Ενέργεια σε κρίση: Γιατί επιστρέφει η πυρηνική επιλογή - Ποιες χώρες την επανεξετάζουν
H πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στο προσκήνιο ως μέρος ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος που βασίζεται σε εγχώριες πηγές.
Snapshot
- Η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στην Ευρώπη ως στρατηγική επιλογή για ενεργειακή ανεξαρτησία και μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
- Χώρες όπως η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ελλάδα, η Σουηδία και η Βρετανία επανεξετάζουν ή διευκολύνουν την ανάπτυξη πυρηνικών έργων, ενώ η Γερμανία αλλάζει στάση μετά την αρχική απόσυρσή της.
- Η Γαλλία παραμένει ο μεγαλύτερος υποστηρικτής της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, παράγοντας το 65% της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνικά.
- Η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας απαιτεί μεγάλα χρονικά διαστήματα και επενδύσεις, ενώ υπάρχουν ανησυχίες για καθυστερήσεις, ασφάλεια και διαχείριση αποβλήτων.
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τα μικρά αρθρωτά πυρηνικά αντιδραστήρια (SMR) ως πιο οικονομική και ευέλικτη λύση, με στόχο λειτουργία έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Με τον πόλεμο στο Ιράν να έχει μπει σε παύση, χωρίς ξεκάθαρη κατάληξη, και με την απειλή μίας νέας ενεργειακής κρίσης ολοένα και περισσότερες χώρες εξετάζουν αν η αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας είναι η απάντηση.
Στην Ευρώπη οι οικογένειες βλέπουν τις τιμές στα βενζινάδικα να εκτοξεύονται. Ταυτόχρονα οι Βρυξέλλες εξετάζουν μέτρα για τις ελλείψεις στα καύσιμα των αεροσκαφών που θα προκύψουν τις επόμενες εβδομάδες.
Αυτή είναι η δεύτερη φορά τα τελευταία χρόνια που η Γηραιά Ήπειρος είναι αντιμέτωπη με μία ενεργειακή κρίση. Τον Φεβρουάριο του 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ακολούθησε μείωση των ποσοτήτων φυσικού αερίου που έστελνε η ρωσική Gazprom στην Ευρώπη και οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος χτύπησαν «κόκκινο».
Έτσι στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τίθεται και πάλι το ζήτημα της ενεργειακής ανεξαρτησίας και του ενεργειακού μείγματος της Ευρώπης. Γι’ αυτό και η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στο προσκήνιο ως μέρος ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος που βασίζεται σε εγχώριες πηγές. Ισχυροί υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας είναι η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν. Αντίθετα η Γερμανία κατάργησε σταδιακά τους πυρηνικούς σταθμούς αλλά φαίνεται μετά τις ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις επανεξετάζει τις επιλογές της.
Στην πρόσφατη Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής για τη πυρηνική ενέργεια στο Παρίσι, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία ήταν υπουργός στη γερμανική κυβέρνηση όταν αποφάσισε το 2011 τη σταδιακή κατάργηση των πυρηνικών σταθμών, χαρακτήρισε τη γενική στροφή της Ευρώπης μακριά από την πυρηνική ενέργεια ως «στρατηγικό λάθος».
Ο διευθύνων σύμβουλος του γαλλικού ενεργειακού ομίλου EDF, Μπερνάρ Φοντάνα (στο κέντρο αριστερά), και ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ποζάρουν για μια ομαδική φωτογραφία κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο εργοτάξιο κατασκευής των αντιδραστήρων νέας γενιάς EPR2 στο πυρηνικό εργοστάσιο Penly στο Petit-Caux της Γαλλίας. 12 Μαρτίου 2026.
ΑΡΤο 1990, η Ευρώπη παρήγαγε περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνική ενέργεια. Το ποσοστό αυτό έχει πλέον μειωθεί κατά μέσο όρο στο 15%, Αυτό σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή ήπειρος είναι «εντελώς εξαρτημένη από ακριβές και ασταθείς εισαγωγές» ορυκτών καυσίμων, είπε τότε η πρόεδρος της Κομισιόν.
Η Ευρώπη για το 50% της ενέργειας της καταφεύγει σε εισαγωγές κυρίως πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό την κάνει ευάλωτη σε απρόβλεπτες μειώσεις της προσφοράς, όπως συνέβη με τη Ρωσία το 2022 και τώρα εξαιτίας του μπλόκου στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο ο αντίκτυπος στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας ποικίλλει ανάλογα με το ενεργειακό μείγμα κάθε ευρωπαϊκής χώρας. Για παράδειγμα στην Ισπανία που έχει επενδύσει πολύ στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας η μέση τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος εκτιμάται ότι για φέτος θα είναι σχεδόν η μισή από την τιμή που πληρώνουν τα ιταλικά νοικοκυριά. Στην Ιταλία το φυσικό αέριο είναι αυτό που καθορίζει το 90% της τιμής του ρεύματος.
Η Γαλλία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη. Περίπου το 65% της ηλεκτρικής της ενέργειας της χώρας προέρχεται από πυρηνική ενέργεια. Με βάση τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία για τον επόμενο μήνα είναι πενταπλάσιες από αυτές της Γαλλίας.
Η Γερμανία κατάργησε σταδιακά την πυρηνική ενέργεια μετά την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία το 2011. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι ενεργοβόρες βιομηχανίες που παραδοσιακά τροφοδοτούν τη γερμανική οικονομία – η αυτοκινητοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία – να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο.
Στις αρχές Απριλίου κορυφαία οικονομικά ερευνητικά ιδρύματα του Βερολίνου μείωσαν πάνω από 50% τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη της γερμανικής οικονομίας το 2026, σε 0,6% του ΑΕΠ, λόγω των παγκόσμιων αυξήσεων στις τιμές του φυσικού αερίου.
Άποψη του εργοταξίου EPR2 των νέων αντιδραστήρων που κατασκευάζονται στον πυρηνικό σταθμό Penly στο Petit-Caux της Γαλλίας, στις ακτές της Μάγχης. 12 Μαρτίου 2026
POOL AFPΠοιες χώρες δείχνουν ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια:
• Η Ιταλία ετοιμάζει νομοσχέδια για την κατάργηση της μακροχρόνιας απαγόρευσης της πυρηνικής ενέργειας
• Το Βέλγιο φαίνεται να κάνει πλήρη στροφή 180 μοιρών μετά από χρόνια δισταγμού όσον αφορά τις επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια
• Η Ελλάδα, που ιστορικά ήταν επιφυλακτική λόγω σεισμικών ανησυχιών, έχει ανοίξει δημόσια συζήτηση σχετικά με τους πυρηνικούς αντιδραστήρες – τσέπης
• Η Σουηδία αναίρεσε μια απόφαση τεσσάρων δεκαετιών για την εγκατάλειψη της πυρηνικής τεχνολογίας
• Στη Βρετανία η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς ανακοίνωσε πρόσφατα την απλοποίηση της νομοθεσίας για να συμβάλει στην προώθηση πυρηνικών σχεδίων.
• Περίπου 35 χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο σκέφτονται σχεδιάζουν ή ξεκινούν την λειτουργία πυρηνικών σταθμών, σύμφωνα με τη Παγκόσμια Ένωση Πυρηνικής Ενέργειας. Ακόμη περίπου 20 χώρες έχουν εκφράζει ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια.
Αυτή τη στιγμή η Γαλλία είναι η χώρα που στηρίζει ένθερμα την πυρηνική ενέργεια. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεν χάνει ευκαιρία να τονίζει τα πλεονεκτήματα της πυρηνικής ενέργειας, όπως τις χαμηλές εκπομπές άνθρακα.
Στη πρόσφατη διάσκεψη κορυφής για την πυρηνική ενέργεια στην Ευρώπη ο Μακρόν δήλωσε ότι «η πυρηνική ενέργεια είναι καθοριστική για τη συμφιλίωση τόσο της ανεξαρτησίας – και, κατά συνέπεια, της ενεργειακής κυριαρχίας – όσο και της αποάνθρακοποίησης – και, κατά συνέπεια, της ουδετερότητας άνθρακα».
Ο πυρηνικός σταθμός Nine Mile Point Clean Energy Center, στο προσκήνιο, και ο πυρηνικός σταθμός James A. FitzPatrick, στο βάθος, βρίσκονται και οι δύο στις όχθες της λίμνης Οντάριο της Νέας Υόρκης. 8 Σεπτεμβρίου 2025.
APΕπίσης, τόνισε την αυξημένη ενεργειακή ζήτηση που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη και εξέφρασε την πεποίθησή του ότι η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να προσφέρει στην Ευρώπη ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ή «τη δυνατότητα να ανοίξει κέντρα δεδομένων, να αναπτύξει υπολογιστική ισχύ και να βρεθεί στο επίκεντρο της πρόκλησης της τεχνητής νοημοσύνης».
Μέχρι πέρυσι, η Γερμανία ήταν αυτή που έμπαινε εμπόδιο προκειμένου η πυρηνική ενέργεια να αντιμετωπιστεί ισότιμα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από τη νομοθεσία της ΕΕ. Αυτό προκάλεσε έντονες τριβές ανάμεσα σε Παρίσι και Βερολίνο.
Η Γερμανία όμως πλέον έχει συμφωνήσει να περιορίσει την αποστροφή της για την πυρηνική ενέργεια. Αυτή η αλλαγή στάσης δεν αποκλείεται να συνδέεται με τις ανησυχίες στο Βερολίνο στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας εξαιτίας της επιδείνωσης των σχέσεων με την κυβέρνηση Τραμπ. Άλλωστε η Γερμανία ζήτησε από τη Γαλλία να επεκτείνει την εμβέλεια της πυρηνικής «ομπρέλας» της και σε ευρωπαίους εταίρους και το Παρίσι δέχθηκε.
Μία ακριβή τεχνολογία
Για την πυρηνική ενέργεια υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και σίγουρα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί πανάκεια για όλα τα ενεργειακά προβλήματα της Ευρώπης. Η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σημαίνει ότι χρειάζονται έργα και επενδύσεις που θα γίνουν μακροπρόθεσμα. Δεν είναι μία βραχυπρόθεσμη λύση στην τρέχουσα ενεργειακή ανασφάλεια.
Η κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων μπορεί έχει εξαιρετικά μεγάλες καθυστερήσεις, όπως έδειξαν πρόσφατα παραδείγματα στη Γαλλία και τη Βρετανία. Η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων και οι ανησυχίες του κοινού σχετικά με την ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας παραμένουν.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι οι επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια σημαίνει ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας μπορεί να χάσουν πόρους και να μπουν σε δεύτερη μοίρα από τους πολιτικούς. Ένας επιπλέον παράγοντας στρατηγικού κινδύνου είναι το γεγονός ότι ορισμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, ιδίως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη ρωσική πυρηνική τεχνολογία και το ουράνιο.
Πυρήνες ουρανίου τυλιγμένοι σε τρεις εναλλασσόμενες στρώσεις πυρολυτικού άνθρακα και καρβιδίου του πυριτίου, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την κατασκευή καυσίμου TRISO. Ιούνιος 2025
AP«Αγνοείς την ιστορία της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη αν πιστεύεις ότι μπορεί απλά να ενταχθεί [ως μια εύκολη λύση στην ενεργειακή κρίση]», είπε στο BBC ο Κρις Άιλετ, ερευνητής στο Κέντρο Περιβάλλοντος και Κοινωνίας της βρετανικής «δεξαμενής σκέψης» Chatham House.
Πιστεύει ότι η πυρηνική ενέργεια αποτελεί μέρος της λύσης αλλά πολλοί ευρωπαϊκοί πυρηνικοί αντιδραστήρες είναι παλιοί και οι κυβερνήσεις πρέπει να επενδύσουν σημαντικά για να διατηρήσουν ή να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής τους.
«Η κύρια πρόκληση είναι η διατήρηση του υπάρχοντος μεριδίου [της πυρηνικής ενέργειας]. Αν οι κυβερνήσεις θέλουν πραγματικά να αυξήσουν το μερίδιο αυτό, χρειάζονται πολύ χρόνο και πολλά χρήματα», τόνισε ο Κρις Άιλετ.
Ωστόσο, πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες καθώς προσπαθούν να δώσουν μάχη με τις υψηλές τιμές και τον πληθωρισμό και να αυξήσουν ταυτόχρονα τις αμυντικές δαπάνες τους.
Σε αυτή τη φωτογραφία που δημοσιεύθηκε την Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2025, από τον Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επισκέπτεται πυρηνικές εγκαταστάσεις στην Τεχεράνη.
ΑΡΟι πυρηνικές αντιδραστήρες - τσέπης
Γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έσπευσε να υιοθετήσει την ιδέα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR). Οι SMR θεωρούνται πιο οικονομικά αποδοτικές πηγές πυρηνικής ενέργειας. Μπορούν να παραχθούν μαζικά σε εργοστάσια και είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, της παραγωγής υδρογόνου και των τοπικών δικτύων θέρμανσης.
Μόλις ανακοινώθηκε ένα πακέτο επενδύσεων της ΕΕ για την πυρηνική ενέργεια ύψους 330 εκατ. ευρώ (288 εκατ. λίρες, 381 εκατ. δολάρια), με ισχυρή υποστήριξη για τους SMR. Οι Βρυξέλλες ελπίζουν να λειτουργούν τη συγκεκριμένη τεχνολογίας μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Το ενδιαφέρον για τους SMR είναι παγκόσμιο. Την περασμένη εβδομάδα, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ανακοίνωσαν ένα έργο ύψους 40 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη SMR στο Τενεσί και την Αλαμπάμα, ενώ τον περασμένο μήνα η Έμμα Ρέινολντς, υπουργός Περιβάλλοντος, δημοσίευσε την κανονιστική αιτιολόγηση για το σχέδιο της Rolls-Royce να γίνει η πρώτη εταιρεία που θα επιχειρήσει την κατασκευή SMR στη Βρετανία. Όσο ελκυστικά και αν ακούγονται, οι SMR δεν έχουν δοκιμαστεί. Μέχρι τις αρχές του 2026, δεν είχε χορηγηθεί καμία άδεια κατασκευής σε ολόκληρη την ΕΕ.
Διαβάστε επίσης
