ΗΠΑ: O Τραμπ έφερε τον Χριστόφορο Κολόμβο στον Λευκό Οίκο
Το άγαλμα του εξερευνητή που τοποθετήθηκε στον χώρο του Λευκού Οίκου έχει μια μακρά ιστορία
Snapshot
- Ο Ντόναλντ Τραμπ τοποθέτησε άγαλμα του Χριστόφορου Κολόμβου στον Λευκό Οίκο, στέλνοντας μήνυμα στήριξης προς την ιταλοαμερικανική κοινότητα πριν τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026.
- Το άγαλμα, αντίγραφο αυτού που καταστράφηκε στη Βαλτιμόρη το 2020, αποτελεί αποτέλεσμα πολυετούς προσπάθειας ανακατασκευής με συμμετοχή επιχειρηματιών, πολιτικών και συνεργατών του Τραμπ.
- Η τοποθέτηση του αγάλματος προκαλεί αντιπαραθέσεις λόγω της αμφιλεγόμενης ιστορικής κληρονομιάς του Κολόμβου και των επιθέσεων σε αγάλματά του σε διάφορες αμερικανικές πόλεις.
- Ο Τραμπ επανέφερε την Ημέρα του Κολόμβου ως εθνική γιορτή, σε αντίθεση με την κυβέρνηση Μπάιντεν που τιμά την ίδια ημερομηνία την Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών.
- Η τοπική κοινότητα της Μικρής Ιταλίας στη Βαλτιμόρη συνεργάζεται με άλλες κοινότητες για να τιμήσει διαφορετικούς πολιτισμούς, αναγνωρίζοντας παράλληλα την πολυδιάστατη κληρονομιά του Κολόμβου.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ένα μήνυμα για τους Ιταλοαμερικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών: Θυμηθείτε τι έκανα για τον Χριστόφορο Κολόμβο.
Την Παρασκευή, σύμφωνα με την Washington Post, ο Τραμπ θα φιλοξενήσει στον Λευκό Οίκο εκδήλωση προς τιμήν του εξερευνητή. Στο επίκεντρο θα βρίσκεται η τοποθέτηση ενός αγάλματος του Κολόμβου, ύψους περίπου τεσσάρων μέτρων, στον χώρο του προεδρικού συγκροτήματος, σύμφωνα με αρκετούς από τους προσκεκλημένους που μίλησαν στη Washington Post.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται λίγο πριν από την Ημέρα του Κολόμβου, μια γιορτή την οποία ο Τραμπ είχε δεσμευθεί να αναστήσει «από τις στάχτες της».
Είχαν προηγηθεί χρόνια επανεξέτασης της κληρονομιάς του εξερευνητή από ιστορικούς και πολιτικούς, καθώς η άφιξή του στην Καραϊβική το 1492 άνοιξε τον δρόμο για τον αποικισμό και την υποδούλωση πληθυσμών.
«Οι Ιταλοί είναι πολύ χαρούμενοι γι’ αυτό. Να το θυμάστε όταν πηγαίνετε στις κάλπες: επανέφερα την Ημέρα του Κολόμβου», δήλωσε ο Τραμπ νωρίτερα φέτος.
Ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε επιλέξει να τιμά την ίδια ημερομηνία μια διαφορετική επέτειο, την Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών. Παράλληλα, ακτιβιστές είχαν προκαλέσει φθορές ή είχαν γκρεμίσει αγάλματα του Κολόμβου σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Σήμερα, ένα αντίγραφο ενός από εκείνα τα αγάλματα, το οποίο διαδηλωτές κατέστρεψαν και πέταξαν στο λιμάνι της Βαλτιμόρης στις 4 Ιουλίου 2020, βρίσκεται έξω από το κτίριο διοικητικών υπηρεσιών Αϊζενχάουερ, δίπλα στον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ έχει παρουσιάσει την άφιξή του ως ένα ηχηρό μήνυμα στήριξης προς τους Ιταλοαμερικανούς.
Η διαδρομή του αγάλματος έως τον Λευκό Οίκο, η οποία δεν είχε προηγουμένως καταγραφεί στο σύνολό της, έφερε κοντά μια ομάδα επιχειρηματιών της Βαλτιμόρης που είχαν ανασύρει τα κομμάτια του από το λιμάνι, έναν πολιτικό του Κλίβελαντ με μακρά παρουσία στο Δημοκρατικό Κόμμα, συνεργάτες του Τραμπ και έναν σύμμαχό του στο Κογκρέσο.
Η πολυετής προσπάθεια προκάλεσε και πικρίες, καθώς οι υποστηρικτές της διεκδικούσαν την αναγνώριση του προέδρου. Φαίνεται, ωστόσο, ότι έφερε στον Τραμπ μέρος της επιδοκιμασίας που επιζητούσε.
«Οι Ιταλοαμερικανοί αισθάνθηκαν προσβεβλημένοι από όσα συνέβησαν. Αυτή η κίνηση στρέφει την προσοχή στην κληρονομιά μας και το εκτιμούμε», δήλωσε ο Τζον Α. Πίκα Τζούνιορ, πρώην πολιτειακός γερουσιαστής των Δημοκρατικών στο Μέριλαντ, ο οποίος βοήθησε στην ανάσυρση των θραυσμάτων.
Ερωτηθείς για την προγραμματισμένη εκδήλωση, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου τη χαρακτήρισε «την πιο περιζήτητη εκδήλωση της πόλης».
«Σε αυτόν τον Λευκό Οίκο, ο Χριστόφορος Κολόμβος είναι ήρωας και ο πρόεδρος Τραμπ θα διασφαλίσει ότι θα τιμάται ως τέτοιος για τις επόμενες γενιές», δήλωσε ο εκπρόσωπος Ντέιβις Ινγκλ, παραπέμποντας σε μια γνωστή ατάκα από τη σειρά «The Sopranos».
Η σύγκρουση για τα αγάλματα
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφράσει την οργή του για τις φθορές και την καταστροφή αγαλμάτων, μεταξύ αυτών και του Κολόμβου, στις διαδηλώσεις που ακολούθησαν τον θάνατο του Τζορτζ Φλόιντ τον Μάιο του 2020. Είχε ξεχωρίσει, όμως, τις προσπάθειες προστασίας ενός αγάλματος του εξερευνητή στη Νέα Υόρκη.
«Αγαπώ τους Ιταλούς. Άκουσαν ότι θα γκρέμιζαν εκείνον τον όμορφο Χριστόφορο Κολόμβο… και ξαφνικά τον περικύκλωσαν», είπε σε συγκέντρωση τον Ιούνιο του 2020. «Δεν τα κατάφεραν και πολύ καλά να πειράξουν τον Χριστόφορο, έτσι δεν είναι;»
Την ώρα που ο Τραμπ ανέβαινε στο βήμα, μια αντίστοιχη αντιπαράθεση διαμορφωνόταν στη Μικρή Ιταλία της Βαλτιμόρης. Ακτιβιστές είχαν βάλει στο στόχαστρο ένα άγαλμα του Κολόμβου που είχε τοποθετηθεί 36 χρόνια νωρίτερα, με τη συμμετοχή του προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν και άλλων αξιωματούχων.
Πολιτικοί της Βαλτιμόρης και ιταλοαμερικανικές οργανώσεις απηύθυναν δημόσιες προειδοποιήσεις.
«Μην τολμήσετε να το πλησιάσετε», δήλωσε ο Νίνο Μαντζιόνε, τότε Ρεπουμπλικανός βουλευτής στην πολιτειακή Βουλή, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με τη γειτονιά. Άοπλοι φύλακες τοποθετήθηκαν κοντά στο άγαλμα, ενώ κάτοικοι δεσμεύθηκαν να το υπερασπιστούν.
Δεν ήταν αρκετό. Στις 4 Ιουλίου 2020, διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα χρησιμοποίησαν σχοινιά για να τραβήξουν το άγαλμα από το βάθρο του. Ορισμένοι σήκωσαν θριαμβευτικά πάνω από τα κεφάλια τους κομμάτια από το σπασμένο μάρμαρο, προτού τα πετάξουν στο λιμάνι.
Ο Πίκα, ο Μαντζιόνε και άλλοι ανέσυραν τα θραύσματα και άρχισαν μια πολυετή προσπάθεια ανακατασκευής. Οργάνωσαν εκκλήσεις για συγκέντρωση χρημάτων και εξασφάλισαν ομοσπονδιακή στήριξη για να καλύψουν μέρος του κόστους, που υπολογιζόταν σε 150.000 δολάρια.
Ανέθεσαν στον καλλιτέχνη Τίλγκμαν Χέμσλεϊ να δημιουργήσει ένα αντίγραφο, μαζί με βάση που θα έφερε παραστάσεις της Νίνια, της Πίντα και της Σάντα Μαρία — των πλοίων που μετέφεραν τον Κολόμβο και το πλήρωμά του στην Αμερική.
Το 2020 συζήτησαν επίσης με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ το ενδεχόμενο να τοποθετηθεί το άγαλμα σε ομοσπονδιακό χώρο. Η προσπάθεια ατόνησε όταν ο Τραμπ έχασε τις εκλογές εκείνης της χρονιάς.
Ο Μπιλ Μάρτιν, ένας από τους τοπικούς πρωτεργάτες της αποκατάστασης, είπε ότι απέκτησε ξανά ελπίδες μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, έπειτα από τις εκλογές του 2024. Δεν μπορούσε, όμως, να βρει δίαυλο επικοινωνίας.
«Δοκίμασα όλα τα τηλέφωνα και όλα τα ονόματα που μπορούσα να βρω», είπε ο Μάρτιν, ο οποίος μίλησε στη Washington Post πριν πεθάνει τον Σεπτέμβριο. «Είχαν φύγει όλοι».
Το ανακατασκευασμένο άγαλμα κατέληξε σε μια αποθήκη στην περιοχή Ίστερν Σορ.
Σύμβολο ταυτότητας και αμφισβήτησης
Το αρχικό άγαλμα είχε παραγγελθεί από την οργάνωση Italian American Organizations United. Ήταν ένα από τα πολλά που τοποθέτησαν ιταλοαμερικανικές ομάδες σε όλη τη χώρα τον 19ο και τον 20ό αιώνα, ως έκφραση υπερηφάνειας για την καταγωγή τους.
«Ο Κολόμβος έγινε για τους Ιταλούς ένα σύμβολο της ελπίδας ότι τελικά θα γίνονταν αποδεκτοί στην αμερικανική κοινωνία, όπως ο ίδιος είχε γίνει αποδεκτός ως ήρωας», δήλωσε ο Μπέιζιλ Ρούσο, επικεφαλής της Διάσκεψης Προέδρων Μεγάλων Ιταλοαμερικανικών Οργανώσεων και επί χρόνια πολιτικός στο Κλίβελαντ.
Τα τελευταία χρόνια, τα αγάλματα βρέθηκαν υπό αμφισβήτηση από όσους υποστήριζαν ότι τα ταξίδια του Κολόμβου στον Νέο Κόσμο συνδέονταν άρρηκτα με τις τραγωδίες που ακολούθησαν.
Στη Βοστώνη, ένα άγαλμα του Κολόμβου αποκεφαλίστηκε μέσα στη νύχτα. Στη Μινεσότα, διαδηλωτές γκρέμισαν ένα χάλκινο άγαλμά του από το βάθρο έξω από το πολιτειακό Καπιτώλιο και στη συνέχεια το κλοτσούσαν και χόρευαν γύρω του.
Στο Ρίτσμοντ, διαδηλωτές έβαψαν με σπρέι ένα άγαλμα και το πέταξαν σε λίμνη. Κοντά στην όχθη, κάποιος τοποθέτησε μια πινακίδα με το σχέδιο μιας ταφόπλακας και ένα μήνυμα: «Ρατσισμός. Δεν θα μας λείψεις».
Για ορισμένους ηγέτες της ιταλοαμερικανικής κοινότητας, οι επιθέσεις ισοδυναμούσαν με βεβήλωση της ιστορίας και της κληρονομιάς τους.
Ο Τραμπ εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα, χαρακτηρίζοντας αυτές τις ενέργειες «επίθεση στη συλλογική εθνική μας μνήμη» και συγκροτώντας ομάδα εργασίας για την ανακατασκευή μνημείων.
Ο πρόεδρος ήταν ιδιαίτερα αναστατωμένος από όσα συνέβησαν στο άγαλμα της Βαλτιμόρης, σύμφωνα με τον Ρεπουμπλικανό βουλευτή του Οχάιο Μάικλ Ρούλι, ο οποίος συζήτησε το θέμα με συνεργάτη του Τραμπ.
Ο Μπάιντεν, που ανέλαβε την προεδρία την επόμενη χρονιά, προχώρησε σε ένα ακόμη βήμα: εξέδωσε διακήρυξη για τον εορτασμό της Ημέρας των Αυτόχθονων Λαών την Ημέρα του Κολόμβου.
«Ήταν πολύ στενάχωρο», είπε ο Ρούσο. «Υποστηρίζουμε απολύτως το αίτημα της κοινότητας των αυτόχθονων Αμερικανών να έχει τη δική της ημέρα εορτασμού. Μπορούν να επιλέξουν όποια ημέρα θέλουν — εκτός από την Ημέρα του Κολόμβου».
Ο Ρούσο είπε ότι ξεκίνησε εκστρατεία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, γεμίζοντας τα εισερχόμενα των στελεχών του Λευκού Οίκου. Τελικά εξασφάλισε συνάντηση με ορισμένους αξιωματούχους της κυβέρνησης Μπάιντεν για να συζητήσει το ζήτημα.
Δημοκρατικός σε όλη του τη ζωή, ο οποίος θεωρεί τον εαυτό του μετριοπαθή, δήλωσε ότι ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί με οποιονδήποτε για να αποκαταστήσει την υστεροφημία του Κολόμβου.
«Η τέχνη της πολιτικής είναι η ικανότητα να επιτυγχάνεις αποδεκτούς συμβιβασμούς», είπε.
Στον Τραμπ βρήκε έναν σύμμαχο.
Η επιστροφή του Τραμπ
Κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024, ο Τραμπ επέμενε ότι ο Κολόμβος άξιζε να εξυμνείται και δεσμεύθηκε να τον τιμήσει, μια υπόσχεση που τήρησε.
Πέρυσι, υπογράφοντας διακήρυξη για την Ημέρα του Κολόμβου και τις ανακαλύψεις του εξερευνητή, τον χαρακτήρισε «τον πρώτο Αμερικανό ήρωα».
«Η Ημέρα του Κολόμβου επέστρεψε, Ιταλοί», είπε τον περασμένο Οκτώβριο. «Εντάξει; Αγαπάμε τους Ιταλούς».
Η νέα προσπάθεια τοποθέτησης ενός αγάλματος του Κολόμβου ξεκίνησε από ένα δείπνο για Ρεπουμπλικανούς βουλευτές, πέρυσι, στον ανακαινισμένο Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου.
Μεταξύ των προσκεκλημένων ήταν ο Ρούλι, ο βουλευτής του Οχάιο. Καθόταν κοντά στον Βινς Χέιλι, διευθυντή του Συμβουλίου Εσωτερικής Πολιτικής του Τραμπ, και του ανέφερε το νομοσχέδιό του για τη διατήρηση της Ημέρας του Κολόμβου.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, όπως είπε ο Ρούλι, ο Χέιλι τού τηλεφώνησε με μια ερώτηση: «Μπορείς να μας βρεις ένα πραγματικά εντυπωσιακό άγαλμα του Χριστόφορου Κολόμβου;»
Αφού συζήτησε το θέμα με τον Χέιλι, ο οποίος δεν απάντησε στα αιτήματα της Washington Post για σχόλιο, ο Ρούλι επικοινώνησε με τον Ρούσο. Εκείνος του είπε ότι γνώριζε την προσπάθεια ανακατασκευής του γκρεμισμένου αγάλματος της Βαλτιμόρης.
Οι άνθρωποι της Βαλτιμόρης ανέφεραν ότι δεν γνώριζαν τον Ρούσο ή την οργάνωσή του, αλλά εκτίμησαν τη βοήθειά του για να αποκτήσουν πρόσβαση στον Τραμπ.
«Είχαμε δώσει αίμα, ιδρώτα και δάκρυα γι’ αυτό», είπε ο Μάρτιν. «Προσπαθούσαμε να φέρουμε το άγαλμα στην Ουάσιγκτον».
Αρχικά, φαινόταν ότι το άγαλμα θα μπορούσε να τοποθετηθεί στον Λευκό Οίκο κοντά στην Ημέρα του Κολόμβου του 2025. Το σχέδιο, όμως, ανατράπηκε όταν ο Τραμπ ταξίδεψε στη Μέση Ανατολή για να μεσολαβήσει σε συμφωνία ειρήνης μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ.
Ο Πίκα και ο Μάρτιν είπαν ότι τους επόμενους μήνες είχαν σποραδική επικοινωνία με τον Ρούσο, ο οποίος είχε αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή. Ενημερώθηκαν λίγες ημέρες πριν από την τοποθέτηση του αγάλματος στον χώρο του Λευκού Οίκου, τον Μάρτιο του 2026.
Όταν, όμως, η οργάνωση του Ρούσο εξέδωσε ανακοίνωση για την εγκατάσταση, οι άνθρωποι της Βαλτιμόρης είπαν ότι δεν είχαν ερωτηθεί. Ενοχλήθηκαν επίσης επειδή θεώρησαν ότι εκείνος διεκδικούσε τα εύσημα. Ιδίως αφότου ο Λευκός Οίκος έστειλε στον Ρούσο επιστολή, ευχαριστώντας τον ίδιο και την οργάνωσή του για την «απίστευτη γενναιοδωρία τους να δωρίσουν στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση ένα όμορφο άγαλμα του Χριστόφορου Κολόμβου».
Μήνες αργότερα, ορισμένες από τις διαφορές έχουν εξομαλυνθεί.
Ο Πίκα, που προσκλήθηκε στην εκδήλωση της Παρασκευής στον Λευκό Οίκο ως εκπρόσωπος της ομάδας της Βαλτιμόρης, δήλωσε ότι αντιμετωπίζει με πραγματισμό και την ευρύτερη κριτική για τον Κολόμβο.
Πρόσθεσε ότι οι τοπικοί παράγοντες της Μικρής Ιταλίας στη Βαλτιμόρη συνεργάζονται με κοινότητες διαφορετικής καταγωγής για να τιμήσουν και άλλους πολιτισμούς, συμπεριλαμβανομένων των αυτόχθονων Αμερικανών.
«Λαμβάνουμε υπόψη τον τρόπο με τον οποίο το βλέπουν οι άλλοι», είπε ο Πίκα. «Καλώς ή κακώς, ο Χριστόφορος Κολόμβος είναι το σύμβολο της κληρονομιάς μας».
