Bloomberg: Το πρόσωπο που θα διαδεχθεί τον Ερντογάν

Ο νεότερος γιος του προέδρου Ερντογάν, Μπιλάλ Ερντογάν, έχει αποκτήσει αυξημένη δημόσια παρουσία, με συχνές αναφορές στη δραστηριότητά του από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων και συμμετοχή σε επίσημα ταξίδια στο εξωτερικό μαζί με τον πατέρα του.

Η είσοδος του Μπιλάλ στην πολιτική εξετάζεται, με προοπτική ακόμη και να αναλάβει την ηγεσία, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις εσωκομματικές διεργασίες στο AKP, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg.

Ο Μπιλάλ φέρεται να λαμβάνει άτυπη εκπαίδευση πολιτικής ηγεσίας, να οικοδομεί δίκτυο πιστών υποστηρικτών και να εμπλέκεται στενά στην επιλογή ανώτερων στελεχών τόσο στο κόμμα όσο και στην κυβέρνηση.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κυριαρχεί στην τουρκική πολιτική σκηνή για περισσότερες από δύο δεκαετίες και το ζήτημα της διαδοχής θεωρείτο επί μακρόν ταμπού. Ωστόσο, ένας πιθανός διάδοχος φαίνεται πλέον να αναδύεται.

Σε μια χώρα όπου τα πάντα είναι προσεκτικά ενορχηστρωμένα από τον Ερντογάν και τον στενό του κύκλο, ο νεότερος γιος του προέδρου έχει γίνει αισθητά πιο ορατός.

Πλέον υπάρχουν τακτικές αναφορές στη δραστηριότητα του Μπιλάλ Ερντογάν από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων, ενώ ο πατέρας του τον συνοδεύει όλο και συχνότερα σε επίσημα ταξίδια στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της τρέχουσας προεδρικής του θητείας, από συναντήσεις με τον Σαουδάραβα διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έως επισκέψεις στο Πακιστάν, τη Μαλαισία και το Κατάρ.

Η μεταβίβαση της εξουσίας έχει γίνει συχνό θέμα συζήτησης κεκλεισμένων των θυρών στους κόλπους του κυβερνώντος AKP στην Άγκυρα, σύμφωνα με πρόσωπα που είναι ενήμερα των σχετικών διαβουλεύσεων. Η είσοδος του Μπιλάλ στην πολιτική εξετάζεται πλέον σοβαρά, με προοπτική ακόμη και να αναλάβει την ηγεσία, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.

Το ερώτημα ποιος θα διαδεχθεί τον μακροβιότερο ηγέτη της Τουρκίας απασχολεί εδώ και χρόνια τόσο τους ξένους επενδυτές όσο και τους απλούς πολίτες. Ωστόσο, στο εσωτερικό του πολιτικού κινήματος του Ερντογάν, ο 71χρονος παραμένει σχεδόν μυθική φιγούρα και κάθε συζήτηση για την υγεία του ή για το «μετά» αποσιωπάται.

Ο δεύτερος από τα τέσσερα παιδιά του Ερντογάν, ο 44χρονος Μπιλάλ, έχει αρνηθεί ότι έχει άμεσες πολιτικές φιλοδοξίες. Παράλληλα, οποιοσδήποτε σχεδιασμός διαδοχής βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί αρνητικά από τους ψηφοφόρους.

Παρόλα αυτά, τα δεδομένα φαίνεται να ευνοούν τον Ερντογάν. Στο εσωτερικό, οι οικονομικοί δείκτες, από τον πληθωρισμό έως τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας, έχουν βελτιωθεί μετά τις εκλογές του 2023, ενώ ο ισχυρότερος πολιτικός του αντίπαλος έχει τεθεί στο περιθώριο. Στο εξωτερικό, η Τουρκία διαδραματίζει πλέον ενισχυμένο ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Ο Μπιλάλ, ο οποίος διαθέτει μεταπτυχιακό στη δημόσια πολιτική από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, λαμβάνει άτυπη εκπαίδευση πολιτικής ηγεσίας και οικοδομεί δίκτυο πιστών υποστηρικτών, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση. Φέρεται επίσης να έχει στενή εμπλοκή στην επιλογή ανώτερων στελεχών τόσο στο AKP όσο και στην κυβέρνηση.

Σε συνέντευξή του στα τέλη Ιανουαρίου στο Atheer, podcast του δικτύου Al Jazeera με έδρα το Κατάρ, ο Μπιλάλ ανέφερε ότι είναι θετικό για τις άλλες ισλαμικές χώρες να έχουν μια επιτυχημένη Τουρκία και υπαινίχθηκε το τι πρέπει να ακολουθήσει μετά τον πατέρα του.

«Ο Ταγίπ Ερντογάν εργάστηκε γι’ αυτό και συνεχίζει να εργάζεται», δήλωσε. «Πιστεύω ότι κι εμείς, που θα έρθουμε μετά από αυτόν —είτε στην πολιτική, είτε στην κοινωνική ζωή, την κοινωνία των πολιτών ή την εκπαίδευση— οφείλουμε να εργαστούμε για να επιτύχουμε και να αναδείξουμε το ίδιο πνεύμα».

Ο Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία με τη δική του εκδοχή πολιτικού Ισλάμ αρχικά ως πρωθυπουργός το 2003 και στη συνέχεια ως πρόεδρος με ενισχυμένες εξουσίες. Επί του παρόντος, περιορίζεται σε μία τελευταία πλήρη προεδρική θητεία έως το 2028. Ωστόσο, η οικογένειά του και η ηγεσία του AKP επιθυμούν την παράταση της προεδρικής του εντολής για ακόμη πέντε χρόνια, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Ο Ερντογάν θα μπορούσε να είναι εκ νέου υποψήφιος εάν το κοινοβούλιο προκηρύξει πρόωρες εκλογές πριν από τη λήξη της τρέχουσας θητείας του ή εάν τροποποιηθεί το Σύνταγμα ώστε να του επιτραπεί να θέσει ξανά υποψηφιότητα σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια.

Ο ισχυρότερος αντίπαλός του, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, βρίσκεται στη φυλακή και αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ισόβιας κάθειρξης για φερόμενη διαφθορά και ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα να αποκλειστεί από την εκλογική διαδικασία, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος απορρίπτει τις κατηγορίες ως πολιτικά υποκινούμενες. Η κράτησή του προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις και πτώση των τουρκικών περιουσιακών στοιχείων.

Εάν ο Ερντογάν κερδίσει τις εκλογές, θα μπορούσε σταδιακά να ανοίξει τον δρόμο ώστε ο γιος του να τον διαδεχθεί στην προεδρία του AKP μέσω εσωκομματικής ψηφοφορίας, εκτιμούν στελέχη του κόμματος. Προσθέτουν ότι θα μπορούσε επίσης να διορίσει τον Μπιλάλ αντιπρόεδρο, κάτι που επιτρέπεται από το Σύνταγμα. Σε περίπτωση που ο Ερντογάν αποχωρήσει και η προεδρική θέση κενωθεί, θα πρέπει να προκηρυχθούν νέες εκλογές εντός 45 ημερών.

Το προεδρικό γραφείο, στελέχη του κόμματος και ο ίδιος ο Μπιλάλ δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.

Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτοί οι πολιτικοί ελιγμοί θα επιτύχουν, σημειώνουν οι ίδιες πηγές. Ωστόσο, το εγχώριο και διεθνές περιβάλλον φαίνεται ολοένα και πιο ευνοϊκό.

Ο Ερντογάν ενισχύεται από την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή, από τη Συρία έως τη Σομαλία, καθώς και από τις σχέσεις του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου. Μέχρι στιγμής έχει υποστεί μικρό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό από τη σαρωτική καταστολή της κύριας αντιπολίτευσης, με τις διαδηλώσεις υπέρ του Ιμάμογλου να κοπάζουν γρήγορα και τους Ευρωπαίους ηγέτες να εμφανίζονται απρόθυμοι να τον επικρίνουν.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Ερντογάν παραμένει η βαθιά κρίση κόστους ζωής, η οποία απειλεί να διαβρώσει τη στήριξη ψηφοφόρων, συμπεριλαμβανομένων εκατομμυρίων συνταξιούχων. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, έστω και αργή και από επίπεδα άνω του 30%, είναι πιθανό να ενισχύσει το καταναλωτικό κλίμα και να επηρεάσει το αποτέλεσμα οποιασδήποτε εκλογικής αναμέτρησης, σύμφωνα με το Bloomberg Economics.

Ένα ακόμη ανοιχτό ζήτημα είναι το μέλλον της εύθραυστης ειρηνευτικής διαδικασίας για τον τερματισμό των συγκρούσεων με Κούρδους αυτονομιστές. Ο Ερντογάν θα μπορούσε να παρουσιάσει τον τερματισμό της σύγκρουσης ως νίκη, αν όμως η προσπάθεια αποτύχει, ενδέχεται να επιστρέψει σε σκληρές πολιτικές για να ενισχύσει τη στήριξη των εθνικιστών.

Ο Ερντογάν διατηρεί σιδηρά πειθαρχία στο πολιτικό του κίνημα, γεγονός που του επιτρέπει να επιλέξει προσωπικά τον διάδοχο στην ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος, ενδεχομένως και τον γιο του. Βαριά ονόματα του κόμματος και ανώτερα στελέχη της πολιτικής και στρατιωτικής γραφειοκρατίας θεωρούν ότι η ηγεσία του Μπιλάλ σε νεολαιίστικες οργανώσεις και οι στενοί του δεσμοί με ισλαμικές ομάδες αποτελούν πλεονέκτημα για τη συγκέντρωση δημόσιας στήριξης και την ομαλή μετάβαση.

Τον περιγράφουν ως ευσεβή μουσουλμάνο, ικανό να διατηρήσει την εύθραυστη κοινωνική ισορροπία του κόμματος. Συχνά παρουσιάζει τον εαυτό του ως μετριοπαθή, που εκτιμά τη Δύση αλλά παραμένει βαθιά ριζωμένος στον ισλαμικό κόσμο. Την 1η Ιανουαρίου, ο Μπιλάλ ηγήθηκε δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων σε φιλο-παλαιστινιακή συγκέντρωση υπέρ της Γάζας.

«Ας μην αφήσουμε ένα παιδί να γίνει λάτρης του εσπρέσο χωρίς να γνωρίζει ποτέ τον τουρκικό καφέ», δήλωσε ο Μπιλάλ στο Atheer τον περασμένο μήνα.

Διαβάστε επίσης