Η Κίνα αντιμέτωπη με τη νέα εργασιακή πραγματικότητα
Το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει υποχρεωτικές τυποποιημένες συμβάσεις, ανώτατα όρια στις ώρες εργασίας, διαφάνεια ως προς τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων ή πλήρη κάλυψη από την κοινωνική ασφάλιση.
Snapshot
- Η Κίνα εισάγει νέα κατευθυντήρια γνώμη για την προστασία εργαζομένων στην οικονομία πλατφορμών, με στόχο την τυποποίηση εργασιακών πρακτικών και την ενίσχυση των δικαιωμάτων τους.
- Το νέο πλαίσιο δεν περιλαμβάνει υποχρεωτικές συμβάσεις, όρια εργασίας ή πλήρη κοινωνική ασφάλιση, αλλά εφαρμόζεται πρόγραμμα ασφάλισης έναντι εργατικών ατυχημάτων από τον Ιούλιο 2026.
- Περισσότεροι από 300 εκατομμύρια αγροτικοί μετανάστες εργάζονται χωρίς πλήρη κοινωνική ασφάλιση λόγω του συστήματος hukou, το οποίο το Πεκίνο σχεδιάζει να μεταρρυθμίσει.
- Η δεύτερη γενιά αγροτικών μεταναστών επιδιώκει καλύτερα δικαιώματα και εργασία χωρίς εξαντλητικά ωράρια, αλλά αντιμετωπίζει περιορισμένες ευκαιρίες στην αγορά εργασίας.
- Η επιβράδυνση της κινεζικής ανάπτυξης και η αύξηση της ανεργίας των νέων δημιουργούν αβεβαιότητα για την εφαρμογή των νέων μέτρων και το μέλλον των εργαζομένων.
Στις 26 Απριλίου 2026, η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας και το Κρατικό Συμβούλιο δημοσίευσαν την «Κατευθυντήρια Γνώμη για την ενίσχυση των υπηρεσιών και της διαχείρισης των νέων ομάδων απασχόλησης».
Η πολιτική αυτή αποσκοπεί στην τυποποίηση των εργασιακών πρακτικών και στην ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων εργαζομένων στην οικονομία των πλατφορμών, μεταξύ άλλων διανομέων, οδηγών στις υπηρεσίες μετακίνησης μέσω εφαρμογών και livestreamers. Πρόκειται για εργαζομένους των οποίων η καθημερινότητα χαρακτηρίζεται από αβέβαιο εισόδημα, ασταθές ωράριο, ασαφές καθεστώς απασχόλησης και περιορισμένη κοινωνική προστασία.
Οι νέες κατευθύνσεις παρουσιάστηκαν τόσο ως μέτρο προστασίας των εργαζομένων όσο και ως εργαλείο μακροοικονομικής διακυβέρνησης. Εντάσσονται στη στροφή της Κίνας προς ένα μοντέλο ανάπτυξης που θα βασίζεται περισσότερο στην κατανάλωση, όπως προβλέπει το 15ο Πενταετές Πρόγραμμα. Για πρώτη φορά, μάλιστα, το πρόγραμμα συνοδεύεται από ένα ξεχωριστό πενταετές σχέδιο αποκλειστικά για την ενίσχυση της κατανάλωσης.
Η λογική λειτουργεί και αντίστροφα: μια οικονομία που στηρίζεται στην κατανάλωση χρειάζεται εργαζομένους αρκετά ασφαλείς οικονομικά ώστε να μπορούν να καταναλώνουν.
Μέτρα προστασίας, αλλά όχι πλήρης εργασιακή ασφάλεια
Ωστόσο, το νέο πλαίσιο δεν προβλέπει υποχρεωτικές τυποποιημένες συμβάσεις, ανώτατα όρια στις ώρες εργασίας, διαφάνεια ως προς τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων ή πλήρη κάλυψη από την κοινωνική ασφάλιση.
Μεγάλες πλατφόρμες έχουν ήδη προχωρήσει σε ορισμένες από αυτές τις κατευθύνσεις. Η εφαρμογή μετακινήσεων Didi δεσμεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2026 να διαθέσει 1,1 δισεκατομμύρια γιουάν, περίπου 158,3 εκατομμύρια δολάρια, σε επιδοτήσεις για οδηγούς.
Τον Μάρτιο του 2025, η JD.com ανακοίνωσε ότι θα προσφέρει πλήρη κοινωνική ασφάλιση και στεγαστικές παροχές στους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης που κάνουν διανομές.
Η κρατική πολιτική ουσιαστικά έρχεται τώρα να καλύψει το κενό. Από την 1η Ιουλίου 2026 εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο πρόγραμμα ασφάλισης έναντι εργατικών ατυχημάτων για τους εργαζομένους των πλατφορμών, μετά από πιλοτικό πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2022 και κάλυψε 29,9 εκατομμύρια εργαζομένους.
Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιος θα πληρώσει το κόστος
Πέρα όμως από την εφαρμογή των μέτρων, το πραγματικό ερώτημα είναι αν το Πεκίνο είναι διατεθειμένο να προχωρήσει στην αναδιανομή πόρων που απαιτεί μια οικονομία βασισμένη στην κατανάλωση.
Η ανάπτυξη της Κίνας επιβραδύνεται. Το δεύτερο τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στο 4,3%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2022. Και όσο η ανάπτυξη χάνει δυναμική, τόσο πιο επιτακτικό γίνεται το ερώτημα για το ποιος θα στηρίξει τα εισοδήματα των εργαζομένων.
Το οικονομικό μοντέλο που τροφοδότησε τρεις δεκαετίες ανάπτυξης διεύρυνε τη μεσαία τάξη της Κίνας, εντάσσοντας εκατομμύρια εργαζομένους σε πιο προστατευμένες μορφές απασχόλησης.
Παράλληλα, όμως, συγκέντρωσε τους κινδύνους σε συγκεκριμένες, σε μεγάλο βαθμό αόρατες κατηγορίες εργαζομένων. Σε αυτούς ανήκουν οι εργαζόμενοι των πλατφορμών, αλλά και οι αγροτικοί μετανάστες εργαζόμενοι.
Πάνω από 300 εκατομμύρια αγροτικοί μετανάστες
Περισσότεροι από 300 εκατομμύρια αγροτικοί μετανάστες εργαζόμενοι στην Κίνα απασχολούνται χωρίς συμβάσεις που θα τους εξασφάλιζαν πλήρη κοινωνική ασφάλιση.
Αυτή η αγορά εργασίας δύο ταχυτήτων αποτελεί άμεση συνέπεια του συστήματος hukou, δηλαδή του συστήματος οικογενειακής εγγραφής που θεσμοθετήθηκε τη δεκαετία του 1950 και εξακολουθεί να εμποδίζει πολλούς εργαζομένους που μετακινούνται από την ύπαιθρο στις πόλεις να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τους μόνιμους κατοίκους των αστικών περιοχών.
Οι ίδιοι εργαζόμενοι έχτισαν τα εργοστάσια, τους δρόμους και τις πόλεις που αποτέλεσαν τη βάση της κινεζικής οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο, το κόστος για τη στέγαση, την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση των παιδιών τους μεταφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό στις αγροτικές οικογένειες και στους ίδιους τους εργαζομένους.
Με άλλα λόγια, αποτέλεσαν μια άτυπη επιδότηση της κινεζικής μεταποίησης, η οποία δεν αποτυπώνεται στους υπολογισμούς του διεθνούς εμπορίου.
Το Πεκίνο επιχειρεί να κλείσει το χάσμα του hukou
Από τη δεκαετία του 2000, η Κίνα άρχισε να διευρύνει τα προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης και συνταξιοδότησης για τους αγροτικούς μετανάστες εργαζομένους, ενώ η προστασία τους ενισχύθηκε με τον Νόμο Κοινωνικής Ασφάλισης του 2010.
Τον Ιούλιο του 2024, στην Τρίτη Ολομέλεια, το Πεκίνο έδωσε επίσης σήμα ότι προτίθεται να προχωρήσει σε μια μεταρρύθμιση του hukou που έχει καθυστερήσει εδώ και χρόνια.
Τον Μάιο του 2026, το Κρατικό Συμβούλιο ζήτησε από τις τοπικές κυβερνήσεις να παρέχουν εκπαίδευση, στεγαστική στήριξη και κοινωνική ασφάλιση σε κατοίκους που δεν διαθέτουν hukou, αλλά έχουν σταθερή απασχόληση.
Οι διανομείς και οι αγροτικοί μετανάστες συναντώνται στις πλατφόρμες
Οι αγροτικοί μετανάστες και οι εργαζόμενοι στην οικονομία των πλατφορμών αντιμετωπίζουν διαφορετικές, αλλά αλληλοεπικαλυπτόμενες μορφές ανασφάλειας.
Οι αγροτικοί κάτοικοι αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των περίπου 84 εκατομμυρίων εργαζομένων που απασχολούνται στις λεγόμενες «νέες μορφές απασχόλησης». Ενδεικτικό είναι ότι η εταιρεία διανομών Meituan ανέφερε το 2019 πως το 77% των διανομέων της προέρχονταν από αγροτικές περιοχές.
Ακόμη και όταν οι εργαζόμενοι στις πλατφόρμες είναι μόνιμοι κάτοικοι πόλεων, η επιλογή της εργασίας μέσω εφαρμογών δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τις ευρύτερες συνθήκες.
Οι αγροτικοί μετανάστες, αποκλεισμένοι από καλύτερες θέσεις εργασίας εξαιτίας του hukou, καταλήγουν συχνά σε μια αγορά εργασίας με περιορισμένες επιλογές και σε πλατφόρμες των οποίων οι αλγόριθμοι έχουν σχεδιαστεί ώστε να εξασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή εργασία με το μικρότερο δυνατό κόστος.
Η νέα γενιά δεν θέλει να επαναλάβει τη ζωή των γονιών της
Η δεύτερη γενιά αγροτικών μεταναστών, όσοι γεννήθηκαν μετά το 1980, είναι κατά κανόνα καλύτερα μορφωμένη, περισσότερο ενημερωμένη για τα δικαιώματά της και λιγότερο διατεθειμένη να αποδεχθεί όσα ανεχόταν η προηγούμενη γενιά.
Θέλει αστικό hukou, ώστε τα παιδιά της να έχουν πρόσβαση σε καλύτερα σχολεία. Θέλει επίσης μια δουλειά που δεν θα καθορίζεται από έναν αλγόριθμο ούτε από το διαβόητο μοντέλο «996» — εργασία από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ, έξι ημέρες την εβδομάδα. Για πολλούς, όμως, ο κύκλος παραμένει ίδιος.
Η υπόσχεση της μεσαίας τάξης δεν φαίνεται να εκπληρώνεται
Η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας έκανε την επισφάλεια ανεκτή, καλλιεργώντας την προσδοκία ότι η επόμενη γενιά θα ενταχθεί στην προστατευμένη μεσαία τάξη και ότι το κοινωνικό συμβόλαιο θα επεκταθεί σταδιακά σε όλους.
Σήμερα, η απόσταση ανάμεσα σε αυτή την υπόσχεση και σε αυτό που προσφέρει η αγορά εργασίας αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη κοινωνική ρωγμή της Κίνας.
Το ποσοστό ανεργίας των νέων ηλικίας 16 έως 24 ετών διαμορφώθηκε στο 17,9% τον Ιούλιο του 2026, χωρίς να υπολογίζονται οι φοιτητές. Παράλληλα, 12,7 εκατομμύρια απόφοιτοι πανεπιστημίων μπήκαν το 2026 σε μια ήδη κορεσμένη αγορά εργασίας.
Και καθώς ο πληθυσμός γερνά, η ηλικία συνταξιοδότησης αυξήθηκε το 2025, για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1950.
«Tang ping» και «bai lan»: η γλώσσα μιας απογοητευμένης γενιάς
Η οικονομική πίεση αποτυπώνεται πλέον και στην κινεζική κουλτούρα. Το μοντέλο «996» δείχνει ότι ακόμη και η τυπική απασχόληση μπορεί να είναι επισφαλής. Οι νέοι εργαζόμενοι στις πόλεις έχουν δημιουργήσει το δικό τους λεξιλόγιο για να περιγράψουν αυτή την πραγματικότητα.
Το tang ping, που σημαίνει κυριολεκτικά «ξαπλώνω», περιγράφει την ήσυχη άρνηση να κυνηγήσει κανείς εξαντλητικούς στόχους σε μια αγορά που προσφέρει όλο και μικρότερες ανταμοιβές.
Το bai lan, «το αφήνω να σαπίσει», πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: περιγράφει την πλήρη και συνειδητή αποστασιοποίηση από ένα σύστημα που θεωρείται στημένο.
Αυτές οι στάσεις της νέας γενιάς μπορούν να θεωρηθούν λογικές αντιδράσεις σε μια παράλογη εργασιακή συμφωνία.
Το τέλος της υψηλής ανάπτυξης φέρνει αβεβαιότητα
Η ιστορική εμπειρία δεν προσφέρει ιδιαίτερη αισιοδοξία. Σε καμία αντίστοιχη οικονομία η μετάβαση από την περίοδο υψηλής ανάπτυξης δεν έχει οδηγήσει σε καλύτερες συνθήκες για τους εργαζομένους που αποτέλεσαν τη μηχανή της ανάπτυξης.
Το πλαίσιο του Απριλίου του 2026 για τους εργαζομένους της οικονομίας των πλατφορμών αποτελεί ένα από τα πρώτα βήματα σε μια νέα εποχή χαμηλότερης ανάπτυξης.
Η πραγματική δοκιμασία, όμως, θα είναι η εφαρμογή του: πόσο αποτελεσματικά θα προστατευθούν τα δικαιώματα των επισφαλώς εργαζομένων, πόσο θα διευρυνθεί η ασφαλιστική κάλυψη, πόσο αυστηρά θα εφαρμοστούν τα όρια εργασίας και πόσο διαφανής θα γίνει η λειτουργία των αλγορίθμων των πλατφορμών.
Το πόσο πιστά θα τηρήσει το Πεκίνο αυτές τις δεσμεύσεις θα καθορίσει τελικά τι είδους χώρα θα αναδυθεί από την εποχή που την έκανε οικονομική υπερδύναμη.
