Η ιστορία των διαδηλώσεων στη Γαλλία: Από τον Μάη του ’68, τα Κίτρινα Γιλέκα έως τη σημερινή έκρηξη
Οι διαδηλώσεις είναι τόσο βαθιά ριζωμένες στη γαλλική πολιτική ζωή, ώστε «οι δρόμοι» θεωρούνται η τέταρτη «λειτουργία» της διάκρισης των εξουσιών
Snapshot
- Οι διαδηλώσεις στη Γαλλία αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο της πολιτικής ζωής και θεωρούνται η τέταρτη «λειτουργία» της διάκρισης των εξουσιών.
- Ιστορικές εξεγέρσεις όπως ο Μάης του ’68 και τα Κίτρινα Γιλέκα έχουν επηρεάσει σημαντικά την κοινωνική και πολιτική εξέλιξη της χώρας.
- Οι πρόσφατες διαδηλώσεις διαφέρουν από τις προηγούμενες επειδή ξεκίνησαν από μαθητές λυκείου και επωφελήθηκαν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για γρήγορη εξάπλωση.
- Οι διαδηλώσεις του 2023 για το συνταξιοδοτικό οδήγησαν σε μαζικές κινητοποιήσεις και τελικά σε αναβολή της αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης μέχρι το 2027.
- Οι διαδηλώσεις θεωρούνται αποτελεσματικές στη Γαλλία, καθώς ιστορικά έχουν οδηγήσει σε κοινωνικές παραχωρήσεις και πολιτικές αλλαγές.
Οι διαδηλωτές στις σημερινές συγκεντρώσεις στη Γαλλία συχνά συγκεντρώνονται στην Πλατεία της Βαστίλης, η οποία έχει έντονο ιστορικό συμβολισμό. Στο προοίμιο της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 έγινε η ένοπλη κατάληψη των φυλακών της Βαστίλης, οι οποίες ήταν σύμβολο του παλαιού καθεστώτος.
Το επεισόδιο έμεινε γνωστό ως η Άλωσης της Βαστίλης και γιορτάζεται ως εθνική γιορτή στη Γαλλία την 14η Ιουλίου. Οι διαδηλώσεις είναι τόσο βαθιά ριζωμένες στη γαλλική πολιτική ζωή, ώστε «οι δρόμοι» θεωρούνται η τέταρτη «λειτουργία» της διάκρισης των εξουσιών, η έσχατη λύση όταν η νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική λειτουργία δεν ανταποκρίνονται, σύμφωνα με τον καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, Ντέιβιντ Μπελ.
Η σύγχρονη Γαλλία γεννήθηκε από μια αιματηρή εξέγερση το 1789 και ο συμβολισμός της έχει γίνει σημαία σε διάφορα κινήματα από τότε, όπως συνέβη και αυτή τη φορά. Από τις εξεγέρσεις στους δρόμους καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, συμπεριλαμβανομένης μιας βραχύβιας εξέγερσης το 1832 που ενέπνευσε το έργο «Οι Άθλιοι», έως τις διαμαρτυρίες των «Κίτρινων Γιλέκων» που ξεκίνησαν το 2018, αυτή η παράδοση έχει διατηρηθεί ζωντανή.
Η Γαλλία διαθέτει επίσης μια ξεχωριστή πολιτική κουλτούρα, δήλωσε ο καθηγητής ιστορίας στο Boston College Τζούλιαν Μπουργκ. «Σε αντίθεση με την αγγλοαμερικανική παράδοση, η οποία θεωρεί το κράτος ως ένα ξένο, επεμβατικό όργανο που απειλεί την ατομική ελευθερία, στη Γαλλία υπάρχει μια μακρά παράδοση σύμφωνα με την οποία το κράτος ενσαρκώνει τον λαό», είπε ο Μπουρ ως εκ τούτου, το κράτος «λογοδοτεί άμεσα στον λαό».
Μαθητές σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην Πλατεία της Βαστίλης στο Παρίσι, την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026.
APΤο πιο σημαντικό, όπως είπε ο Ντέβιντ Μπελ, είναι ότι οι διαδηλώσεις είναι συχνές λόγω της αίσθησης ότι αποδίδουν. Οι διαδηλώσεις της δεκαετίας του 1930 οδήγησαν σε μέτρα προστασίας των εργαζομένων, τα οποία προασπίζονται με ζήλο μέχρι σήμερα οι Γάλλοι. Επίσης και οι Γάλλοι ηγέτες πρόσφεραν ορισμένες παραχωρήσεις και στους σημερινούς διαδηλωτές προκειμένου να υπάρξει εκτόνωση χωρίς αποτέλεσμα.
Ποια είναι, όμως, η διαφορά των παλαιότερων εξεγέρσεων με τις σημερινές κινητοποιήσεις και τα βίαια επεισόδια; Όπως ανέφερε ο Τζούλιαν Μπουργκ για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες οι μαθητές λυκείου ήταν οι πρώτοι που ανέλαβαν δράση. Επίσης, οι ιστορικοί επισημαίνουν τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία επέτρεψαν στα κινήματα να εξαπλωθούν αστραπιαία σε αντίθεση με τις εξεγέρσεις προηγούμενων γενεών, οι οποίες χρειάζονταν περισσότερο χρόνο για να εξαπλωθούν από το Παρίσι στην υπόλοιπη Γαλλία.
Παρακάτω αναφέρονται οι βασικότερες εξεγέρσεις στην σύγχρονη γαλλική Ιστορία, οι οποίες αποτελούν σημείο αναφοράς για τις σημερινές διαδηλώσεις.
Ο γαλλικός Μάης του ‘68
Οι διαδηλώσεις του 21ου αιώνα δεν μπορούν να κατανοηθούν χωρίς να ληφθούν υπόψη οι φοιτητικές διαδηλώσεις που σάρωσαν τη Γαλλία το 1968 και μεταμόρφωσαν τη χώρα.«Είμαστε οι κληρονόμοι του Μαΐου του ’68», ανέφερε ένα από τα πανό σε σχολείο που τελούσε υπό κατάληψη.
Το 1968 ξεκίνησαν μία σειρά απεργιών και καταλήψεων σε διάφορα πανεπιστήμια και γυμνάσια στο Παρίσι. Η κυβέρνηση του Σαρλ ντε Γκωλ επιχείρησε να καταστείλει τις κινητοποιήσεις με την αστυνομία και η κατάσταση οξύνθηκε. Ακολούθηκε γενική απεργία από τους φοιτητές και τελικά εκατομμύρια εργαζόμενοι κατέβηκαν σε απεργία.
Η αστυνομία επιτίθεται σε διαδηλωτές φοιτητές στην πανεπιστημιακή συνοικία του Παρισιού στις 6 Μαΐου 1968.
ΑΡΑυτό είχε ως αποτέλεσμα να διαλυθεί η Εθνοσυνέλευση και να προκηρυχθούν κοινοβουλευτικές εκλογές, ενώ οι διαδηλώσεις ενέπνευσαν παρόμοια φοιτητικά κινήματα στο εξωτερικό.Ο Τζούλιαν Μπουργκ προειδοποίησε ότι, μέχρι στιγμής, οι διαδηλώσεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν πιο συγκεκριμένο αντικείμενο και δεν είναι τόσο ισχυρές ιδεολογικά όσο εκείνες που ταράξανε τη Γαλλία πριν από σχεδόν 60 χρόνια, οι οποίες τροφοδοτήθηκαν αρχικά από ριζοσπαστικές, αντικαθεστωτικές πολιτικές.
«Παρ’ όλα αυτά, κάθε μεγάλο γαλλικό κίνημα διαδηλώσεων δημιουργεί την πιθανότητα τα αιτήματα μιας συγκεκριμένης ομάδας να οδηγήσουν σε πιο γενικευμένες διαμαρτυρίες και σε μια ευρύτερη πολιτική κρίση. Αυτή είναι η ηχώ του 1968», είπε ο καθηγητής Ιστορίας.
Τα γαλλικά προάστια του 2005
Το 2005, η Γαλλία πέρασε τρεις εβδομάδες αναταραχών σε εκατοντάδες προάστια και πόλεις, αφού δύο έφηβοι, ο Ζιέντ Μπέννα και ο Μπούνα Τραορέ, έπαθαν ηλεκτροπληξία καθώς κρύβονταν από την αστυνομία σε έναν ηλεκτρικό υποσταθμό.
Ξέσπασαν σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας, καταστήματα πυρπολύθηκαν και τα επεισόδια είχαν διάρκεια. Ως βασικά αίτια της εξέγερσης, στην οποία συμμετείχαν κυρίως Γάλλοι μετανάστες δεύτερης γενιάς, ήταν κυρίως η ανεργία στους νέους, οι κατηγορίες για αστυνομικοί βία σε βάρος φτωχών ατόμων και ατόμων διαφορετικής εθνικότητας στα προάστια του Παρισιού και άλλων πόλεων.
Νεαροί ρίχνουν μολότοφ και πέτρες εναντίον αστυνομικών μπροστά από ένα λεωφορείο που καίγεται σε συνοικία της Τουλούζης. 7 Νοεμβρίου 2005
ΕΡΑΑν και οι τρέχουσες διαδηλώσεις έχουν επικεντρωθεί σε αιτήματα για εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, μεγάλο μέρος της οργής πηγάζει από την επίμονη αίσθηση που επικρατεί μεταξύ των νέων ότι οι πολιτικοί ηγέτες δεν επενδύουν επαρκώς στο μέλλον τους.
Τα Κίτρινα Γιλέκα 2018 -2020
Το 2018, οι διαδηλώσεις των «Κίτρινων Γιλέκων», που πυροδοτήθηκαν από την αύξηση του φόρου στη βενζίνη και πήραν το όνομά τους από τα γιλέκα οδικής ασφάλειας που φορούσαν οι διαδηλωτές, αναδείχθηκαν ως μια αυθόρμητη διαμαρτυρία για την πτώση του βιοτικού επιπέδου της γαλλικής μεσαίας τάξης.
Οι διαδηλώσεις ξέσπασαν στα τέλη του 2018 και συνεχίστηκαν με περιοδικές εξάρσεις μέχρι το 2020. Ο Τζούλιαν Μπουργκ ανέφερε ότι δεν υπήρχε σαφής κομματικό υπόβαθρο στα «Κίτρινα Γιλέκα», αν και το λαϊκιστικό κίνημα κατεύθυνε την οργή του κατά των οικονομικών πολιτικών του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Όπως και οι τρέχουσες διαδηλώσεις, ανέφερε ο Ντέιβιντ Μπελ, τα «Κίτρινα Γιλέκα» ξεκίνησαν με την αντίδραση σε ένα ζήτημα – την αύξηση του φόρου στη βενζίνη- αλλά στην πορεία εξελίχθηκαν προκειμένου να εκφράζουν την απογοήτευση και τη διαμαρτυρία για τα μέτρα λιτότητας.
Ένας διαδηλωτής κυματίζει τη γαλλική σημαία πάνω σε ένα φλεγόμενο οδόφραγμα στη λεωφόρο των Ηλυσίων Πεδίων, με την Αψίδα του Θριάμβου στο βάθος, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης των «Κίτρινων Γιλέκων», στις 24 Νοεμβρίου 2018 στο Παρίσι.
APΟι διαδηλώσεις για το συνταξιοδοτικό του 2023
Ο Γάλλος πρόεδρος πυροδότησε έντονη αντίδραση από τα εργατικά συνδικάτα και τη μεσαία τάξη το 2023, όταν πρότεινε την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη.Η κατακραυγή που ακολούθησε οδήγησε περισσότερο από ένα εκατομμύριο ανθρώπους στους δρόμους.
Εργαζόμενοι από διαφορετικούς κλάδους και από όλο το πολιτικό φάσμα διαδήλωσαν ενάντια στις προτεινόμενες αλλαγές. Η γαλλική κυβέρνηση επέμενε ότι ήταν ένα απαραίτητο μέτρο για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής κρίσης της γαλλικής οικονομίας. Τελικά ο Εμανουέλ Μακρόν χρησιμοποίησε μία νομική διαδικασία, η οποία χρησιμοποιείται σπάνια, και θέσπισε τα νέα όρια συνταξιοδότησης παρακάμπτοντας το γαλλικό κοινοβούλιο.
Ωστόσο έπειτα από παρατεταμένες πολιτικές αναταραχές, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνύ εξέπληξε τη χώρα όταν προσφέρθηκε την αλλαγή των ορίων συνταξιοδότησης μέχρι μετά τις επόμενες προεδρικές εκλογές, το 2027.
