Χανταϊός: Ποιο είδος μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων – Ποια κυκλοφορούν στα Βαλκάνια

Η πρόσφατη έξαρση χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο με ολλανδική σημαία σήμανε συναγερμό σε παγκόσμιο επίπεδο, αφού οι μνήμες της πανδημίας κορονοϊού είναι ακόμα νωπές. Βέβαια, οι περισσότεροι χανταϊοί εξαπλώνονται από τρωκτικά σε ανθρώπους, αλλά μόνο για έναν υπάρχει τεκμηριωμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο: τον ιό των Άνδεων που ενδημεί στη Νότια Αμερική.

Αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία στην Ευρώπη. Οι ιοί Puumala και Dobrava είναι οι κύριοι ευρωπαϊκοί ορθοχανταϊοί (όπως ονομάζονται κανονικά αυτοί οι ιοί) που προκαλούν ανησυχία, με παρουσία και στα Βαλκάνια, αλλά τα τρέχοντα στοιχεία δεν δείχνουν ότι εξαπλώνονται έτσι απλά από άτομο σε άτομο.

Το ECDC αναφέρει ότι ένα δείγμα ασθενούς στο κρουαζιερόπλοιο βρέθηκε θετικό στον ιό των Άνδεων (ANDV, παραλλαγή ορθοχανταϊού που πρωτο-καταγράφηκε στην ήπειρο της Αμερικής). Επισημαίνει ότι η εξάπλωση του ιού των Άνδεων από άτομο σε άτομο είναι σπάνια αλλά έχει τεκμηριωθεί. Τόνισε, επίσης, ότι ο ANDV δεν μεταδίδεται εύκολα και ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό της Ευρώπης από το συμβάν στο κρουαζιερόπλοιο είναι πολύ χαμηλός, εφόσον εφαρμοστούν μέτρα πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων.

Η περίπτωση του κρουαζιερόπλοιου έγειρε ανησυχίες για μετάδοση από άτομο σε άτομο επειδή εμπλεκόταν ο ιός των Άνδεων και όχι επειδή οι ευρωπαϊκοί χανταϊοί Puumala ή Dobrava συνήθως συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο.

Τι είναι οι ορθοχανταϊοί;

Οι ορθοχανταϊοί προηγουμένως ομαδοποιούνταν στο γένος Hantavirus. Το ECDC τους περιγράφει ως ιούς RNA με περίβλημα, τμηματοποιημένους, αρνητικής αισθητικότητας στην οικογένεια Hantaviridae. Οι ανθρώπινες ασθένειες συνδέονται κυρίως με ορθοχανταϊούς που μεταδίδονται από τρωκτικά.

Σε γενικές γραμμές, προκαλούν δύο κύρια κλινικά πρότυπα:

Αυτή η γεωγραφική διάκριση δεν είναι απόλυτη, επειδή τα ταξίδια μπορούν να μεταφέρουν μολυσμένα άτομα από ήπειρο σε ήπειρο. Αλλά οι φυσικές δεξαμενές παραμένουν περιφερειακά σημαντικές: οι ιοί επιμένουν σε συγκεκριμένους ξενιστές τρωκτικών και οι ανθρώπινες λοιμώξεις συνήθως εμφανίζονται όταν οι άνθρωποι εισπνέουν σκόνη μολυσμένη από ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών.

Ποιοι χανταϊοί είναι γνωστό ότι μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Η απάντηση είναι πιο περιορισμένη απ’ ό,τι νομίζουν πολλοί. Τα τρέχοντα στοιχεία υποστηρίζουν την τεκμηριωμένη μετάδοση από άτομο σε άτομο μόνο για τον ιό των Άνδεων, ο οποίος ενδημεί σε μέρη της Νότιας Αμερικής.

Το ECDC κάνει σαφές ότι, με την αξιοσημείωτη εξαίρεση του ιού των Άνδεων, οι ορθοχανταϊοί δεν μεταδίδονται από άτομο σε άτομο. Επομένως, δεν απαιτείται τακτική απομόνωση και ιχνηλάτηση επαφών για τυπικές λοιμώξεις ορθοχανταϊού εκτός του ANDV.

Γενικά, οι άνθρωποι είναι ως επί το πλείστον «αδιέξοδοι ξενιστές» χανταϊού και η άμεση μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο έχει αναφερθεί μόνο κατά τη διάρκεια κρουσμάτων HCPS (Hantavirus Cardiopulmonary Syndrome) που σχετίζονται με τον ιό των Άνδεων στην Αργεντινή το 2014. Αναφέρει, επίσης, μεμονωμένα ή ύποπτα συμβάντα, όπως μια ύποπτη μετάδοση Puumala μέσω προϊόντων αίματος, αλλά αυτό δεν είναι το ίδιο με τη συνήθη εξάπλωση από άτομο σε άτομο.

Αναφορά του CDC για τις Αναδυόμενες Λοιμώδεις Νόσους υποστηρίζει περαιτέρω την μοναδικότητα του ιού των Άνδεων, σημειώνοντας ότι έχουν τεκμηριωθεί πολλά συμβάντα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο και ότι αυτό το χαρακτηριστικό είναι μοναδικό για τον ANDV μεταξύ όλων των χανταϊών.

Πώς μεταδίδεται ο ιός των Άνδεων μεταξύ των ανθρώπων

Ο ιός των Άνδεων εξακολουθεί να είναι κυρίως μια λοίμωξη που μεταδίδεται από τρωκτικά. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι ασυνήθιστη, αλλά όταν συμβαίνει, σχετίζεται με στενή και παρατεταμένη έκθεση.

Ο ΠΟΥ σημειώνει ότι έχει αναφερθεί περιορισμένη μετάδοση του HPS (Hantavirus Pulmonary Syndrome) από άνθρωπο σε άνθρωπο λόγω του ιού των Άνδεων σε κοινοτικά περιβάλλοντα, που περιλαμβάνουν στενή και παρατεταμένη επαφή, και ότι έχουν καταγραφεί προηγουμένως μολύνσεις εργαζομένων δευτεροβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, αλλά παραμένουν σπάνιες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ιός των Άνδεων συμπεριφέρεται όπως η ιλαρά, η γρίπη ή η COVID-19. Δεν εξαπλώνεται εύκολα μέσω περιστασιακής επαφής. Η ανησυχία είναι μεγαλύτερη σε περιβάλλοντα παρατεταμένης στενής επαφής: νοικοκυριά, στενοί σύντροφοι, φροντιστές και πιθανώς κλειστά περιβάλλοντα όπου συμβαίνει επαναλαμβανόμενη έκθεση πριν από την αναγνώριση της διάγνωσης.

Γι' αυτό το σενάριο του κρουαζιερόπλοιου είχε σημασία: ένα πλοίο είναι ένα κλειστό κοινωνικό περιβάλλον, με κοινόχρηστους χώρους, επαναλαμβανόμενες αλληλεπιδράσεις και καθυστερημένη πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα. Δημιούργησε μια προληπτική ανάγκη για παρακολούθηση των συμπτωμάτων, απομόνωση συμπτωματικών ατόμων, εξετάσεις και προσεκτική επικοινωνία, ακόμη και ενώ ο κίνδυνος για το ευρύτερο κοινό παρέμεινε χαμηλός.

Τι ξέρουμε για τους ορθοχανταϊούς στην Ευρώπη

Η εικόνα του χανταϊού στην Ευρώπη είναι διαφορετική από αυτήν της Νότιας Αμερικής. Το ECDC αναφέρει ότι οι λοιμώξεις από ορθοχανταϊούς σε ανθρώπους στην Ευρώπη προκαλούνται συχνότερα από τον ιό Puumala, ακολουθούμενο από μικρότερο αριθμό κρουσμάτων του ιού Dobrava. Λοιμώξεις από τον ιό της Σεούλ και της Τούλα έχουν επίσης καταγραφεί περιστασιακά.

Η ευρωπαϊκή νόσος συνήθως ομαδοποιείται στην κατηγορία του αιμορραγικού πυρετού HFRS (Hantavirus Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome), αν και η σοβαρότητα ποικίλλει σημαντικά. Ο ιός Puumala συνήθως προκαλεί μια ηπιότερη μορφή που ονομάζεται επιδημική νεφροπάθεια, ενώ ο ιός Dobrava μπορεί να προκαλέσει πιο σοβαρό HFRS. Το ECDC αναφέρει ότι οι λοιμώξεις από Puumala έχουν ποσοστό θνησιμότητας κάτω του 1%, ενώ οι λοιμώξεις από Dobrava είναι γενικά πιο σοβαρές, με αναφερόμενο ποσοστό θνησιμότητας 10-12%.

Στις χώρες της ΕΕ, τα αναφερόμενα κρούσματα ιογενούς αιμορραγικού πυρετού σε ανθρώπους που προκαλούνται από ορθοχανταϊούς κυμαίνονται μεταξύ περίπου 1.500 και 5.000 ετησίως. Το ECDC σημειώνει ότι ο Puumala είναι η πιο συχνά αναγνωρισμένη αιτία, αλλά επειδή πολλές λοιμώξεις από Puumala είναι ήπιες, οι πραγματικοί αριθμοί λοιμώξεων μπορεί να είναι υψηλότεροι απ’ ό,τι δείχνουν τα στοιχεία κοινοποίησης.

Ιός Puumala: Από τη Φινλανδία σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης

Ο ιός Puumala πήρε το όνομά του από την περιοχή Puumala της Φινλανδίας, όπου ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Είναι μια ζωονόσος που ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά σε αυτήν την φινλανδική περιοχή και είναι η κύρια αιτία της επιδημικής νεφροπάθειας, της ηπιότερης μορφής HFRS.

Η φυσική του δεξαμενή είναι ο λεγόμενος «αρουραίος της τρύπας», Myodes glareolus. Μολυσμένοι αρουραίοι μπορούν να μεταφέρουν επίμονη λοίμωξη και να αποβάλλουν τον ιό χωρίς να φαίνονται άρρωστοι. Το ECDC σημειώνει ότι οι αρουραίοι της τρύπας μπορούν να αποβάλλουν τον ιό Puumala εφ' όρου ζωής μόλις μολυνθούν και ότι σε περιπτώσεις επιδημιών η επικράτηση του Puumala στους πληθυσμούς των αρουραίων της τρύπας μπορεί να ξεπεράσει το 70%.

Ο Puumala είναι ιδιαίτερα σημαντικός στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, αλλά δεν περιορίζεται σε μία περιοχή. Η εξάπλωσή του ακολουθεί την οικολογία του αρουραίου της τρύπας, τα δασικά ενδιαιτήματα και τις περιβαλλοντικές συνθήκες που επηρεάζουν τον αριθμό των τρωκτικών. Το ECDC τονίζει ότι οι πληθυσμοί των τρωκτικών, οι χιονισμένοι χειμώνες στη βόρεια Ευρώπη και κάποιες πρακτικές καλλιέργειας σπόρων (seed-crop masting) στην Κεντρική Ευρώπη και τα Βαλκάνια μπορούν να αυξήσουν την πυκνότητα των τρωκτικών και να πυροδοτήσουν περιόδους επιδημιών.

Χανταϊός: Συμπτώματα Puumala στους ανθρώπους

Η λοίμωξη από χανταϊό Puumala μπορεί να είναι ήπια ή να μην γίνει καν αντιληπτή, αλλά οι συμπτωματικές περιπτώσεις μπορεί να είναι κλινικά σημαντικές. Το ECDC περιγράφει το HFRS ως ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από πυρετό και οξεία νεφρική βλάβη, με αυξημένη αγγειακή διαπερατότητα, χαμηλή αρτηριακή πίεση και θρομβοπενία.

Συνήθως ξεκινά με συμπτώματα γρίπης: υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκό πόνο, ναυτία, κοιλιακό άλγος και πόνο στην πλάτη.

Η επιδημική νεφροπάθεια που σχετίζεται με τον χανταϊό Puumala συχνά περιλαμβάνει:

• Πυρετό και ρίγη
• Πονοκέφαλο
• Μυϊκό πόνο
• Πόνο στην πλάτη ή στην κοιλιά
• Ναυτία, έμετο ή διάρροια
• Θολή όραση ή προσωρινή οπτική διαταραχή
• Χαμηλό αριθμό αιμοπεταλίων
• Πρωτεΐνη ή αίμα στα ούρα
• Οξεία νεφρική βλάβη (σε πιο σημαντικές περιπτώσεις)

Οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν νεφρική ανεπάρκεια, έντονη υπόταση, κυκλοφορική ανεπάρκεια, πετέχειες και αιμορραγία.

Μεταδίδεται ο χανταϊός Puumala από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Σύμφωνα με τα τρέχοντα στοιχεία, όχι, τουλάχιστον με τον τρόπο που μπορεί να συμβεί με τον χανταϊό των Άνδεων.

Η μετάδοση του Puumala γίνεται σε μεγάλο βαθμό από τρωκτικά σε άνθρωπο. Η συνήθης οδός είναι η εισπνοή αερολυμένων σωματιδίων μολυσμένων με ούρα, κόπρανα ή σάλιο από μολυσμένους αρουραίους. Ο κίνδυνος αυξάνεται κατά τη διάρκεια της δασοκομίας, της γεωργίας, της κηπουρικής, των στρατιωτικών δραστηριοτήτων, του καθαρισμού υπόστεγων ή της ανατάραξης σκόνης μολυσμένης από τρωκτικά.

Το ECDC σημειώνει ότι το RNA του Puumala έχει ανιχνευθεί στο σάλιο ασθενών, αλλά η ανίχνευση ιικού RNA δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Προσθέτει ότι η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο έχει μέχρι στιγμής αποδειχθεί μόνο για τον ιό των Άνδεων.

Η πρακτική συνέπεια είναι σημαντική: στην Ευρώπη, οι ύποπτες περιπτώσεις Puumala απαιτούν διάγνωση, υποστηρικτική φροντίδα και περιβαλλοντική πρόληψη, αλλά όχι το ίδιο επίπεδο ανησυχίας μετάδοσης από άτομο σε άτομο όπως ένα συμβάν ιού των Άνδεων.

Ιός Dobrava: Ο σοβαρός ευρωπαϊκός χανταϊός που συνδέεται με τα Βαλκάνια

Ο ιός Dobrava, που τώρα ταξινομείται ως Orthohantavirus dobravaense, έχει ισχυρούς ιστορικούς και επιδημιολογικούς δεσμούς με τα Βαλκάνια. Ο ιός χαρακτηρίστηκε για πρώτη φορά από ένα ποντίκι με κίτρινο λαιμό που πιάστηκε στο χωριό Ντόμπραβα στη Σλοβενία (τότε μέρος της Γιουγκοσλαβίας) και σχετικά στελέχη συνδέθηκαν αργότερα με σοβαρό HFRS στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.

Σε σύγκριση με τον Puumala, ο Dobrava είναι λιγότερο συχνός αλλά κλινικά πιο σοβαρός. Το ECDC αναγνωρίζει τον ιό Dobrava ως έναν από τους ευρασιατικούς ορθοχανταϊούς που μπορούν να προκαλέσουν HFRS και σημειώνει ότι στην Ευρώπη, ο Puumala είναι η πιο συχνή αιτία δηλωμένων κρουσμάτων, ακολουθούμενος από μικρότερο αριθμό κρουσμάτων Dobrava.

Ο ιός Dobrava-Βελιγράδι δεν αποτελεί ένα ενιαίο ομοιόμορφο οικολογικό πρόβλημα. Διαφορετικές γενεαλογικές γραμμές σχετίζονται με διαφορετικούς ξενιστές τρωκτικών Apodemus, συμπεριλαμβανομένου του ποντικού με κίτρινο λαιμό και του ριγέ ποντικού αγρού, και η σοβαρότητα μπορεί να ποικίλλει ανά γενεαλογική γραμμή. Στα Βαλκάνια, ο ιός Dobrava είναι ιδιαίτερα σημαντικός επειδή τα δασικά και αγροτικά περιβάλλοντα μπορούν να υποστηρίξουν δεξαμενές τρωκτικών και επειδή οι επιδημίες έχουν ιστορικά επηρεάσει άτομα με έντονη έκθεση σε τρωκτικά, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών, αγροτικών εργατών και ατόμων που ζουν ή εργάζονται κοντά σε περιοχές μολυσμένες από τρωκτικά.

Συμπτώματα Dobrava σε ανθρώπους

Η λοίμωξη από χανταϊό Dobrava συνήθως εμφανίζεται ως HFRS (αιμορραγικός πυρετός από χανταϊό με νεφρικό σύνδρομο), αλλά τείνει να είναι πιο σοβαρή από την λοίμωξη από χανταϊό Puumala.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ξαφνικό υψηλό πυρετό
• Σοβαρό πονοκέφαλο
• Πόνο στους μύες και την πλάτη
• Πόνο στην κοιλιά, ναυτία ή έμετο
• Χαμηλή αρτηριακή πίεση
• Χαμηλό αριθμό αιμοπεταλίων
• Εκδηλώσεις αιμορραγίας σε ορισμένες περιπτώσεις
• Ολιγουρία ή ανουρία (μειωμένη ούρηση ή απουσία ούρων)
• Οξεία νεφρική βλάβη
• Ανάγκη για αιμοκάθαρση (σε σοβαρές περιπτώσεις)
• Σοκ ή πολυοργανικές επιπλοκές (στις πολύ σοβαρές περιπτώσεις)

Το ECDC σημειώνει ότι οι ασθενείς που έχουν μολυνθεί με Dobrava έχουν γενικά σοβαρή νόσο, με συμπτώματα όπως ασκίτη, πλευριτική συλλογή, αιμορραγία, ολιγουρία ή ανουρία και ανάγκη για αιμοκάθαρση.

Γι' αυτόν το λόγον ο χανταϊός Dobrava αξίζει ιδιαίτερης προσοχής στις αναφορές υγείας στα Βαλκάνια: δεν αφορά τόσο την εύκολη εξάπλωση μεταξύ ανθρώπων, αλλά περισσότερο τη σοβαρή νόσο μετά από περιβαλλοντική έκθεση σε μολυσμένα τρωκτικά.

Μεταδίδεται ο χανταϊός Dobrava από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Τα τρέχοντα στοιχεία δεν δείχνουν επιβεβαιωμένη εξάπλωση του χανταϊού Dobrava από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Αυτή είναι μια κρίσιμη λεπτομέρεια σε μια κοινή παρεξήγηση: ο Dobrava μπορεί να είναι επικίνδυνος, αλλά ο κίνδυνος του δεν έγκειται στο ότι εξαπλώνεται αποτελεσματικά μεταξύ ασθενών και επαφών. Η κύρια οδός του είναι η περιβαλλοντική έκθεση από μολυσμένα περιττώματα τρωκτικών, ειδικά μέσω της εισπνοής μολυσμένης σκόνης.

Οι οδηγίες του ECDC είναι σαφείς: εκτός από τον ιό των Άνδεων, οι ορθοχανταϊοί δεν μεταδίδονται από άτομο σε άτομο και η ιχνηλάτηση επαφών και η εύρεση ενεργών κρουσμάτων εκτεθειμένων ατόμων δεν θεωρούνται απαραίτητες για τυπικές επιδημίες ορθοχανταϊού.

Για τα κρούσματα Dobrava στην Ευρώπη και τα Βαλκάνια, η προτεραιότητα δημόσιας υγείας είναι επομένως ο έλεγχος των τρωκτικών, η μείωση της έκθεσης, η έγκαιρη διάγνωση, η υποστηρικτική φροντίδα και η ευαισθητοποίηση των κλινικών ιατρών, όχι η καραντίνα των επαφών με τον τρόπο που θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη για ύποπτο χανταϊό των Άνδεων.

Η θέση των Βαλκανίων στον ευρωπαϊκό χάρτη του χανταϊού

Τα Βαλκάνια βρίσκονται σε μια βιολογικά σημαντική διασταύρωση για τους χανταϊούς. Τα δασικά τους οικοσυστήματα, οι αγροτικοί οικισμοί, το στρατιωτικό ιστορικό, οι γεωργικές εργασίες και οι δεξαμενές των τρωκτικών επηρεάζουν τον κίνδυνο. Ο ιός Ντόμπραβα-Βελιγράδι συνδέεται ιστορικά με την περιοχή, ενώ ο Puumala μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε μέρη της Ευρώπης όπου υπάρχουν αρουραίοι της τρύπας.

Το ECDC τονίζει ότι η Κεντρική Ευρώπη και τα Βαλκάνια μπορεί να βιώσουν επιδημίες μετά από κλιματικά ευαίσθητες εκδηλώσεις σποράς που αυξάνουν τις πυκνότητες τρωκτικών σε μεγάλες περιοχές. Όταν τα μολυσμένα τρωκτικά γίνονται πιο άφθονα, οι ανθρώπινες μολύνσεις μπορούν να αυξηθούν, ειδικά όταν οι άνθρωποι εισέρχονται ή καθαρίζουν μολυσμένους χώρους.

Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί ο κίνδυνος του χανταϊού είναι συχνά εποχιακός και οικολογικός και όχι αποκλειστικά ατομικός. Ο ιός δεν «κυκλοφορεί» μέσω των κοινοτήτων όπως ένας αναπνευστικός ιός. Κυκλοφορεί σιωπηλά στα τρωκτικά και στη συνέχεια φτάνει στους ανθρώπους όταν ισχύουν πρότυπα άμεσης περιβαλλοντικής επαφής.

Πώς διαγιγνώσκονται και αντιμετωπίζονται οι ευρωπαϊκοί χανταϊοί

Η διάγνωση συνήθως εξαρτάται από την κλινική υποψία συν τις εργαστηριακές εξετάσεις. Το ECDC σημειώνει ότι η διάγνωση μπορεί να βασίζεται σε συμπτώματα, πιθανή έκθεση τρωκτικών και ιστορικό ταξιδιών σε περιοχές όπου εμφανίζονται ορθοχανταϊοί. Η εργαστηριακή διάγνωση είναι κυρίως ορολογική, ανιχνεύοντας αντισώματα οξείας φάσης, ενώ τεστ PCR μπορεί να είναι χρήσιμα νωρίς σε ασθένειες ή σοβαρές περιπτώσεις.

Δεν υπάρχει εγκεκριμένη ειδική αντιική θεραπεία για λοιμώξεις από ορθοχανταϊούς στην Ευρώπη. Η θεραπεία είναι κυρίως υποστηρικτική. Για το HFRS, αυτό μπορεί να περιλαμβάνει προσεκτική διαχείριση υγρών, υποστήριξη της αρτηριακής πίεσης και αιμοκάθαρση (εάν η νεφρική βλάβη είναι σοβαρή). Το ECDC σημειώνει ότι οι σοβαρές περιπτώσεις με σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας ή σοβαρή οξεία νεφρική βλάβη μπορεί να απαιτούν μηχανικό αερισμό και συνεχή θεραπεία υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας.

Για το σύνδρομο HPS/HCPS, το οποίο είναι πιο χαρακτηριστικό της Αμερικής και σχετίζεται με τον ιό των Άνδεων, το CDC δηλώνει ότι δεν υπάρχει ειδική θεραπεία και ότι οι ύποπτες περιπτώσεις απαιτούν επείγουσα ιατρική περίθαλψη, κατά προτίμηση σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Η φροντίδα μπορεί να περιλαμβάνει οξυγόνο, αερισμό, προσεκτική χορήγηση υγρών και καρδιακή παρακολούθηση.

Πώς προστατευόμαστε από χανταϊούς στην Ευρώπη

Για τους χανταϊούς Puumala και Dobrava, η πρόληψη είναι κυρίως περιβαλλοντική. Τα πιο σημαντικά μέτρα είναι:

• Αποφύγετε την ανάδευση σκόνης σε καμπίνες, υπόστεγα, υπόγεια ή αποθηκευτικούς χώρους που έχουν μολυνθεί από τρωκτικά
• Αερίστε τους κλειστούς χώρους πριν από τον καθαρισμό
• Χρησιμοποιήστε μεθόδους υγρού καθαρισμού και απολυμαντικά αντί για στεγνό σκούπισμα
• Να φοράτε γάντια και, όταν ο κίνδυνος έκθεσης είναι υψηλός, προστατευτική μάσκα
• Σφραγίστε τα σημεία εισόδου τρωκτικών σε σπίτια και χώρους αποθήκευσης
• Αποθηκεύστε τα τρόφιμα με ασφάλεια
• Αφαιρέστε τυχόν φωλιές τρωκτικών με ασφάλεια
• Μειώστε τους βιότοπους τρωκτικών γύρω από σπίτια, αγροκτήματα και καμπίνες

Το ECDC συνοψίζει την πρόληψη ως έλεγχο των τρωκτικών, αποφυγή επαφής με περιττώματα τρωκτικών και ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε μολυσμένη από ιό σκόνη. Συνιστά επίσης τον καθαρισμό των μολυσμένων περιοχών με απολυμαντικά, αερισμό των δωματίων πριν από την είσοδο και χρήση γαντιών και μασκών για την μείωση της έκθεσης.

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί ένα άτομο με τον ιό Puumala να μολύνει άλλα μέλη στο ίδιο σπίτι;

Τα τρέχοντα στοιχεία δεν δείχνουν συνηθισμένη εξάπλωση του ιού Puumala από άτομο σε άτομο. Εάν αρρωστήσουν πολλά μέλη της οικογένειας, η πιο πιθανή εξήγηση είναι η κοινή έκθεση στο ίδιο περιβάλλον μολυσμένο με τρωκτικά.

Υπάρχουν εμβόλια για τους ευρωπαϊκούς χανταϊούς Puumala και Dobrava;

Σύμφωνα με το ECDC, δεν υπάρχει επί του παρόντος εγκεκριμένο εμβόλιο κατά της λοίμωξης από ορθοχανταϊό στην ΕΕ. Συνεπώς, η πρόληψη εξαρτάται από την αποφυγή της έκθεσης σε τρωκτικά και την έγκαιρη αναγνώριση της ασθένειας.

Συμπέρασμα

Ο χανταϊός δεν είναι μία ασθένεια με ένα μόνο πρότυπο μετάδοσης. Η κρίσιμη διάκριση είναι μεταξύ της μετάδοσης από τρωκτικό σε άνθρωπο, η οποία είναι η συνήθης οδός παγκοσμίως, και της καταγεγραμμένης μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, την οποία τα τρέχοντα στοιχεία συνδέουν κυρίως με τον χανταϊό των Άνδεων στη Νότια Αμερική.

Για την Ευρώπη και τα Βαλκάνια, η κύρια ανησυχία είναι διαφορετική. Οι ιοί Puumala και Dobrava είναι σημαντικοί επειδή μπορούν να προκαλέσουν σύνδρομα αιμορραγικού πυρετού που σχετίζονται με νεφρική επιπλοκή. Ο Puumala είναι πιο συχνός και συνήθως ηπιότερος ευρωπαϊκός χανταϊός. Ο Dobrava είναι λιγότερο συχνός, αλλά μπορεί να είναι πιο σοβαρός.

Η έξαρση χανταϊού στο κρουαζιερόπλοιο έδειξε γιατί τα διεθνή συστήματα υγείας πρέπει να ανταποκρίνονται γρήγορα όταν εμφανίζεται χανταϊός σε περιορισμένο ταξιδιωτικό περιβάλλον. Αλλά έδειξε επίσης γιατί η ακρίβεια έχει σημασία: η αντίδραση της δημόσιας υγείας στον ιό των Άνδεων δεν είναι η ίδια με την αντίδραση στον Puumala ή τον Dobrava. Στην Ευρώπη, το πραγματικό μήνυμα πρόληψης παραμένει επικεντρωμένο στην καταπολέμηση των τρωκτικών, στον ασφαλή καθαρισμό, στην έγκαιρη διάγνωση και στην προσεκτική κλινική φροντίδα, όχι στον φόβο της εξάπλωσης από άτομο σε άτομο.

Πηγές:
ecdc.europa.eu (1)
frontiersin.org
ecdc.europa.eu (2)
cdc.gov (1)
who.int
cdc.gov (2)

Διαβάστε επίσης