Ποιες χώρες εξαρτώνται περισσότερο από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Περσικού Κόλπου

Snapshot

• Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει διακόψει σημαντικά το εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας αύξηση των τιμών και ενεργειακή κρίση παγκοσμίως.
• Η Κίνα εξαρτάται περισσότερο από το ένα τρίτο του πετρελαίου και φυσικού αερίου της από τον Περσικό Κόλπο, ενώ χώρες όπως το Πακιστάν και η Ινδία βιώνουν σοβαρές επιπτώσεις λόγω ενεργειακής έλλειψης.
• Η Ευρώπη είναι λιγότερο εξαρτημένη από τον Περσικό Κόλπο και έχει στραφεί σε άλλους προμηθευτές, όπως οι ΗΠΑ και η Νορβηγία, αλλά αντιμετωπίζει ενεργειακές κρίσεις λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων.
• Η αύξηση του κόστους των λιπασμάτων από την περιοχή του Περσικού Κόλπου απειλεί να αυξήσει τις τιμές των τροφίμων και να επιβαρύνει οικονομικά χώρες της Νότιας Ασίας και της υποσαχάριας Αφρικής.
• Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως κορυφαίος παραγωγός ενέργειας, πλήττονται λιγότερο από τη

Snapshot powered by AI

Ένα πρωτοφανές παγκόσμιο ενεργειακό ντόμινο έχει πυροδοτήσει η ανεξέλεγκτη πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αποκόπτοντας βίαια τον πλανήτη από τις βασικές πηγές τροφοδοσίας του.

Με τον Περσικό Κόλπο να αποτελεί την «καρδιά» της παγκόσμιας παραγωγής και το Ιράν να έχει ουσιαστικά επιβάλει ασφυκτικό κλοιό στις θαλάσσιες εμπορικές οδούς, οι συνέπειες είναι πλέον ορατές στην καθημερινότητα των πολιτών.

Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δεν προκαλεί απλώς ένα πρωτοφανές κύμα ακρίβειας στα καύσιμα, αλλά απειλεί να γονατίσει ολόκληρες οικονομίες, δοκιμάζοντας τις αντοχές χωρών που βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακριά από τα πεδία των μαχών.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει διακόψει το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή. Η εξέλιξη αυτή αναγκάζει χώρες που βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακριά να αντιμετωπίσουν την ξαφνική απώλεια των ενεργειακών τους αποθεμάτων.

Ο Περσικός Κόλπος καλύπτει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών. Καθώς το Ιράν μπλοκάρει ουσιαστικά τις μεταφορές φορτίων, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί. Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα την κατακόρυφη αύξηση του κόστους στη βενζίνη, στα καύσιμα αεροσκαφών και σε άλλα παράγωγα προϊόντα.

Οι συνέπειες πλήττουν οδηγούς, επιχειρηματίες και καταναλωτές από το Λος Άντζελες μέχρι τη Λαχόρη του Πακιστάν, ενώ ορισμένα κράτη βιώνουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης με πολύ μεγαλύτερη σφοδρότητα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2024 σχεδόν 21 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ, τη στενή θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον υπόλοιπο κόσμο. Τα τέσσερα πέμπτα αυτής της προσφοράς κατευθύνονταν στην Ασία.

Η Κίνα ο μεγαλύτερος αγοραστής

Ιστορικά η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα κράτη του Περσικού Κόλπου. Με περισσότερο από το ένα τρίτο του συνολικού της εφοδιασμού να προέρχεται από τη συγκεκριμένη περιοχή, η διαταραχή της τροφοδοσίας προκαλεί σοβαρούς τριγμούς στο Πεκίνο. Την ίδια στιγμή, άλλα κράτη εξαρτώνται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τη Μέση Ανατολή για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών.

Ενδεικτικό της κρισιμότητας είναι το γεγονός πως το Πακιστάν εξετάζει την επιβολή τετραήμερης εβδομάδας εργασίας, καθώς και την εφαρμογή τηλεκπαίδευσης και τηλεργασίας, με σκοπό τη διατήρηση των ενεργειακών του αποθεμάτων. Παράλληλα, ένα κρατικό ταμείο στην Ταϊλάνδη, το οποίο επιδοτεί το κόστος των καυσίμων σε περιόδους ανατιμήσεων, κατέγραψε έλλειμμα αυτόν τον μήνα.

Στην Ινδία, όπου η οικονομία βασίζεται στη Μέση Ανατολή για το 40% περίπου των εισαγωγών πετρελαίου και το 80% του φυσικού αερίου, η έλλειψη αερίου μαγειρέματος πιέζει ασφυκτικά τα νοικοκυριά. Σε ολόκληρη την ασιατική ήπειρο, οι επιβάτες εγκλωβίζονται στα αεροδρόμια, επειδή οι αεροπορικές εταιρείες ακυρώνουν χιλιάδες πτήσεις λόγω έλλειψης καυσίμων.

Η Ευρώπη λιγότερο εξαρτημένη σε σύγκριση με την Ασία

Η Ευρώπη, αντίθετα, ήταν παραδοσιακά λιγότερο εξαρτημένη από τον Κόλπο σε σύγκριση με την Ασία. Στο παρελθόν προμηθευόταν το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού αερίου της από τη Ρωσία, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχει στραφεί περισσότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νορβηγία. Παρόλα αυτά, η Γηραιά Ήπειρος έχει κληθεί να αντιμετωπίσει αλλεπάλληλες ενεργειακές κρίσεις πρόσφατα, συμπεριλαμβανομένης αυτής που προκλήθηκε από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις επακόλουθες δυτικές κυρώσεις.

Η Μόσχα αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου και τον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό φυσικού αερίου παγκοσμίως, αλλά οι πωλήσεις των ενεργειακών της προϊόντων έχουν περιοριστεί σημαντικά εξαιτίας της συνεχιζόμενης εισβολής στην Ουκρανία. Η τρέχουσα κρίση βρίσκει τις ευρωπαϊκές χώρες αντιμέτωπες με υποτονική οικονομική ανάπτυξη, στην προσπάθειά τους να ανασυγκροτήσουν τη βιομηχανική τους βάση και να αποκρούσουν τον ανταγωνισμό από τις φθηνότερες κινεζικές εξαγωγές.

Μπροστά στην εκτόξευση των τιμών μετά την κοινή της επίθεση με το Ισραήλ κατά του Ιράν, η Ουάσιγκτον προχώρησε στην προσωρινή άρση των κυρώσεων για το ρωσικό πετρέλαιο, ελπίζοντας να ανακουφίσει την παγκόσμια προσφορά και τις αγορές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει προχωρήσει σε αντίστοιχες κινήσεις.

Η κατάσταση στην Αφρική

Σε ό,τι αφορά την Αφρική, τα κράτη της ηπείρου, όπως και πολλές άλλες χώρες του παγκόσμιου Νότου, ενδέχεται να βιώσουν τις συνέπειες με άνισο τρόπο. Οι Σεϋχέλλες, το νησιωτικό κράτος στα ανοικτά των ανατολικών ακτών της Αφρικής, εισήγαγαν σχεδόν το σύνολο της ενέργειάς τους από τις χώρες του Κόλπου το 2024. Ο Μαυρίκιος παρουσιάζει παρόμοια εξάρτηση, ενώ η Νιγηρία, μια πετρελαιοπαραγωγός χώρα και μέλος του καρτέλ του ΟΠΕΚ+, εισάγει παραδοσιακά συγκριτικά λιγότερα ορυκτά καύσιμα από τη Μέση Ανατολή.

Όσο όμως ο πόλεμος συνεχίζεται, οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές πολύ πέρα από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο Περσικός Κόλπος αποτελεί κυρίαρχη πηγή λιπασμάτων, εν μέρει επειδή η αφθονία ενέργειας στην περιοχή έχει δώσει ώθηση στην ανάπτυξη εργοστασίων που παρασκευάζουν πρώτες ύλες για πολλά είδη αγροτικών χημικών.

Μια παρατεταμένη αύξηση στο κόστος των λιπασμάτων θα μπορούσε να αναγκάσει τις κυβερνήσεις στη Νότια Ασία και την υποσαχάρια Αφρική να επιδοτήσουν το κόστος της καλλιέργειας, ειδάλλως θα δουν τις τιμές των τροφίμων να ανεβαίνουν κατακόρυφα. Μια τέτοια εξέλιξη απειλεί να διογκώσει το χρέος που ήδη επιβαρύνει πολλές χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Ο ρόλος των ΗΠΑ

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Αυτό σημαίνει ότι ο αντίκτυπος από τη διακοπή του ενεργειακού εμπορίου της Μέσης Ανατολής είναι πολύ λιγότερο σφοδρός. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον αλλά και άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής που δεν εισάγουν μεγάλες ποσότητες από τον Κόλπο εξακολουθούν να υφίστανται οικονομική πίεση. Το άλμα των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι τις τελευταίες εβδομάδες, έχει ήδη επιβαρύνει άλλους βασικούς οικονομικούς δείκτες.

Είναι χαρακτηριστικό πως το κόστος της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί περίπου κατά ένα δολάριο ανά γαλόνι σε εθνικό επίπεδο από την έναρξη του πολέμου. Παράλληλα, οι αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες έχουν αρχίσει να περικόπτουν πτήσεις λόγω του κόστους των καυσίμων. Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό έχουν ωθήσει τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών μηνών, λίγες μόνο εβδομάδες μετά την πτώση τους κάτω από το 6% για πρώτη φορά από το 2022.

Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι εάν ο πόλεμος παραταθεί ή εάν οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία, η οικονομική ζημιά πιθανότατα θα μεγεθυνθεί. Αυτός είναι ίσως ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Λευκός Οίκος επιμένει σθεναρά ότι δεν έχει ανάγκη το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί όλο και περισσότερο να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για να σπάσει τον αποκλεισμό που έχει επιβάλει το Ιράν.

Διαβάστε επίσης