Στενά του Ορμούζ: Η μάχη για την επανεκκίνηση του παγκόσμιου εμπορίου και η «εύθραυστη» κανονικότητα

Snapshot

• Ύστερα από τέσσερις μήνες αποκλεισμού, τα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να επαναλειτουργήσουν, αλλά η πλήρης αποκατάσταση του εμπορίου και των ενεργειακών ροών θα απαιτήσει χρόνο.
• Περίπου 500 εμπορικά πλοία και 20.000 ναυτικοί παραμένουν ακινητοποιημένοι στον Περσικό Κόλπο, με πολλά πλοία να περιμένουν την επίσημη άρση των περιορισμών.
• Η ασφάλεια της θαλάσσιας διέλευσης αντιμετωπίζει προκλήσεις λόγω πιθανής ναρκοθέτησης, και ευρωπαϊκές χώρες οργανώνουν πολυεθνικό μηχανισμό αποναρκοθέτησης.
• Η επανεκκίνηση των μεταφορών ενδέχεται να συνοδευτεί από στρατιωτικές συνοδείες και πρόσθετες αποζημιώσεις πληρωμάτων λόγω αυξημένου επιχειρησιακού ρίσκου.
• Υπάρχει διαφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για πιθανά τέλη διέλευσης στα Στενά, με την αμερικανική πλευρά να προωθεί την ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς χρεώσεις.

Snapshot powered by AI

Ύστερα από τέσσερις μήνες αποκλεισμού λόγω της πολεμικής σύγκρουσης στην περιοχή, τα Στενά του Ορμούζ –ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους παγκοσμίως– αναμένεται να επαναλειτουργήσουν, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και την προσωρινή συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Ωστόσο, η επανεκκίνηση της κυκλοφορίας δεν σημαίνει αυτόματα επιστροφή στην ομαλότητα. Η αποκατάσταση της εμπορικής δραστηριότητας, η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών και η επαναφορά των ενεργειακών ροών στα προπολεμικά επίπεδα αποτελούν σύνθετες προκλήσεις που θα απαιτήσουν χρόνο.

Αυτήν τη στιγμή, εκατοντάδες πλοία περιμένουν το «πράσινο φως»

Από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν «ξέσπασαν» οι πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά ανεστάλη. Αυτή η εξέλιξη επηρέασε μία θαλάσσια αρτηρία μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 1/5 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες άλλων πρώτων υλών.

Σήμερα, περίπου 500 εμπορικά πλοία και 20.000 ναυτικοί παραμένουν ακινητοποιημένοι στα νερά του Περσικού Κόλπου. Παρ’ ότι ορισμένα σκάφη κατάφεραν να περάσουν το Ορμούζ χωρίς να εκπέμπουν σήμα εντοπισμού, η συντριπτική πλειονότητα εξακολουθεί να αναμένει την επίσημη άρση των περιορισμών.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα περισσότερα πλοία βρίσκονται σε κατάσταση επιχειρησιακής ετοιμότητας, καθώς τα πληρώματα συνέχισαν τις εργασίες συντήρησης και τις ασκήσεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια της πολύμηνης ακινησίας. Παρ’ όλα αυτά, ενδέχεται να απαιτηθούν πρόσθετοι τεχνικοί έλεγχοι πριν από την επανέναρξη των δρομολογίων.

Αν και η συμφωνία «ανοίγει» τον δρόμο για την αποκατάσταση των μεταφορών, η ναυτιλιακή αγορά δεν αναμένεται να κινηθεί άμεσα με «σπασμένα» φρένα. Πλοιοκτήτες, ασφαλιστικοί οργανισμοί αξιολογούν ακόμη τους κινδύνους που εξακολουθούν να υπάρχουν στην περιοχή.

Σε αρκετές περιπτώσεις, εξετάζεται το ενδεχόμενο συνοδείας των πλοίων από στρατιωτικές ή ειδικές δυνάμεις ασφαλείας, ενώ, τα πληρώματα ενδέχεται να λάβουν πρόσθετες οικονομικές αποζημιώσεις λόγω του αυξημένου επιχειρησιακού ρίσκου.

Οι πρώτες αναχωρήσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν κυρίως από στόλους που ανήκουν σε κρατικές ή ιδιωτικές εταιρείες των χωρών του Κόλπου και της Ασίας, οι οποίες έχουν άμεσο συμφέρον να επαναφέρουν τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Παράλληλα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ταυτόχρονη κινητοποίηση εκατοντάδων πλοίων μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές καθυστερήσεις και συμφόρηση τόσο στη θαλάσσια διέλευση, όσο και τα λιμάνια της περιοχής.

Η απειλή των ναρκών

Επιπλέον, ένα από τα βασικά ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι αρμόδιες Αρχές, είναι η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρόμων. Τμήματα της περιοχής θεωρούνται πιθανώς ναρκοθετημένα, γεγονός που περιορίζει τις διαθέσιμες διαδρομές για τη ναυσιπλοΐα.

Μέχρι να ολοκληρωθούν οι έλεγχοι, τα πλοία αναμένεται να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες παράκτιες οδούς διέλευσης, οι οποίες ωστόσο δεν επαρκούν για να εξυπηρετήσουν τον συνήθη όγκο κυκλοφορίας.

Για αυτόν τον λόγο, ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει στη συγκρότηση πολυεθνικού μηχανισμού με αντικείμενο την αποναρκοθέτηση και την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν άμεσα, η παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν πρόκειται να επιστρέψει γρήγορα στην προπολεμική κατάσταση. Η αλλαγή πληρωμάτων, η αποκατάσταση της παραγωγικής αλυσίδας, η αναπλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων και η επαναφορά των εμπορικών συμβολαίων αποτελούν διαδικασίες που χρειάζονται χρόνο.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ορισμένα φορτία πετρελαίου θα χρειαστούν έως και 1 μήνα για να φτάσουν στους τελικούς προορισμούς ανά την Ευρώπη, ενώ, η πλήρης ανάκαμψη των εξαγωγών ενδέχεται να απαιτήσει από 4 έως 6 μήνες.

Αρκετές επιχειρήσεις έχουν ήδη αναπτύξει εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού κατά τη διάρκεια της κρίσης, όπερ σημαίνει ότι η επιστροφή στις προηγούμενες εμπορικές συνήθειες δεν θα είναι αυτόματη. Άλλο ένα θέμα που προκαλεί συζητήσεις, αφορά το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης στα πλοία που θα χρησιμοποιούν τα Στενά του Ορμούζ.

Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η ναυσιπλοΐα θα πρέπει να παραμείνει ελεύθερη και χωρίς πρόσθετες χρεώσεις, ενώ, η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών που θα συνδέονται με υπηρεσίες ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος και υποστήριξης της ναυσιπλοΐας.

Παράγοντες της διεθνούς ναυτιλιακής βιομηχανίας εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε ένα τέτοιο σενάριο, υποστηρίζοντας ότι ενδέχεται να δημιουργήσει νομικές και πολιτικές τριβές, αλλά και να αυξήσει το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών σε μία περίοδο που η αγορά προσπαθεί να επανέλθει σε συνθήκες σταθερότητας.

Διαβάστε επίσης