Από την αποτροπή στην κατοίκηση: Το νέο δόγμα Μητσοτάκη για τα σύνορα

Snapshot

• Η νέα στρατηγική του πρωπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη συνδέει την εθνική κυριαρχία με τη μόνιμη κατοίκηση και ανάπτυξη στα ακριτικά νησιά, όπως το Καστελλόριζο.
• Το «δόγμα της κατοίκησης» προωθεί οικονομικά και μισθολογικά κίνητρα για οικογένειες, δημοσίους υπαλλήλους και στρατιωτικούς ώστε να ζουν και να εργάζονται μόνιμα στα νησιά.
• Η πολιτική αυτή συνδυάζει την ενίσχυση της άμυνας με τη βελτίωση υποδομών, εκπαίδευσης, υγείας και συγκοινωνιών για να δημιουργήσει βιώσιμη κοινωνία στα σύνορα.
• Η προσέγγιση αποτρέπει εντάσεις με την Τουρκία μέσω αποφασιστικότητας χωρίς λεονταρισμούς, διατηρώντας ισορροπία μεταξύ εθνικής σκληρότητας και αποφυγής κρίσεων.
• Η επιτυχία του σχεδίου εξαρτάται από την πρακτική υλοποίηση που θα επιτρέψει σε οικογένειες να ζουν ολοκληρωμένα στα ακριτικά νησιά, μετατρέποντας την πολιτική εξαγγελία σε βιώσιμη πραγματικότητα.

Snapshot powered by AI

Υπάρχουν πολιτικές επισκέψεις που έχουν κυρίως συμβολικό χαρακτήρα και υπάρχουν και επισκέψεις που επιχειρούν να σηματοδοτήσουν αλλαγή πολιτικής.

Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο ανήκει περισσότερο στη δεύτερη κατηγορία.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από το Μέγαρο Μαξίμου δεν αφορά μόνο την Τουρκία, ούτε περιορίζεται στην επανάληψη των γνωστών διακηρύξεων περί εθνικής κυριαρχίας.

Πίσω από τις αναφορές στην άμυνα και την αποτροπή υπάρχει μια διαφορετική πολιτική εξίσωση: Τα σύνορα δεν προστατεύονται μόνο με στρατιώτες. Προστατεύονται και με ανθρώπους που ζουν, εργάζονται, κάνουν οικογένεια και επενδύουν σε αυτά.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό συμπέρασμα από τη στρατηγική που επιχειρεί να ξεδιπλώσει ο πρωθυπουργός για τα ακριτικά νησιά.

Το «δόγμα της κατοίκησης»

Για δεκαετίες η συζήτηση για τα ακριτικά νησιά περιστρεφόταν κυρίως γύρω από την εθνική άμυνα.

Φυλάκια, στρατιωτικές μονάδες, εξοπλισμοί, επιτήρηση, αποτροπή. Όλα αυτά παραμένουν απολύτως κρίσιμα. Όμως ο Μητσοτάκης επιχειρεί να προσθέσει έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα. Τον μόνιμο κάτοικο. Η οικονομική ενίσχυση για οικογένειες που εγκαθίστανται και παραμένουν στο Καστελλόριζο, τα επιπλέον κίνητρα για τα παιδιά, αλλά και τα μισθολογικά κίνητρα για δημοσίους υπαλλήλους, ένστολους και στρατιωτικούς δεν είναι απλώς κοινωνικές παροχές.

Εντάσσονται σε μια λογική που λέει ότι ένα ακριτικό νησί δεν μπορεί να είναι μόνο στρατιωτική εγκατάσταση ή τουριστικός προορισμός λίγων μηνών.

Πρέπει να είναι ζωντανή ελληνική κοινωνία 365 ημέρες τον χρόνο. Και αυτό αλλάζει σημαντικά την πολιτική συζήτηση. Δεν αρκεί να λες «είναι ελληνικό» Η ουσία του προβλήματος είναι γνωστή.

Όσο μειώνεται ο μόνιμος πληθυσμός στα μικρά και απομακρυσμένα νησιά, τόσο αυξάνονται τα προβλήματα: σχολεία που δυσκολεύονται να λειτουργήσουν, γιατροί που δεν βρίσκουν κίνητρο να μείνουν, δημόσιοι υπάλληλοι που αντιμετωπίζουν το νησί ως υποχρεωτική υπηρεσία, οικογένειες που δυσκολεύονται να εγκατασταθούν μόνιμα. Και εδώ βρίσκεται το πολιτικό εύρημα της νέας στρατηγικής.

Η εθνική κυριαρχία δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ζήτημα στρατιωτικής ισχύος. Αντιμετωπίζεται και ως ζήτημα δημογραφίας.Γιατί ένα νησί με κατοίκους, παιδιά, σχολείο, γιατρό, επιχειρήσεις, λιμάνι, συγκοινωνία και σύγχρονες υποδομές είναι ένα πολύ διαφορετικό σύνορο από ένα νησί που αδειάζει σιγά-σιγά από μόνιμο πληθυσμό.

Με απλά λόγια: Δεν αρκεί να δηλώνεις ότι το Καστελλόριζο είναι στην άκρη της Ελλάδας. Πρέπει να κάνεις έναν άνθρωπο να θέλει να ζήσει στην άκρη της Ελλάδας.Η εθνική πολιτική συναντά το δημογραφικόΕδώ η στρατηγική αποκτά και δεύτερη διάσταση.

Το δημογραφικό είναι ίσως η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη απειλή για τη χώρα. Στα ακριτικά νησιά όμως το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, καθώς η πληθυσμιακή συρρίκνωση δεν είναι απλώς οικονομικό ή κοινωνικό ζήτημα. Έχει και εθνική διάσταση. Γι' αυτό και τα κίνητρα για τις οικογένειες αποκτούν διαφορετικό συμβολισμό όταν εφαρμόζονται σε έναν τόπο όπως το Καστελλόριζο.

Η κυβέρνηση ουσιαστικά επιχειρεί να ενώσει δύο προβλήματα σε μία πολιτική:Το δημογραφικό της Ελλάδας και την ανάγκη ενίσχυσης του ανθρώπινου αποτυπώματος στα σύνορα.Και αυτή είναι μια πολιτικά πολύ ισχυρή σύνδεση.

Από τα Rafale στα σχολεία

Το ενδιαφέρον είναι ότι το νέο αφήγημα δεν σταματά στα χρήματα. Η ανάπτυξη υποδομών, οι συγκοινωνίες, η υγεία, η εκπαίδευση, οι κατοικίες για δημοσίους υπαλλήλους και οι βασικές υπηρεσίες αποτελούν στην πραγματικότητα μέρος της ίδιας στρατηγικής.

Γιατί τι νόημα έχει να δώσεις επίδομα σε μια οικογένεια για να εγκατασταθεί σε ένα ακριτικό νησί εάν δεν έχει σχολείο για τα παιδιά της;

Τι νόημα έχει να ζητάς από έναν γιατρό να μείνει μόνιμα εάν δεν υπάρχει κατοικία;Τι νόημα έχει να μιλάς για ανάπτυξη εάν η πρόσβαση στο νησί παραμένει δύσκολη;

Επομένως, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι συνολικότερο:Ισχυρό σύνορο σημαίνει ισχυρή κοινωνία πίσω από το σύνορο.Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η αμυντική πολιτική συναντά την αναπτυξιακή πολιτική.

Το μήνυμα στην Τουρκία χωρίς πολεμική ρητορική

Υπάρχει όμως και η εξωτερική διάσταση.Το Καστελλόριζο δεν είναι ένα τυχαίο σημείο στον χάρτη. Είναι ένα νησί με τεράστιο συμβολικό και γεωπολιτικό βάρος.Ο Μητσοτάκης επιλέγει να στείλει μήνυμα αποφασιστικότητας χωρίς να επενδύσει στη λογική της έντασης.

Η γραμμή «δεν απειλούμε κανέναν, αλλά δεν δεχόμαστε απειλές και υποδείξεις από κανέναν» συμπυκνώνει αυτή την προσέγγιση. Αποτροπή χωρίς λεονταρισμούς. Διάλογος χωρίς υποχωρήσεις.Πολιτικά, πρόκειται για μια προσπάθεια να κρατηθεί η ισορροπία ανάμεσα σε δύο ακροατήρια: τον ψηφοφόρο που απαιτεί σκληρή στάση στα εθνικά θέματα και τον πολίτη που δεν θέλει η Ελλάδα να οδηγείται διαρκώς σε μια νέα κρίση με την Τουρκία.

Το στοίχημα της υλοποίησης

Βεβαίως, εδώ αρχίζουν και τα δύσκολα. Γιατί ένα τέτοιο σχέδιο κρίνεται στην πράξη και όχι στις ομιλίες.Το πραγματικό τεστ για την κυβέρνηση δεν είναι αν μπορεί να ανακοινώσει οικονομικά κίνητρα. Είναι αν μπορεί να δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία μια οικογένεια θα πει:«Μπορώ να ζήσω εδώ. Μπορώ να μεγαλώσω εδώ τα παιδιά μου. Μπορώ να δουλέψω εδώ. Έχω σχολείο, γιατρό, μετακίνηση και εισόδημα».

Εάν αυτό συμβεί, τότε το Καστελλόριζο μπορεί να αποτελέσει μοντέλο για μια ευρύτερη πολιτική στα ακριτικά νησιά.Εάν όχι, υπάρχει ο κίνδυνος να μείνει άλλη μία εξαγγελία υψηλού συμβολισμού.

Στην πραγματικότητα, ο πρωθυπουργός επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο πολιτικό αφήγημα για τα σύνορα.Όχι μόνο «αγοράζουμε όπλα και ενισχύουμε την αποτροπή».Αλλά:«Κρατάμε τους ανθρώπους στα σύνορα, φέρνουμε νέες οικογένειες, δημιουργούμε υποδομές, στηρίζουμε τα παιδιά και κάνουμε τα ακριτικά νησιά βιώσιμους τόπους ζωής».

Είναι μια αλλαγή οπτικής που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική.

Γιατί η εθνική κυριαρχία, στο τέλος της ημέρας, δεν είναι μόνο μια γραμμή πάνω στον χάρτη.Είναι και η παρουσία ανθρώπων πίσω από αυτή τη γραμμή.

Και αυτό ακριβώς φαίνεται να είναι το νέο δόγμα που επιχειρεί να οικοδομήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης:Από την αποτροπή στην κατοίκηση. Από τα σύνορα ως στρατιωτική γραμμή, στα σύνορα ως ζωντανή ελληνική κοινωνία.

Διαβάστε επίσης