«Ήμασταν σε ένα πλοίο για 4 μήνες»: Ο Νόλαν αποκαλύπτει όλες τις άγνωστες πτυχές του «the Odyssey»

Για τον σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν, ο σπόρος που εξελίχθηκε στην πολυαναμενόμενη ταινία «the Odyssey», που κάνει πρεμιέρα στις 17 Ιουλίου στις ΗΠΑ, φυτεύτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Ο Νόλαν είχε μόλις ολοκληρώσει το «Insomnia», το ψυχολογικό θρίλερ του με τους Αλ Πατσίνο και Ρόμπιν Γουίλιαμς, όταν του ανατέθηκε η σκηνοθεσία της ταινίας «Τροία», ενός επικού δράματος εμπνευσμένου από την Ιλιάδα, με πρωταγωνιστή τον Μπραντ Πιτ.

Τελικά, όμως, υπενθυμίζει ο Independent, το εγχείρημα δεν προχώρησε – ο Βόλφγκανγκ Πέτερσεν, ο οποίος είχε συντάξει το σενάριο, ζήτησε πίσω το έργο όταν ένα άλλο από τα σχέδιά του ακυρώθηκε, και ο Νόλαν αναγκάστηκε να αποχωρήσει. Ωστόσο, η εμπειρία αυτή δεν ήταν εντελώς άχρηστη.

Ένας «Δούρειος Ίππος» που χρειάστηκε 20 χρόνια για να κατασκευαστεί

«Όταν μου είχε ανατεθεί για λίγο η σκηνοθεσία της ταινίας “Τροία”, σκέφτηκα πολύ τον Δούρειο Ίππο και το πώς θα τον απεικόνιζα ώστε να φαίνεται πιστευτός», λέει στη βρετανική ιστοσελίδα ο δημοφιλής σκηνοθέτης και συνεχίζει: «Εδώ και 20 χρόνια έχω στο μυαλό μου την εικόνα αυτού του αλόγου που βυθίζεται στην άμμο».

Αυτή η εικόνα – που χρειάστηκε δύο δεκαετίες για να δημιουργηθεί – είναι το πρώτο πράγμα που βλέπουν οι θεατές όταν παρακολουθούν το «the Odyssey» του Νόλαν που είναι βασισμένο στην «Οδύσσεια» του Ομήρου.

Από τότε που δεν κατάφερε να σκηνοθετήσει την «Τροία», ο Νόλαν έχει αναδειχθεί σε βασιλιά του Χόλιγουντ, σκηνοθετώντας εννέα ταινίες – μεταξύ των οποίων η τριλογία «Ο Σκοτεινός Ιππότης» (2005-12), το «Inception» (2010) και το «Interstellar» (2014) – οι οποίες συνολικά έχουν αποφέρει περισσότερα από 7 δισ. δολάρια στα παγκόσμια ταμεία.

Η Οδύσσεια του Νόλαν για να δημιουργήσει την «Οδύσσεια»

Όμως, η δημιουργία της «Οδύσσειας» δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση – το ποίημα είναι γεμάτο από γιγαντιαίες σκηνές, καθώς ο Οδυσσέας (Ματ Ντέιμον) και οι στρατιώτες του συναντούν μια ποικιλία τεράτων, θεών και μυθικών εχθρών στο ταξίδι της επιστροφής τους μετά τον Τρωικό Πόλεμο.

Ο Νόλαν γνώριζε ότι, για να ικανοποιήσει αυτή τη συγκεκριμένη επιθυμία του, χρειαζόταν τους πόρους για να το καταφέρει. Και χάρη στην άνευ προηγουμένου επιτυχία του «Oppenheimer», που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας το 2023, τα κατάφερε.

Ο Νόλαν απέκτησε την ελευθερία να γυρίσει την «Οδύσσεια» με όποιον τρόπο επέλεγε: «Μετά την ταινία “Oppenheimer”, η οποία γνώρισε πολύ μεγαλύτερη επιτυχία από ό,τι είχαμε φανταστεί ποτέ, σου ανοίγεται μια ευκαιρία», εξηγεί.

«Έχεις την ευκαιρία να κάνεις κάτι που διαφορετικά δεν θα μπορούσες. Και έτσι, η κλίμακα της ταινίας “The Odyssey” και όλα όσα απαιτούσε, έγιναν ξαφνικά εφικτά.»

Με τα τεχνικά στοιχεία να έχουν πλέον γίνει πραγματικότητα – συμπεριλαμβανομένης μιας νέας, πρωτοποριακής κάμερας IMAX που του επέτρεψε να γυρίσει ολόκληρη την ταινία σε αυτό το φορμάτ (πρωτοποριακή κίνηση στον κινηματογράφο) – ο Νόλαν άρχισε να μεταφέρει τους οραματισμούς του του στην οθόνη.

Πώς το «The Odyssey» δοκίμασε τα όρια του Νόλαν

Ο σκηνοθέτης δεν είναι άγνωστος στην πίεση: αναποδογύρισε ένα φορτηγό 18 τροχών στο κέντρο του Σικάγου για την ταινία «The Dark Knight» (2008), κατασκεύασε έναν περιστρεφόμενο μεταλλικό κύλινδρο μήκους 100 ποδιών για να πραγματοποιήσει τη σκηνή του διαδρόμου μηδενικής βαρύτητας στην ταινία «Inception» και κινηματογράφησε πραγματικές εκρήξεις για την ατομική έκρηξη στην ταινία «Oppenheimer».

Όμως, τα όριά του δοκιμάστηκαν περισσότερο από ποτέ στο «The Odyssey». Όπως θυμάται, οι σκηνές που διαδραματίζονται στον ανοιχτό ωκεανό, για τις οποίες το καστ και το συνεργείο γυρίσανε πάνω σε ένα πλοίο για τέσσερις μήνες, αποδείχθηκαν τεράστια πρόκληση.

«Όταν έγραφα το σενάριο, κάθε φορά που έγραφα κάτι που συνέβαινε σε πλοίο, σκεφτόμουν: “Αχ, πρέπει οπωσδήποτε να είμαστε σε πλοία;” Επειδή ξέρω τι σημαίνει να γυρίζεις σκηνές σε ανοιχτή θάλασσα. Και μου έλεγαν: “Λοιπόν, είναι η “Οδύσσεια”, οπότε ναι. Το να έχουμε ένα αρχαίο σκάφος, και μια βάρκα κατασκευασμένη σύμφωνα με εκείνες τις αρχαίες προδιαγραφές – όπου όλα είναι ξύλινα – και να βρισκόμαστε σε ανοιχτή θάλασσα με τους ηθοποιούς και το συνεργείο, ήταν μια πολύ δύσκολη αποστολή», εξιστορεί ο σκηνοθέτης μιλώντας στο βρετανικό μέσο.

Για αυτές τις σκηνές, ο Νόλαν είχε τη βοήθεια του Νιλ Άντριους, του ίδιου συντονιστή των πεζοναυτών με τον οποίο είχε συνεργαστεί στο πολεμικό δράμα του 2017 «Δουνκέρκη» («είναι ο καλύτερος στον κλάδο», είπε χαρακτηριστικά), ενώ το καστ, συμπεριλαμβανομένων των Ντέιμον και Χίμες Πατέλ, συνεργάστηκε αρμονικά και «ενσωματώθηκε στο πλήρωμα του πλοίου που χρησιμοποιούσαμε».

«Αυτοί οι τύποι – το πλήρωμα του Οδυσσέα – έμαθαν πώς να κωπηλατούν το σκάφος», λέει ο Νόλαν και συνεχίζει:

«Έμαθαν πώς να σηκώνουν το κατάρτι, πώς να σηκώνουν τα πανιά. Και έτσι, όταν φτάσαμε εκεί με την κάμερά μας, ξέρεις, ο Χόιτε [βαν Χόιτεμα, διευθυντής φωτογραφίας] κι εγώ βρισκόμασταν στο δικό μας κατάστρωμα. Γυρίζαμε τη σκηνή σαν να ήταν ντοκιμαντέρ. Ήταν πραγματικά συναρπαστικό. Αλλά, ήταν δύσκολο. Ήταν δύσκολο για όλους.»

Τα γυρίσματα οδήγησαν τον Νόλαν σε όλη την Ευρώπη – στο Μαρόκο, την Ιταλία και, φυσικά, την Ελλάδα – αλλά και στις ακτές του Moray Firth στη Σκωτία, για τις ξεχωριστές σκηνές με τη βρετανίδα ηθοποιό Σαμάνθα Μόρτον. Η επιλογή της Μόρτον για τον ρόλο της θεάς Κίρκης – μιας ισχυρής μάγισσας και εμπόδιο στο εφιαλτικό ταξίδι του Οδυσσέα προς την πατρίδα – ήταν απαραίτητη για τον Νόλαν, αν και «παραλίγο να μην γίνει» λόγω του φορτωμένου προγράμματος της ηθοποιού: «Πάντα ήθελα να συνεργαστώ μαζί της. Ήξερα ότι θα πρόσφερε κάτι απίστευτο στην ταινία».

Το στοιχείο του τρόμου

Αυτές οι σκηνές έδωσαν επίσης τη δυνατότητα στον Νόλαν να εκφράσει τον εσωτερικό του λάτρη του τρόμου. Ο σκηνοθέτης έχει ασχοληθεί και στο παρελθόν με το είδος αυτό – για παράδειγμα, στο «Oppenheimer», στη σκηνή όπου ο φυσικός που υποδύεται ο Κίλιαν Μέρφι φαντάζεται τα θύματα της ατομικής βόμβας λίγο μετά τη ρίψη της στην Χιροσίμα, παρατηρεί ο Independent.

Στο «The Odyssey», όμως, ο Νόλαν σκηνοθετεί την πρώτη του ακολουθία σκηνών που δεν θα έδειχνε καθόλου παράταιρη σε μια ολοκληρωμένη ταινία τρόμου.

«Θέλαμε να αξιοποιήσουμε το στοιχείο του τρόμου», εξήγησε. «Είμαι μεγάλος οπαδός των ταινιών τρόμου. Πιστεύω ότι είναι το πιο έντονο και, κατά κάποιον τρόπο, το πιο καθαρά κινηματογραφικό από όλα τα είδη, όπου προσπαθείς πραγματικά να επηρεάσεις άμεσα το κοινό με τον ήχο και την εικόνα. Προσκάλεσα τους συνεργάτες μου στα ειδικά εφέ και τα οπτικά εφέ να το πετύχουν αυτό, και βρήκαν απίστευτες λύσεις. Αυτό σήμαινε ότι καταφέραμε να φτάσουμε εκεί και να γυρίσουμε τη Σαμάνθα απλά να υποδύεται, να είναι απόλυτα βυθισμένη στον χαρακτήρα της, και ήταν συναρπαστικό να παρακολουθώ τη δουλειά της».

Το όραμα μιας ταινίας γυρισμένης εξ ολοκλήρου σε IMAX

Ο Νόλαν διοργανώνει ειδικές προβολές για τους ηθοποιούς και το συνεργείο του πριν από κάθε ταινία που γυρίζει. Για την «Οδύσσεια», η προετοιμασία περιελάμβανε ταινίες όπως το «Αντρέι Ρουμπλιόφ» (1966) του Αντρέι Ταρκόφσκι, το φεουδαρχικό κλασικό «Ραν» (1985) του Ακίρα Κουροσάβα και το «Ο Τελευταίος Πειρασμός του Χριστού» (1988) του Μάρτιν Σκορσέζε.

Και ενώ η «Οδύσσεια» έχει στοιχεία από αυτές τις ταινίες, αποτελεί μια συναρπαστική κινηματογραφική εμπειρία από μόνη της – χάρη στην κάμερα IMAX, η οποία μεγεθύνει τις ασταμάτητες σκηνές δράσης όσο το δυνατόν περισσότερο, ενώ παράλληλα προσδίδει μια τρυφερή ατμόσφαιρα στις πιο ήσυχες στιγμές με την Άν Χάθαγουεϊ και τον Τομ Χόλαντ, οι οποίοι υποδύονται τη φαινομενικά εγκαταλελειμμένη σύζυγο και τον γιο του Οδυσσέα. Το να γυρίσει μια ταινία εξ ολοκλήρου σε IMAX ήταν φιλοδοξία του Νόλαν από τότε που ήταν έφηβος.

«Ήταν μια πολύ μακρά διαδρομή, που ξεκίνησε με το The Dark Knight», λέει και συνεχίζει: «Αυτή ήταν η πρώτη ταινία όπου μπορέσαμε να πάμε στο IMAX και να πούμε: “Δανείστε μας τις κάμερές σας. Ας το δοκιμάσουμε σε σκηνές όπως η εμφάνιση του Τζόκερ ή η ανατροπή του φορτηγού».

«Όμως δεν μπορούσαμε να γυρίσουμε τις σκηνές με τους διαλόγους, επειδή οι κάμερες κάνουν πολύ, πολύ θόρυβο. Έτσι, γνωρίζοντας ότι θα γυρίζαμε το «The Odyssey», πήγα στην IMAX και είπα: “Κοιτάξτε, αν είναι να γυρίσουμε ποτέ μια ολόκληρη ταινία σε IMAX, αυτή είναι η ταινία για να το κάνουμε”», συνέχισε ο σκηνοθέτης.

Κατάφερε να κάνει αυτό το «μακροχρόνιο όνειρο» πραγματικότητα με τη βοήθεια του μέντορά του, Ντέιβιντ Κέιγκλι, ενός πρωτοπόρου στον τομέα της κινηματογραφικής παρουσίασης, ο οποίος σχεδίασε μια λύση που μείωνε τον θόρυβο της κάμερας. Ως αποτέλεσμα, οι συνηθισμένες σκηνές διαλόγου μπορούν πλέον να γυριστούν σε IMAX.

Ο Κέιγκλι απεβίωσε τον Σεπτέμβριο, λίγο μετά την ολοκλήρωση των εργασιών για την ταινία·η κάμερα ονομάστηκε προς τιμήν του, ενώ η ταινία αφιερώθηκε σε αυτόν.

Διαβάστε επίσης