Ανοίγει ο δρόμος για την ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν μετά τη θετική αξιολόγηση από Κομισιόν
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης συζήτησε στο Παρίσι με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τα επόμενα βήματα έπειτα από την έκθεση της Επιτροπής στις Βρυξέλλες που επιβεβαιώνει την τεχνική ετοιμότητα της Λευκωσίας.
Άκρως θετικά κρίνονται τα συμπεράσματα της Έκθεσης Αξιολόγησης για την εφαρμογή του κεκτημένου Σένγκεν από την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία παρουσιάστηκε ενώπιον της αρμόδιας Επιτροπής στις Βρυξέλλες, καθώς ανοίγει πλέον ο δρόμος για την πλήρη ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν.
Το συγκεκριμένο θέμα συζήτησε εκτενώς το πρωί στο Παρίσι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Προηγήθηκε η επιτυχής ολοκλήρωση όλης της τεχνικής προεργασίας από πλευράς Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως ανακοινώθηκε, αυτό ακριβώς επιβεβαιώνεται από την πολυσέλιδη Έκθεση Αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παρουσιάστηκε πριν από περίπου 20 ημέρες στην Επιτροπή Σένγκεν.
Με αυτό το έγγραφο επικυρώθηκε με τον πιο επίσημο τρόπο η τεχνική ετοιμότητα της Λευκωσίας. Μια εξέλιξη που χαρακτηρίζεται δικαίως ως ορόσημο. Η άρση των ελέγχων στα σύνορα απαιτεί τεράστια επιχειρησιακή προετοιμασία, την οποία η Κύπρος φαίνεται να έχει φέρει εις πέρας.
Η κυπριακή ετοιμότητα και οι διεργασίες στην Ευρώπη
Υπενθυμίζεται ότι η Κύπρος είναι μαζί με την Ιρλανδία οι μόνες δύο χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είναι πλήρη μέλη της Ζώνης Σένγκεν. Μιλάμε για τον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας όπου έχουν καταργηθεί οριστικά οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών. Η περιοχή αυτή αποτελείται από τα υπόλοιπα 25 κράτη-μέλη της ΕΕ και 4 συνδεδεμένες χώρες εκτός ΕΕ, δηλαδή την Ισλανδία, την Ελβετία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. Η Κύπρος επί τόσα χρόνια εφαρμόζει σε μεγάλο βαθμό τους κανόνες που διέπουν το καθεστώς. Κι όμως, δεν απολαμβάνει τα οφέλη αυτού. Μέχρι σήμερα δεν εκδίδει θεωρήσεις Σένγκεν αν και εφαρμόζει κανονικά όλους τους περιορισμούς.
Την Παρασκευή 26/6 λοιπόν, η Κομισιόν παρουσίασε ενώπιον της Επιτροπής Σένγκεν στις Βρυξέλλες την Έκθεση Αξιολόγησης για την εφαρμογή του κεκτημένου. Αυτό έγινε στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται από τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έχει θέσει ως απόλυτο στόχο η πλήρης συμμετοχή να επιτευχθεί εντός του 2026. Η Έκθεση είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας και απαιτητικής διαδικασίας αξιολόγησης. Μετά την θετική γνώμη της Επιτροπής Σένγκεν, το κείμενο θα προωθηθεί στο Κολέγιο των Επιτρόπων για επίσημη υιοθέτηση, πολύ πριν ξεκινήσουν οι διεργασίες ενώπιων των 27 Κρατών - Μελών.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκή διπλωματική πηγή, η έκθεση των άνω των 60 σελίδων καταλήγει στο ξεκάθαρο συμπέρασμα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει την απαιτούμενη τεχνική και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Ανοίγει έτσι οριστικά τον δρόμο στις πολιτικές διαδικασίες που θα ακολουθήσουν σε διακυβερνητικό επίπεδο στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καταγράφεται εντυπωσιακή πρόοδος. Η Κυπριακή Δημοκρατία επένδυσε σημαντικούς εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για την αναβάθμιση υποδομών, πληροφοριακών συστημάτων και επιχειρησιακών δυνατοτήτων. Την ίδια ώρα, πέτυχε όλους τους στόχους σε τομείς όπως η Φύλαξη Συνόρων, οι Επιστροφές και η Αστυνομική Συνεργασία, ενισχύοντας ταυτόχρονα το ανθρώπινο δυναμικό των συναρμοδίων υπηρεσιών. Η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνει επίσης την τεράστια πρόοδο που έχει επιτευχθεί στους τομείς της Κοινής Πολιτικής Θεωρήσεων Εισόδου, του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν και της αυστηρής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.
Το καθεστώς για την Πράσινη Γραμμή και τις Βρετανικές Βάσεις
Μετά από αυτήν την θετική αξιολόγηση γίνεται απόλυτα αντιληπτό ότι η Κύπρος πληρεί όλα τα κριτήρια. Η Έκθεση αναγνωρίζει ότι έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες τεχνικές προσαρμογές και επισημαίνει τις εναπομείνασες προτεραιότητες ενόψει της τελικής απόφασης για πλήρη συμμετοχή. Αυτές οι προτεραιότητες είναι αυστηρά τεχνικής φύσεως. Σχετίζονται άμεσα τόσο με την Πράσινη Γραμμή όσο και με τις Βρετανικές Βάσεις, οι οποίες παραμένουν εκτός χώρου Σένγκεν. Η Έκθεση αντιμετωπίζει τα δύο αυτά ζητήματα ως αναμενόμενες ιδιαιτερότητες της Κύπρου που σχετίζονται με την τουρκική κατοχή και απορρέουν απευθείας από το Σύνταγμα.
Η Πράσινη Γραμμή δεν αντιμετωπίζεται σε καμία περίπτωση ως σύνορο, όπως υπήρχε αρχικά φόβος στη Λευκωσία. Αντιθέτως, περιγράφεται με σαφήνεια ως μια άριστα επιτηρούμενη γραμμή κατάπαυσης του πυρός μετά την παράνομη τουρκική εισβολή και κατοχή από το 1974. Δεν τίθεται απολύτως κανένα θέμα είτε αλλαγής του νομικού καθεστώτος της είτε αλλαγών ως προς τις διελεύσεις των νόμιμα διακινούντων. Αυτό σημαίνει ότι με την είσοδο της Κύπρου στην Ζώνη Σένγκεν δεν πρόκειται να αλλάξει η τρέχουσα διαδικασία του αστυνομικού ελέγχου.
Η εναρμόνιση με το κεκτημένο Σένγκεν αποτελεί τον πιο βασικό πυλώνα για την πλήρη συμμετοχή. Εφόσον επιτευχθεί, εκτιμάται ότι θα λειτουργούσε ιδιαίτερα επωφελώς για την αναβάθμιση της ασφάλειας της Κύπρου, την αποτροπή των παράνομων μεταναστών, τον τουρισμό, την αεροπορική συνδεσιμότητα και τις ξένες επενδύσεις. Όλοι οι Κύπριοι, καθώς και όλοι οι νόμιμα διαμένοντες στο νησί, θα επωφεληθούν με πλήρη δικαιώματα ελεύθερης διακίνησης στην ΕΕ. Είναι άλλωστε ένας εθνικός στόχος που είχε τεθεί ήδη από το 2019, όταν ο νυν πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης είχε εκφράσει ως υπουργός Εξωτερικών τη βούληση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τα επόμενα βήματα στο Κολλέγιο των Επιτρόπων
Πλέον, αυτή η Έκθεση Αξιολόγησης έχει προωθηθεί προς το Κολλέγιο των Επιτρόπων υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ίδια σε προσωπικό επίπεδο φέρεται να έχει διαπιστώσει από τις πολλές επισκέψεις της στο νησί την τεράστια σημασία της εισόδου. Το προηγούμενο διάστημα έτρεξε η γραπτή διαδικασία. Πρόκειται για τη μέθοδο που χρησιμοποιεί το Κολλέγιο για να εγκρίνει συλλογικά αποφάσεις χωρίς προφορική συζήτηση, εξοικονομώντας πολύτιμο χρόνο σε θέματα που δεν απαιτούν πολιτικό διάλογο. Ενστάσεις δεν έχουν υπάρξει από καμία πλευρά. Η υιοθέτηση από το Σώμα αυτής της Έκθεσης Αξιολόγησης θα έρθει στο Κολλέγιο ως ήδη εγκεκριμένο ζήτημα μέσω της γραπτής διαδικασίας, χωρίς καν να χρειαστεί η εγγραφή του σε ημερήσια διάταξη.
Πριν 40 ημέρες ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, είχε δεσμευθεί ότι σύντομα η Κομισιόν θα παρουσιάσει την έκθεση για την ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν. Διευκρίνισε ωστόσο ότι η απόφαση για το πότε και πώς θα ενταχθεί η Κύπρος εναπόκειται αποκλειστικά στο Συμβούλιο, όχι στην Επιτροπή. Όπως δήλωσε τότε ο Επίτροπος Μπρούνερ, η ένταξη της Κύπρου θα αποτελούσε ένα σημαντικό βήμα προόδου για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, με πρωταρχικό στόχο να διασφαλιστεί ότι η χώρα πληροί τα αυστηρότερα πρότυπα. Γνωστοποίησε μάλιστα ότι έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος, αναγνωρίζοντας την καλή συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η επόμενη συνεδρίαση του Κολλεγίου των Επιτρόπων προγραμματίζεται για την Παρασκευή 17/7. Μόλις ληφθεί και τυπικά η απόφαση, η σχετική εισήγηση της Κομισιόν θα προωθηθεί απευθείας προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο λαμβάνει και την τελική απόφαση. Υπάρχει ακόμα δρόμος για την οριστική επίτευξη του στόχου. Τα όσα αναφέρονται στη συγκεκριμένη Έκθεση Αξιολόγησης δείχνουν ωστόσο ότι το νερό έχει μπει για τα καλά στο αυλάκι.
