Το πιο παράξενο μανιτάρι στη Γη κάνει τους ανθρώπους να βλέπουν μικροσκοπικά ξωτικά στο πιάτο τους
Lanmaoa asiatica: Το μυστηριώδες μανιτάρι που σε κάνει να βλέπεις «λιλιπούτειες ψευδαισθήσεις»!
Το Lanmaoa asiatica είναι ένα μανιτάρι από τη νοτιοδυτική Κίνα, που έχει γίνει διάσημο για ένα εξαιρετικά περίεργο σύνδρομο δηλητηρίασης: οι άνθρωποι που το τρώνε ωμό ή μισομαγειρεμένο βιώνουν συχνά την ίδια έντονη οπτική ψευδαίσθηση: βλέπουν μικροσκοπικές ανθρωπόμορφες φιγούρες ή φανταστικά όντα να κινούνται γύρω τους και μέσα στο πιάτο τους!
Αυτές οι «λιλιπούτειες ψευδαισθήσεις» ακούγονται… λαογραφικές, αλλά νοσοκομειακές καταγραφές από τη Γιουνάν της Κίνας έχουν περιγράψει το φαινόμενο σε εκατοντάδες ασθενείς. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη ποια χημική ουσία το προκαλεί.
Τι είναι το Lanmaoa asiatica;
Το L. asiatica ανήκει στην οικογένεια μυκητών Boletaceae και περιγράφηκε επίσημα ως μέρος ενός νέου γένους μανιταριού το 2015. Πωλείται και τρώγεται ως ένα πολύτιμο άγριο μανιτάρι στη Γιουνάν και είναι γνωστό ότι γίνεται μπλε όταν κόβεται. Οι περισσότερες αναφερόμενες δηλητηριάσεις αφορούν την κατανάλωση ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων τέτοιων μανιταριών.
Μια νοσοκομειακή μελέτη του 2023 εξέτασε 398 οξείες δηλητηριάσεις από L. asiatica που αντιμετωπίστηκαν στη Γιουνάν κατά την περίοδο 2020-2021. Παραισθήσεις εμφανίστηκαν στο 90,7% των ασθενών, με αναφορές και για παραλήρημα, ζάλη και μανία. Τα συμπτώματα εμφανίστηκαν συνήθως 12-24 ώρες μετά την κατανάλωση του μανιταριού και δεν καταγράφηκαν θάνατοι ή σημαντικές ανωμαλίες στις εξετάσεις ήπατος, νεφρών, καρδιάς ή πήξης αίματος.
Μια άλλη μελέτη επί 81 ασθενών το 2024 διαπίστωσε, ότι οι οπτικές ψευδαισθήσεις ήταν το πιο συνηθισμένο πρώτο σύμπτωμα, που εμφανίστηκε στο 69,1% των περιπτώσεων. Πολλοί ασθενείς εμφάνισαν επίσης ναυτία, έμετο, κόπωση ή ζάλη, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για δηλητηρίαση και όχι για μια προβλέψιμη ψυχεδελική εμπειρία… αναψυχής.
Μανιτάρια Lanmaoa asiatica
Γιατί όσοι τρώνε αυτά τα μανιτάρια βλέπουν μικροσκοπικούς ανθρώπους ή «ξωτικά»;
Οι επαναλαμβανόμενες ίδιες ψευδαισθήσεις είναι το κομμάτι του μυστηρίου, που οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν. Οι «λιλιπούτειες παραισθήσεις» είναι ένας ιατρικός όρος για παραισθήσεις κατά τις οποίες οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται μικροσκοπικούς ανθρώπους, ζώα ή φανταστικές φιγούρες. Το όνομα προέρχεται από τους μικροσκοπικούς κατοίκους της Λιλιπούτ στο βιβλίο «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ».
Μια μελέτη του 1991 περιέγραψε για πρώτη φορά εκατοντάδες περιπτώσεις δηλητηρίασης από μανιτάρια που αφορούσαν μικροσκοπικές φιγούρες, οι οποίες εμφανίζονταν σε ρούχα, πιάτα και αλλού στο περιβάλλον. Πρόσφατες αναφορές από τη Γιουνάν περιγράφουν παρόμοια μικρά ανθρωπάκια να σκαρφαλώνουν σε έπιπλα ή να κινούνται στα δωμάτια.
Ωστόσο, θα ήταν απόλυτο να πούμε ότι όλοι βλέπουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Κλινικές μελέτες καταγράφουν παρόμοιες παραισθήσεις πολύ συχνά, αλλά δεν αναφέρουν όλοι οι ασθενείς μικροσκοπικούς ανθρώπους, ενώ οι παλαιότερες αναφορές προηγούνται της σύγχρονης ταξινομικής ταυτοποίησης του L. asiatica.
Είναι αυτό ένα ακόμα «μαγικό μανιτάρι» ψιλοκυβίνης;
Όχι. Μια πρόσφατη μελέτη στο Mycologia αλληλούχησε 53 δείγματα σε όλο το γένος Lanmaoa και έψαξε στο γονιδίωμα του L. asiatica για γνωστές οδούς που παράγουν ψιλοκυβίνη ή ιβοτενικό οξύ, μια άλλη ψυχοδραστική ουσία στα μανιτάρια. Οι ερευνητές δεν βρήκαν κανένα από τα δύο.
Αυτό εγείρει την πιθανότητα το L. asiatica να περιέχει μια μέχρι σήμερα άγνωστη ψυχοδραστική ένωση ή οδό. Τα χημικά εκχυλίσματα αλλάζουν επίσης τη συμπεριφορά σε ποντίκια, προκαλώντας αρχικά υπερκινητικότητα και αργότερα μια κατάσταση που μοιάζει με λήθαργο, ενώ οι ερευνητές κλασματοποιούν αυτά τα εκχυλίσματα για να εντοπίσουν το ενεργό μόριο. Ο μηχανισμός του ανθρώπινου εγκεφάλου πίσω από τις μικροσκοπικές ψευδαισθήσεις παραμένει άγνωστος.
Πόσο καιρό μπορούν να διαρκέσουν οι ψευδαισθήσεις;
Αυτός είναι ένας άλλος τρόπος με τον οποίο το σύνδρομο από το μανιτάρι L. asiatica διαφέρει από την τυπική εικόνα ενός σύντομου ψυχεδελικού «ταξιδιού». Κλινικές αναφορές δείχνουν ότι τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα μπορούν να ξεκινήσουν πολλές ώρες μετά την κατανάλωση του μανιταριού και να επιμένουν για ημέρες. Στην μελέτη του 2024, οι περισσότεροι ασθενείς ανάρρωσαν εντός 1 έως 5 ημερών.
Τα γενικά καλά αποτελέσματα που αναφέρονται σε αυτές τις μελέτες δεν πρέπει να εκληφθούν ως απόδειξη ότι το μανιτάρι είναι ασφαλές. Οι ψευδαισθήσεις, το παραλήρημα και ο μειωμένος συντονισμός μπορούν από μόνα τους να δημιουργήσουν κινδύνους και τα άγρια μανιτάρια μπορεί να αναγνωριστούν λανθασμένα ή να αναμειχθούν με πιο επικίνδυνα είδη. Οι αναφορές ότι το σχολαστικό μαγείρεμα μειώνει αυτό το συγκεκριμένο σύνδρομο δεν αποτελούν γενικό κανόνα ότι το μαγείρεμα καθιστά τα δηλητηριώδη άγρια μανιτάρια ασφαλή.
Είναι οι ψευδαισθήσεις «μικροσκοπικών ανθρώπων» μοναδικές γι’ αυτό το μανιτάρι;
Όχι. Μια συστηματική ανασκόπηση διαπίστωσε λιλιπούτειες ψευδαισθήσεις σε ποικίλες ψυχιατρικές, νευρολογικές, οπτικές και σχετιζόμενες με ουσίες παθήσεις.
Αυτό που καθιστά το L. asiatica επιστημονικά ασυνήθιστο είναι η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση αυτού του συγκεκριμένου τύπου οπτικής εμπειρίας μετά την κατάποση σε τόσους πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους.
Συμπέρασμα
Το μανιτάρι Lanmaoa asiatica βρίσκεται στο επίκεντρο της τοξικολογίας, της νευροεπιστήμης και ενός άλυτου χημικού μυστηρίου. Τα στοιχεία υποστηρίζουν ένα πραγματικό και ξεχωριστό σύνδρομο δηλητηρίασης, αλλά οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην γνωρίζουν την ένωση που ευθύνεται ή γιατί τόσοι πολλοί βλέπουν τόσο συχνά παρόμοιες μικροσκοπικές φιγούρες.
Η ασφαλέστερη ερμηνεία δεν είναι «ένα νέο μαγικό μανιτάρι», αλλά μια ασυνήθιστη δηλητηρίαση από άγρια τροφή, της οποίας οι επιπτώσεις παραμένουν ατελώς κατανοητές.
Πηγές:
