Αυτή είναι η παραλία όπου άνδρες και γυναίκες κολυμπούν με έναν τοίχο ανάμεσά τους

Άλλοι το θεωρούν σύμβολο της ταυτότητας της Τεργέστης και άλλοι, κυρίως τουρίστες, το χαρακτηρίζουν «μια ανωμαλία κολλημένη στον Μεσαίωνα». Κι όμως, το δημοτικό θαλάσσιο λουτρό «La Lanterna», γνωστό σε όλους ως Pedocìn, συνεχίζει να αντέχει στον χρόνο, παραμένοντας το μοναδικό παραθαλάσσιο συγκρότημα στην Ιταλία – και πιθανότατα και στην Ευρώπη – όπου, βάσει κανονισμού, άνδρες και γυναίκες κάνουν ηλιοθεραπεία χωρισμένοι από έναν τοίχο.

Η «διχαστική ιδιαιτερότητά» του επιστρέφει και αυτό το καλοκαίρι στο επίκεντρο της συζήτησης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι βλέπουν στον διαχωρισμό των φύλων ένα κατάλοιπο που δεν συμβαδίζει πλέον με μια σύγχρονη και συμπεριληπτική κοινωνία. Από την άλλη, οι τακτικοί επισκέπτες υπερασπίζονται αυτόν τον διαχωρισμό ως ελεύθερη επιλογή, τοπική παράδοση και έναν χώρο ηρεμίας που εξακολουθεί να έχει νόημα. Υπέρ αυτής της δεύτερης άποψης τάχθηκε ανοιχτά και ο δήμαρχος της Τεργέστης, Ρομπέρτο Ντιπιάτσα, ο οποίος μοιράστηκε τη θέση του στα social media: «Η ιστορία και οι ιδιαιτερότητες της Τεργέστης μου δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση».

«Παρότι η προέλευση του Pedocìn παραμένει αβέβαιη, η δημιουργία του συγκροτήματος τοποθετείται συμβατικά μεταξύ 1903 και 1908, στα χρόνια της μεγάλης πολεοδομικής επέκτασης της πόλης. Την ίδια περίοδο εγκαινιάστηκε και το Στρατιωτικό Λουτρό, που αργότερα έγινε γνωστό ως Bagno Savoia», εξηγεί στο Il Dolomiti ο Ζένο Σαρατσίνο, ιστορικός και δημοσιογράφος από την Τεργέστη. «Το Bagno Lanterna θεωρούνταν από την αρχή η παραλία των λαϊκών τάξεων. Ήταν μια απλή έκταση χωρίς καμία υπηρεσία: όποιος πήγαινε εκεί έπρεπε ακόμη και να φέρει από το σπίτι του ένα καρφί για να το στερεώσει στην κατασκευή και να κρεμάσει τα ρούχα του».

Με το πέρασμα του χρόνου, ωστόσο, το Pedocìn έγινε ένα από τα πιο αυθεντικά σύμβολα της «τριεστίνικης» ταυτότητας. Το παρατσούκλι του προέρχεται από τη διάλεκτο και σημαίνει «ψείρα» – πιθανότατα λόγω του πλήθους που συνωστιζόταν στο μικρό αυτό κομμάτι παραλίας της Τεργέστης – και χρησιμοποιούνταν για δεκαετίες, περίπου μέχρι τη δεκαετία του 1980. Σήμερα, η είσοδος κοστίζει μόλις 1,20 ευρώ, ένα ποσό εσκεμμένα συμβολικό, αντίστοιχο με την τιμή ενός εισιτηρίου λεωφορείου.

Το περιστατικό που έφερε ξανά το Pedocìn στο επίκεντρο σημειώθηκε πριν από λίγες ημέρες, το απόγευμα του Σαββάτου 20 Ιουνίου. Ένα ζευγάρι τουριστών μπήκε στο συγκρότημα και εγκαταστάθηκε στην ανδρική ζώνη. Την προσοχή τους τράβηξε μια 50χρονη λουόμενη από την Τεργέστη, η οποία εκείνη τη στιγμή βρισκόταν στον χώρο των ανδρών μαζί με τον σύζυγό της, προκειμένου να φροντίσουν τον γιο τους με αναπηρία – μία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται και γίνονται αποδεκτές από τον κανονισμό.

Η γυναίκα θέλησε απλώς να υπενθυμίσει και να επισημάνει τον κανόνα που ισχύει παραδοσιακά εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα: οι άνδρες από τη μία πλευρά, οι γυναίκες από την άλλη. Σύμφωνα με την περιγραφή του περιστατικού, από εκείνη τη στιγμή ξέσπασε έντονη συζήτηση. Για όσους συχνάζουν στο Pedocìn, αυτός ο διαχωρισμός είναι κάτι απολύτως γνωστό και παγιωμένο: άνδρες και γυναίκες μπαίνουν από διαφορετικές εισόδους και συναντιούνται μόνο μέσα στη θάλασσα, πέρα από τις σημαδούρες που οριοθετούν τις δύο ζώνες.

«Ο διαχωρισμός ανδρών και γυναικών έχει τις ρίζες του στην εποχή των Αψβούργων», εξηγεί ο Ζένο Σαρατσίνο. «Προερχόταν από την αυστροουγγρική νομοθεσία, η οποία τιμωρούσε αυστηρά τις πράξεις που θεωρούνταν αντίθετες προς τη δημόσια αιδώ. Οι χωριστές παραλίες για άνδρες και γυναίκες ήταν διαδεδομένες και αποτελούσαν συνήθεια και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, κυρίως στη Γερμανία και στις χώρες του Βορρά».

Με τις δεκαετίες, σχεδόν όλες εξαφανίστηκαν. Το Pedocìn, όμως, παρέμεινε. Και όχι από απλή αδράνεια. Τη δεκαετία του 1950, κάποιοι πρότειναν να γκρεμιστεί ο τοίχος, υποστηρίζοντας ότι μια ενιαία παραλία θα προσέλκυε περισσότερους ανθρώπους και θα ευνοούσε τον τουρισμό. Ωστόσο, μια άτυπη διαβούλευση με τους πολίτες έδωσε ένα απρόσμενο αποτέλεσμα: η πλειοψηφία των κατοίκων της Τεργέστης, και κυρίως ένας σημαντικός αριθμός γυναικών, προτίμησε να διατηρηθεί αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό.

Εδώ ακριβώς εστιάζεται και η συζήτηση. Για τους επικριτές του χώρου, ο διαχωρισμός ανδρών και γυναικών αποτελεί μια μορφή διάκρισης που δεν έχει πλέον λόγο ύπαρξης σε μια κοινωνία που επιδιώκει την ισότητα και τη συμπερίληψη. Από την άλλη πλευρά, όσοι επισκέπτονται συστηματικά το «La Lanterna» απορρίπτουν αυτή την ερμηνεία. Για πολλούς, ο τοίχος δεν αποτελεί σύμβολο αποκλεισμού ή συντηρητισμού, αλλά απλώς μια εναλλακτική απέναντι στις πολλές μεικτές παραλίες της περιοχής.

Πολλές γυναίκες, ηλικιωμένοι και οικογένειες λένε ότι αισθάνονται πιο ελεύθεροι και ήρεμοι σε ένα διαχωρισμένο περιβάλλον, όπου η ιδιωτικότητα και η γαλήνη αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας. Και, ίσως, αξίζει να σημειωθεί ότι κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να επιλέξει το συγκεκριμένο συγκρότημα: όσοι προτιμούν μια παραδοσιακή μεικτή παραλία έχουν στη διάθεσή τους δεκάδες άλλες επιλογές.

Το Pedocìn συνεχίζει έτσι να διχάζει την κοινή γνώμη, όπως ακριβώς χωρίζει και φυσικά την παραλία. Για ορισμένους αποτελεί ένα κομμάτι ιστορίας που αξίζει να διατηρηθεί. Για άλλους είναι σύμβολο ενός παρελθόντος που θα έπρεπε να έχει ξεπεραστεί οριστικά. Ίσως, όμως, η απάντηση να μην βρίσκεται στο να αποφασιστεί ποια από τις δύο απόψεις είναι η σωστή, αλλά στο να αναγνωριστεί ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να αντιλαμβάνεται κανείς τη συνύπαρξη, την ελευθερία και την αξία των παραδόσεων.

Σήμερα, το Pedocìn δεν εμποδίζει την ύπαρξη μεικτών παραλιών. Προσφέρει απλώς μια διαφορετική δυνατότητα, μια εναλλακτική επιλογή. Και αυτή είναι πιθανότατα η αιτία που, περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη δημιουργία του, εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις, αλλά και να επιλέγεται από πολλούς και πολλές.

Διαβάστε επίσης