Τα 2 ψέματα που κάθε υγιής σχέση χρειάζεται

Η ειλικρίνεια είναι απαραίτητη σε μια υγιή σχέση, αλλά η απόλυτη ευθύτητα δεν είναι πάντα το ίδιο με τη συναισθηματική ωριμότητα. Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι ορισμένες μικρές μορφές ανεντιμότητας μπορούν να βοηθήσουν τα ζευγάρια να προστατεύσουν τα συναισθήματα ο ένας του άλλου, να αποφύγουν τις περιττές συγκρούσεις και να διατηρήσουν την εγγύτητα.

Η βασική διάκριση είναι το κίνητρο. Ένα ψέμα που «προστατεύει τη σχέση» δεν είναι το ίδιο με την εξαπάτηση που κρύβει προδοσία, οικονομικά προβλήματα, εθισμό, κακοποίηση ή σημαντική ασυμβατότητα. Τα υγιή ζευγάρια χρειάζονται εμπιστοσύνη, αλλά χρειάζονται και διακριτικότητα.

Τι είδους ψέμα μπορεί να προστατεύσει τα συναισθήματα του άλλου;

Ο πρώτος τύπος είναι το λεγόμενο φιλοκοινωνικό (prosocial) ψέμα. Πρόκειται για ένα μικρό ψέμα που λέγεται για να υποστηρίξει, να παρηγορήσει ή να ενθαρρύνει το άλλο άτομο αντί να το χειραγωγήσει.

Στις σχέσεις, αυτά συχνά εμφανίζονται ως ήπια διαβεβαίωση. Για παράδειγμα, ένας σύντροφος μπορεί να επαινέσει τη γεύση ενός γεύματος που δεν ήταν τέλειο, να επαινέσει ένα ντύσιμο που σαφώς έχει σημασία για το άλλο άτομο ή να μαλακώσει την κριτική του, όταν η πλήρης ευθύβολη αλήθεια θα προκαλούσε αμηχανία χωρίς να βελτιώσει τίποτα το ουσιαστικό.

Ψυχολογικά, αυτά τα ψέματα λειτουργούν, επειδή οι σχέσεις δεν είναι μόνο ανταλλαγές γεγονότων. Είναι συναισθηματικοί δεσμοί. Οι σύντροφοι συχνά ρωτούν, έμμεσα, «Με εκτιμάς;» ή «Μέτρησε η προσπάθειά μου;» Σε αυτές τις στιγμές, μια τυπικά ακριβής απάντηση μπορεί να είναι λιγότερο χρήσιμη από μια καλοπροαίρετα συμπονετική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να προσποιούμαστε για πάντα. Εάν το ζήτημα επηρεάζει την καθημερινή ζωή, την υγεία, τα οικονομικά, την ανατροφή των παιδιών, το σεξ, την μακροχρόνια συμβατότητα ή κάποια επαναλαμβανόμενη δυσαρέσκεια, τότε απαιτείται ειλικρινής συζήτηση. Αλλά αν η αλήθεια θα πληγώσει μόνο την υπερηφάνεια για κάτι ασήμαντο, η καλοσύνη μπορεί να είναι πιο σημαντική από την απόλυτη ακρίβεια.

Τι είδους ψέμα μπορεί να μειώσει την περιττή σύγκρουση;

Ο δεύτερος τύπος είναι ένα προστατευτικό (protective) ψέμα. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την συγκράτηση ενός μικρού εκνευρισμού, την μη έκφραση κάθε φευγαλέας σύγκρισης ή την επιλογή να μην μετατραπεί κάθε ασήμαντη ενόχληση σε συζήτηση για τη σχέση.

Κάθε ζευγάρι έχει μικρές συνήθειες που θα μπορούσαν να γίνουν στόχοι: το μάσημα δυνατά, το να αφήνει ένα συρτάρι ανοιχτό, την επανάληψη μιας ιστορίας, το μουρμούρισμα ενώ εργάζεται. Το να επισημαίνει κανείς κάθε εκνευρισμό που του προκαλεί ο άλλος, μπορεί να δημιουργήσει ένα κλίμα επιτήρησης, όπου και οι δύο σύντροφοι αισθάνονται ότι ο άλλος τους διορθώνει συνεχώς.

Τα προστατευτικά ψέματα λειτουργούν, διατηρώντας την αξιοπρέπεια και τη συναισθηματική ασφάλεια. Επιτρέπουν στους συντρόφους να ανέχονται μικρές ατέλειες χωρίς να κάνουν τη σχέση να μοιάζει με μια διαρκή… αξιολόγηση απόδοσης.

Αυτό δεν είναι το ίδιο με τη σιωπή γύρω από σοβαρές βλάβες. Εάν μια συμπεριφορά προκαλεί συνεχή δυσφορία, ξεπερνά τα όρια ή επηρεάζει τον σεβασμό, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί. Αλλά πολλοί περαστικοί εκνευρισμοί δεν χρειάζεται να γίνουν «στιγμές αποκάλυψης της αλήθειας». Μερικές φορές η αυτοσυγκράτηση είναι μέρος της αγάπης.

Πότε αυτά τα ψέματα γίνονται ανθυγιεινά;

Αυτά τα ψέματα γίνονται ανθυγιεινά όταν προστατεύουν την αποφυγή και όχι τη σχέση. Μια μικρή καλοσύνη γίνεται επιζήμια, εάν εμποδίζει την πραγματική επικοινωνία, κρύβει δυσαρέσκεια ή αρνείται σε έναν σύντροφο τις πληροφορίες που χρειάζεται για να κάνει επιλογές.

Το ψέμα δεν είναι υγιές όταν περιλαμβάνει:

• Απιστία ή συναισθηματική προδοσία
• Οικονομικό απόρρητο
• Χρήση ουσιών ή εθισμό
• Σημαντικά ζητήματα υγείας ή ασφάλειας
• Χειραγώγηση ή έλεγχο
• Επαναλαμβανόμενες αθετημένες υποσχέσεις
• Κάλυψη θυμού μέχρι να γίνει περιφρόνηση

Ένα χρήσιμο «τεστ» είναι εάν το ψέμα προστατεύει τα συναισθήματα του συντρόφου χωρίς να αλλάζει την ικανότητά του να συναινεί, να εμπιστεύεται ή να παίρνει τεκμηριωμένες αποφάσεις: Εάν το ψέμα θα έμοιαζε με προδοσία εάν ανακαλυπτόταν, πιθανότατα δεν είναι «προστατευτικό».

Πώς μπορούν τα ζευγάρια να εξισορροπήσουν την ειλικρίνεια και την καλοσύνη;

Η πιο υγιής εναλλακτική λύση στην απόλυτη ειλικρίνεια είναι η συμπονετική ειλικρίνεια. Αυτό σημαίνει να λες την αλήθεια όταν έχει πραγματικά σημασία, αλλά να επιλέγεις προσεκτικά τον χρόνο, τον τόνο και τη διατύπωση.

Αντί να πεις «το φαγητό σήμερα ήταν χάλια», ένας σύντροφος μπορεί να πει «μου άρεσε που έκανες την προσπάθεια. Ίσως την επόμενη φορά να μπορούμε να δοκιμάσουμε μια διαφορετική συνταγή». Αντί να επικρίνουν κάθε μικρή συνήθεια, μπορεί να φυλάξουν τη συζήτηση για μοτίβα που πραγματικά επηρεάζουν την εγγύτητα.

Οι ισχυρές σχέσεις δεν χτίζονται με βάση το συνεχές φιλτράρισμα, αλλά ούτε και με βάση τη συνεχή έκθεση. Στόχος είναι να είσαι αρκετά ειλικρινής, για να διατηρήσεις την εμπιστοσύνη και αρκετά ευγενικός για να διατηρήσεις τη συναισθηματική ασφάλεια.

Συμπέρασμα

Τα δύο «ψέματα» που περιγράφουν οι ψυχολόγοι είναι τα φιλοκοινωνικά ψέματα και τα προστατευτικά ψέματα. Τα φιλοκοινωνικά ψέματα μαλακώνουν τις μικρές αλήθειες, για να υποστηρίξουν την αυτοπεποίθηση του άλλου συντρόφου. Τα προστατευτικά ψέματα αποφεύγουν την περιττή συναισθηματική βλάβη για μικρά ζητήματα.

Χρησιμοποιούμενα με φειδώ, μπορούν να βοηθήσουν τα ζευγάρια να διατηρήσουν τη ζεστασιά, την αξιοπρέπεια και την εγγύτητα. Χρησιμοποιούμενα για να κρύψουν σοβαρά προβλήματα, βλάπτουν την εμπιστοσύνη.

Ο πιο υγιής κανόνας είναι απλός: να είσαι ειλικρινής για ό,τι έχει σημασία, ευγενικός για ό,τι δεν έχει και ποτέ να μην χρησιμοποιείς την «προστασία» ως δικαιολογία για χειραγώγηση ή προδοσία.

Πηγές:
psychologytoday.com
tandfonline.com
swps.edu.pl
onlinelibrary.wiley.com
phys.org