Καμπότζη: Έξι δελφίνια γεννήθηκαν στον Μεκόνγκ - Αυξάνεται ο πληθυσμός ενός απειλούμενου είδους
Ένα αισιόδοξο μήνυμα για ένα από τα σπανιότερα είδη δελφινιών στον κόσμο, καθώς έξι μικρά γεννήθηκαν μέσα στο 2026, δίνοντας ελπίδα για την επιβίωσή τους
Snapshot
- Έξι δελφίνια Ιραουάντι γεννήθηκαν το 2026 στον ποταμό Μεκόνγκ στην Καμπότζη, αυξάνοντας τον πληθυσμό τους σε περίπου 118 άτομα.
- Τα δελφίνια του Ιραουάντι είναι ένα από τα πιο απειλούμενα είδη κητωδών και αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές όπως παράνομα αλιευτικά δίχτυα, ηλεκτροαλιεία και υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
- Περιοχές προστασίας έχουν δημιουργηθεί στις επαρχίες Κρατί και Στουνγκ Τρενγκ, με ενισχυμένες περιπολίες για την αποτροπή της παράνομης αλιείας, αλλά το πρόβλημα παραμένει.
- Η απώλεια δελφινιών επηρεάζει αρνητικά τις τοπικές κοινότητες και τον τουρισμό, όπως φαίνεται από την εξαφάνιση τους στην περιοχή Ανλόνγκ Τσου Τεάλ και τη μείωση των επισκεπτών κατά 40%.
- Η συνεργασία των αρχών με περιβαλλοντικές οργανώσεις και η στήριξη των τοπικών κοινοτήτων είναι κρίσιμες για την προστασία και την ανάκαμψη του πληθυσμού των δελφινιών.
Ένα μικρό αλλά πολύ σημαντικό σημάδι ελπίδας έρχεται από την Καμπότζη, όπου έξι νέα δελφίνια γεννήθηκαν φέτος στον ποταμό Μεκόνγκ, ενισχύοντας τον πληθυσμό ενός από τα πιο απειλούμενα είδη στον κόσμο. Οι γεννήσεις επιβεβαιώθηκαν από ομάδες προστασίας της άγριας ζωής έως τα τέλη Ιουνίου και ανεβάζουν τον εκτιμώμενο αριθμό των δελφινιών του Ιραουάντι στα 118.
Πέντε από τα μικρά γεννήθηκαν στην επαρχία Κρατί και ένα στην επαρχία Στουνγκ Τρενγκ, κατά μήκος μιας διαδρομής περίπου 120 χιλιομέτρων του ποταμού. Σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, οι νέες γεννήσεις αποτελούν ένδειξη ότι ο πληθυσμός εξακολουθεί να αναπαράγεται και μπορεί να ανακάμψει, εφόσον περιοριστούν οι απειλές που αντιμετωπίζει.
Ένα σπάνιο είδος που κινδυνεύει να εξαφανιστεί
Τα δελφίνια του Ιραουάντι είναι τα μοναδικά κητώδη που ζουν στον ποταμό Μεκόνγκ και αποτελούν σημαντικό κομμάτι της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής. Στην Καμπότζη και το Λάος θεωρούνται ιερά ζώα, ενώ οι τοπικές κοινότητες τα συνδέουν με το πνεύμα των προγόνων του ποταμού.
Ωστόσο, η επιβίωσή τους βρίσκεται εδώ και χρόνια σε κίνδυνο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ο πληθυσμός τους στο τμήμα του Μεκόνγκ που διασχίζει την Καμπότζη υπολογιζόταν σε περίπου 200 ζώα, ενώ σήμερα, παρά τις πρόσφατες γεννήσεις, παραμένει ιδιαίτερα μικρός.
Οι βασικές απειλές είναι τα παράνομα αλιευτικά δίχτυα, η ηλεκτροαλιεία και η υποβάθμιση του φυσικού τους περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα επικίνδυνα είναι τα μεγάλα απλάδια δίχτυα, στα οποία τα δελφίνια παγιδεύονται και πνίγονται. Τα μικρά είναι ακόμη πιο ευάλωτα, καθώς μπορεί να παγιδευτούν μαζί με τις μητέρες τους ή να μπλεχτούν μόνα τους στα δίχτυα.
Παράλληλα, η κατασκευή φραγμάτων έχει αλλάξει σημαντικά τη φυσική λειτουργία του ποταμού. Περισσότερα από 160 φράγματα λειτουργούν σήμερα στον Μεκόνγκ και στους παραποτάμους του, επηρεάζοντας τη στάθμη του νερού, τα πλημμυρισμένα δάση και τους πληθυσμούς των ψαριών από τους οποίους εξαρτώνται τα δελφίνια για την τροφή τους.
Οι προσπάθειες προστασίας και ο κίνδυνος της παράνομης αλιείας
Για την προστασία των δελφινιών έχουν δημιουργηθεί ειδικές ζώνες προστασίας σε μια έκταση 180 χιλιομέτρων στις επαρχίες Κρατί και Στουνγκ Τρενγκ. Από το 2012, όταν θεσπίστηκαν οι προστατευόμενες περιοχές, οι αρχές έχουν ενισχύσει τις περιπολίες στον ποταμό, με στόχο να αποτρέψουν τις παράνομες αλιευτικές πρακτικές.
Το 2022 κατασχέθηκαν και καταστράφηκαν στις προστατευόμενες ζώνες περίπου 36.000 μέτρα απλαδιών διχτυών, 7.000 αλιευτικά αγκίστρια και 500 μέτρα διχτυών άλλου τύπου.
Παρά τις προσπάθειες, η παράνομη αλιεία εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα. Οι φύλακες του ποταμού επισημαίνουν ότι οι παράνομοι αλιείς συχνά προσαρμόζουν τις κινήσεις τους στις περιπολίες, ενώ οι άνθρωποι που εργάζονται για την προστασία των δελφινιών αντιμετωπίζουν ακόμη και περιστατικά βίας.
Από το 2014, η Υπηρεσία Αλιείας της Καμπότζης και το WWF-Cambodia συνεργάζονται σε ένα πρόγραμμα που συνδυάζει την προστασία των δελφινιών με τη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων. Στόχος είναι να βοηθηθούν οι οικογένειες που ζουν από την αλιεία, ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα άγρια ψάρια και να συμμετέχουν ενεργά στην προστασία του ποτάμιου οικοσυστήματος.
Ο επικεφαλής της αλιευτικής υπηρεσίας της περιοχής Κρατί, Ι Σαναρόθ, αποδίδει την αύξηση του πληθυσμού στη συνεργασία των αρμόδιων αρχών με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Όπως αναφέρει, οι περιπολίες και οι διώξεις κατά των παράνομων αλιέων ενισχύονται, ωστόσο η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί.
Όταν χάνονται τα δελφίνια, χάνεται και ένα κομμάτι της ζωής των κατοίκων
Η σημασία της προστασίας τους δεν περιορίζεται στη διατήρηση ενός σπάνιου είδους. Τα δελφίνια αποτελούν και βασικό πόλο έλξης για τους επισκέπτες, προσφέροντας εισόδημα στις κοινότητες που οργανώνουν εκδρομές παρατήρησής τους.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της κοινότητας Ανλόνγκ Τσου Τεάλ, στα σύνορα Καμπότζης και Λάος. Εκεί, το τελευταίο δελφίνι του πληθυσμού πέθανε στις 15 Φεβρουαρίου 2022, αφού παγιδεύτηκε σε παράνομο αλιευτικό εξοπλισμό. Οι κάτοικοι το είχαν ονομάσει «μοναχικό δελφίνι», καθώς ήταν το τελευταίο που είχε απομείνει στην περιοχή.
Το 2007 στην ίδια περιοχή ζούσαν οκτώ δελφίνια, ενώ μέχρι το 2018 είχαν απομείνει μόλις τρία. Μετά τον θάνατο του τελευταίου, ο πληθυσμός των δελφινιών Ιραουάντι εξαφανίστηκε από αυτό το τμήμα του Μεκόνγκ.
Τα οστά του τελευταίου δελφινιού εκτίθενται σήμερα στην αίθουσα της κοινότητας, ως υπενθύμιση της παρουσίας και της σημασίας του είδους για την περιοχή.
Η απώλεια είχε άμεσο αντίκτυπο και στον τουρισμό. Σύμφωνα με κατοίκους, μετά την εξαφάνιση των δελφινιών οι επισκέπτες που εξακολουθούν να φτάνουν στην περιοχή για να δουν τις ρίζες των δέντρων, τους καταρράκτες και τα υπόλοιπα φυσικά αξιοθέατα μειώθηκαν περίπου στο 40% των προηγούμενων επιπέδων.
Στην ίδια περιοχή βρίσκεται και το υδροηλεκτρικό φράγμα Ντον Σαχόνγκ, στο νότιο Λάος, σε απόσταση μικρότερη των δύο χιλιομέτρων από τα σύνορα με την Καμπότζη. Λειτουργεί από το 2020 και βρίσκεται σε μια περιοχή που οι επιστήμονες έχουν χαρακτηρίσει σημαντική για τη μετανάστευση των ψαριών στη λεκάνη του Κάτω Μεκόνγκ.
Παρά τις δυσκολίες, οι έξι νέες γεννήσεις αποτελούν μια σημαντική ευκαιρία για το μέλλον των δελφινιών. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η συνέχιση των προσπαθειών προστασίας είναι καθοριστική, ώστε τα μικρά να μεγαλώσουν με ασφάλεια και ο πληθυσμός να αποκτήσει ξανά προοπτική ανάκαμψης.
