στην εφημερίδα του στρατού PLA Daily . Σε αυτό αναφέρεται ότι οι δύο καθαιρεθέντες αξιωματικοί «καταχράστηκαν σοβαρά την εμπιστοσύνη που τους δόθηκε» και «επιδείνωσαν δραματικά τα πολιτικά και τα φαινόμενα διαφθοράς που απειλούν την απόλυτη ηγεσία του Κόμματος επί των ενόπλων δυνάμεων». Πρόκειται για πλήρη και ολοκληρωμένη καταδίκη.

Πέντε από τα έξι μέλη της Στρατιωτικής Επιτροπής έχουν απομακρυνθεί

Ο Τζανγκ είναι αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος, δηλαδή της πυρηνικής εξουσίας πάνω στις κινεζικές ένοπλες δυνάμεις. Στην Κίνα, ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός δεν υπάγεται στο κράτος αλλά αποτελεί τον ένοπλο βραχίονα του Κόμματος. Πρόεδρος της Επιτροπής είναι ο ίδιος ο Σι Τζινπίνγκ, πολιτικός και όχι στρατιωτικός. Ο στρατηγός Τζανγκ ήταν το «νούμερο δύο»: το δεξί χέρι του Σι με στολή.

Το πόσο ριζικά έχει αναδιαμορφωθεί ο Σι την Επιτροπή φαίνεται από τα στοιχεία: από τους έξι στρατιωτικούς που διόρισαν στο τελευταίο συνέδριο του ΚΚΚ το 2022, οι πέντε έχουν ήδη απομακρυνθεί. Πέρυσι, για παράδειγμα, καθαιρέθηκε ο δεύτερος τη τάξει στρατηγός Χε Γουεϊντόνγκ. Ο Λι Σανγκφού, που είχε για ένα διάστημα τον κυρίως συμβολικό ρόλο του υπουργού Άμυνας, είχε χάσει την εύνοια του Σι ήδη από το 2023.

Πλέον, εκτός από τον ίδιο τον Σι, μόνο ένα μέλος παραμένει στην Επιτροπή: ο Ζανγκ Σενγκμίν, αρμόδιος —όχι τυχαία— για πειθαρχικά ζητήματα.

Ένας από τους λίγους με πολεμική εμπειρία

Ο καθαιρεθείς Τζανγκ Γιουσιά είναι ένας από τους ελάχιστους κορυφαίους Κινέζους στρατιωτικούς με πραγματική πολεμική εμπειρία. Το 1979 και το 1984 πολέμησε κατά του Βιετνάμ. «Στη μάχη, ο Τζανγκ Γιουσιά διακρίθηκε τόσο στην επίθεση όσο και στην άμυνα», έγραφαν κινεζικά κρατικά μέσα το 2017 σε άρθρο με τίτλο «Αυτοί οι εν ενεργεία Κινέζοι στρατηγοί πολέμησαν στο πεδίο της μάχης».

Ίσως και γι’ αυτό ο Σι κράτησε τον έμπιστό του, μέλος της Στρατιωτικής Επιτροπής από το 2012, στην κορυφή της εξουσίας πέρα από τα καθιερωμένα όρια συνταξιοδότησης. Ο Τζανγκ είναι 75 ετών, σαφώς πάνω από το ηλικιακό όριο τόσο για τον στρατό όσο και για το Πολιτικό Γραφείο του Κόμματος, στο οποίο επίσης συμμετείχε.

Ο Σι φαινόταν να μην θέλει να αποχωριστεί τον γεννημένο στο Πεκίνο στρατηγό. Μόλις στα τέλη Δεκεμβρίου, οι δύο άνδρες εμφανίζονταν μαζί στην κρατική τηλεόραση, σε τελετή όπου ο Τζανγκ προήγαγε αξιωματικούς στον βαθμό του στρατηγού. Στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων φάνηκαν να στέκονται πλάι πλάι και να τραγουδούν τον εθνικό ύμνο.

Τι οδήγησε στη ρήξη;

Το τι ακριβώς οδήγησε στη ρήξη παραμένει αντικείμενο εικασιών. Οι συνηθέστερες αιτίες εκκαθαρίσεων στελεχών στην Κίνα είναι η πολιτική απιστία ή η διαφθορά. Στο άρθρο του Xinhua, το οποίο αναδημοσίευσε και το υπουργείο Άμυνας, γίνεται λόγος τόσο για «πολιτικές και ιδεολογικές» παραβάσεις όσο και για διαφθορά.

Ο Τζανγκ είχε στο παρελθόν, μεταξύ άλλων, αρμοδιότητες σε θέματα προμηθειών. Πολλές πρόσφατες έρευνες σε βάρος στρατιωτικών αφορούσαν κακοτεχνίες στους εξοπλισμούς και υπεξαίρεση κονδυλίων.

Τα τελευταία χρόνια, ο Σι έχει απομακρύνει πολλούς διοικητές και περίπου δύο δωδεκάδες στρατηγούς. Κανείς όμως τόσο ισχυρός όσο ο Τζανγκ δεν είχε πληγεί έως τώρα. «Το βήμα αυτό είναι άνευ προηγουμένου στην ιστορία του κινεζικού στρατού και ισοδυναμεί με πλήρη εξάλειψη της ανώτατης ηγεσίας», δήλωσε στους New York Times ο πρώην αναλυτής της CIA Κρίστοφερ Κ. Τζόνσον. Ο Σι φαίνεται να κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα προβλήματα στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό είναι τόσο σοβαρά, ώστε απαιτείται πλήρης αλλαγή ηγεσίας.

Στόχος ο απόλυτος έλεγχος ενόψει 2027

Ο πολιτικός επιστήμονας Γουίλι Λαμ εκτίμησε ότι δεν αποκλείεται να υπάρχει και εσωτερική διαμάχη για τους διορισμούς στη Στρατιωτική Επιτροπή. Κατά μία ερμηνεία, πρόσωπα προσκείμενα στον Τζανγκ και επικριτικά προς τον Σι ενδέχεται να προσπαθούν να περιορίσουν την επιρροή των πιστών στον Σι.

«Όσο περισσότερο παραμένει ένας στρατηγός στην εξουσία τόσο πολύ ο κίνδυνος να δημιουργήσει τη δική του φατρία και να είναι λιγότερο πιστός στον Σι», δήλωσε στο Bloomberg ο ειδικός για την Κίνα Άλφρεντ Γου. Ο Σι επιδιώκει απόλυτη αφοσίωση, ιδίως καθώς το 2027 πλησιάζει ένα κρίσιμο ορόσημο: το συνέδριο του ΚΚΚ και η προθεσμία που έχει θέσει για τον εκσυγχρονισμό του στρατού.

Σύμφωνα με αναλυτές, ο στόχος είναι ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός να είναι θεωρητικά σε θέση να επιτεθεί στην Ταϊβάν έως το 2027, όταν θα συμπληρώσει 100 χρόνια ύπαρξης. Ωστόσο, η αστάθεια στην ηγεσία του υποδηλώνει ότι ο επανεξοπλισμός μπορεί να συνοδεύεται από περισσότερα προβλήματα απ' όσα αναμένονταν.

«Η πολιτική εξουσία πηγάζει από την κάννη του όπλου», έλεγε ο Μάο Τσετούνγκ. Ο πολιτικός Σι Τζινπίνγκ φαίνεται να αμφιβάλλει αν ελέγχει πλήρως αυτές τις κάννες.

Με πληροφορίες του Spiegel

Διαβάστε επίσης