Τα μικρά κίτρινα σημάδια στα μάτια που ίσως είναι ένδειξη για καρδιακά και εγκεφαλικό
Ξανθέλασμα: Αιτίες, συμπτώματα και η σύνδεσή του με τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Το ξανθέλασμα αποτελείται από κίτρινες εναποθέσεις χοληστερόλης, που σχηματίζονται γύρω από τα βλέφαρα, συνήθως κοντά στις εσωτερικές γωνίες των ματιών. Τα μορφώματα αυτά είναι καλοήθη, αλλά μπορούν να υποδηλώνουν μη φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα και, ενδεχομένως, αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Τι είναι το ξανθέλασμα;
Το ξανθέλασμα των βλεφάρων (xanthelasma palpebrarum) είναι ο πιο συχνός τύπος ξανθώματος, δηλαδή μιας εναπόθεσης κυττάρων γεμάτων λιπίδια στο δέρμα. Οι πλάκες αυτές είναι συνήθως:
- Κίτρινες ή ωχρές
- Επίπεδες ή ελαφρώς υπερυψωμένες
- Μαλακές ή σκληρές
- Ανώδυνες
Συνήθως δεν επηρεάζουν την όραση. Πολλοί με ξανθέλασμα έχουν υψηλή χοληστερόλη ή άλλη διαταραχή των λιπιδίων, ωστόσο τα φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης δεν αποκλείουν την εμφάνισή του.
Πώς συνδέεται το ξανθέλασμα με την καρδιοπάθεια;
Η σύνδεση είναι βιολογικά εύλογη: το ξανθέλασμα αντικατοπτρίζει την εναπόθεση χοληστερόλης στους ιστούς, ενώ η αθηροσκλήρωση περιλαμβάνει τη συσσώρευση λιπιδίων στα τοιχώματα των αρτηριών. Ωστόσο, το κατά πόσον το ξανθέλασμα αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα για καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στην ιατρική κοινότητα.
Μια πρόσφατη μεγάλη μελέτη στο Atheroclerosis συνέκρινε σχεδόν 18.000 ενήλικες με ξανθέλασμα με αντίστοιχες ομάδες ελέγχου. Ακόμη και αφότου συνυπολογίστηκαν σχετικοί παράγοντες, όπως επίπεδα χοληστερόλης, υπέρταση, διαβήτης, παχυσαρκία, κάπνισμα κ.α., τα άτομα με ξανθέλασμα παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά εμφράγματος του μυοκαρδίου, εγκεφαλικού επεισοδίου και παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου.
Σε διάστημα 10 ετών:
- έμφραγμα του μυοκαρδίου είχε συμβεί στο 3,13% της ομάδας με ξανθέλασμα έναντι 1,73% της ομάδας ελέγχου
- εγκεφαλικό επεισόδιο σημειώθηκε στο 3% έναντι 1,53%
ΠΡΟΣΟΧΗ: Επειδή επρόκειτο για μελέτη παρατήρησης, ΔΕΝ μπορεί να αποδειχθεί ότι το καθαυτό ξανθέλασμα προκαλεί καρδιαγγειακή νόσο.
Συμφωνούν οι παλαιότερες έρευνες;
Σε μεγάλο βαθμό ναι, αλλά όχι απόλυτα. Μια δανέζικη μελέτη παρακολούθησης (cohort study) στο BMJ επί 12.745 ατόμων, με διάρκεια έως και 33 έτη, διαπίστωσε ότι το ξανθέλασμα συνδέεται ανεξάρτητα με το έμφραγμα του μυοκαρδίου και την ισχαιμική καρδιοπάθεια, αφότου συνυπολογίστηκε η χοληστερόλη και άλλοι παράγοντες κινδύνου. Δεν διαπιστώθηκε σημαντική συσχέτιση με το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Μια συστηματική ανασκόπηση του 2022, η οποία περιέλαβε 13.476 συμμετέχοντες, δεν διαπίστωσε στατιστικά σημαντική αύξηση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων συνολικά. Ωστόσο, μετά την εξαίρεση μιας μελέτης που παρουσίαζε σοβαρό κίνδυνο μεροληψίας, το ξανθέλασμα συσχετίστηκε με 65% υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα διαθέσιμα στοιχεία ήταν ενδεικτικά, αλλά ανεπαρκή για τη χρήση του ξανθελάσματος ως μεμονωμένου προγνωστικού δείκτη.
Μια άλλη μετα-ανάλυση διαπίστωσε, ότι τα άτομα με ξανθέλασμα έτειναν να έχουν υψηλότερα επίπεδα ολικής χοληστερόλης, χοληστερόλης LDL και απολιποπρωτεΐνης Β, καθώς και μεγαλύτερο πάχος τοιχώματος της καρωτίδας αρτηρίας.
Επομένως, η νέα μελέτη ενισχύει και διευρύνει τη συσχέτιση αυτή, αλλά δεν διευκρινίζει σε ποιο βαθμό το ξανθέλασμα προσθέτει πληροφορίες πέρα από την καθιερωμένη αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Τι πρέπει να κάνετε αν παρατηρήσετε ξανθέλασμα;
Τα σημάδια αυτά δεν αποτελούν επείγον περιστατικό, αλλά αξίζει να τις δείξετε σε έναν επαγγελματία υγείας. Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει:
- Έλεγχο λιπιδικού προφίλ, συμπεριλαμβανομένης της χοληστερόλης LDL και των τριγλυκεριδίων
- Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης
- Έλεγχο γλυκόζης αίματος ή διαβήτη
- Εξέταση του ιστορικού καπνίσματος και του οικογενειακού ιστορικού
- Αξιολόγηση για κληρονομική υπερχοληστερολαιμία, όπου κρίνεται σκόπιμο
Τα φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης δεν κλείνουν το θέμα, καθώς ο καρδιαγγειακός κίνδυνος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες.
Μπορεί να αφαιρεθεί το ξανθέλασμα;
Ναι. Οι επιλογές περιλαμβάνουν θεραπεία με λέιζερ, κρυοθεραπεία, χημική θεραπεία, ραδιοσυχνότητες και χειρουργική επέμβαση. Υπάρχει πιθανότητα υποτροπής.
Η αφαίρεση γίνεται κυρίως για αισθητικούς λόγους και δεν έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Η μείωση της υψηλής χοληστερόλης είναι σημαντική όταν ενδείκνυται, αλλά ενδέχεται να μην εξαφανίσει τις υπάρχουσες πλάκες.
Συχνές Ερωτήσεις
Μήπως το ξανθέλασμα σημαίνει ότι έχω φραγμένες αρτηρίες;
Όχι. Αποτελεί πιθανό δείκτη κινδύνου και όχι απόδειξη αθηροσκλήρωσης. Ο κίνδυνος πρέπει να αξιολογείται λαμβάνοντας υπόψη τη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση, τον διαβήτη, το κάπνισμα, την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και άλλους σχετικούς παράγοντες.
Μπορεί να εμφανιστεί ξανθέλασμα, όταν η χοληστερόλη είναι φυσιολογική;
Ναι. Πολλοί άνθρωποι με ξανθέλασμα έχουν φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων στις συνήθεις εξετάσεις, γεγονός που αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους η συσχέτιση με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο παραμένει υπό διερεύνηση.
Πρέπει το ξανθέλασμα να αντιμετωπιστεί άμεσα;
Συνήθως όχι. Τα σημάδια είναι ακίνδυνα. Το πιο σημαντικό βήμα είναι ο έλεγχος για τυχόν υποκείμενες διαταραχές των λιπιδίων και για τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Συμπέρασμα
Το καθαυτό ξανθέλασμα είναι αβλαβές, ωστόσο δεν πρέπει πάντα να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως αισθητικό ζήτημα. Νεότερες έρευνες ενισχύουν τις ενδείξεις ότι αυτές οι κιτρινωπές εναποθέσεις ενδέχεται να υποδεικνύουν άτομα με αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου, παρόλο που τα αποτελέσματα παλαιότερων μελετών παρουσιάζουν ορισμένες ασυνέπειες.
Πηγές:
