Τι έδειξαν μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης στους σταθμούς Μετρό της Αθήνας – Επιπτώσεις υγείας

Μια πρόσφατη έρευνα του Πανελληνίου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) βρήκε αυξημένες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε τρεις κεντρικούς σταθμούς του Μετρό της Αθήνας, με το υψηλότερο φορτίο να εντοπίζεται γενικά στις υπόγειες πλατφόρμες. Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι ένα ταξίδι με το μετρό είναι επικίνδυνο για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, αλλά εγείρουν ανησυχία για την επαναλαμβανόμενη έκθεση, τον κακό αερισμό και τον κίνδυνο για τους ευάλωτους επιβάτες.

Οι μετρήσεις ελήφθησαν στις 11 Ιουνίου 2026 στους σταθμούς Πανόρμου, Μεγάρου Μουσικής και Μοναστηράκι, σε τρεις περιοχές: εξόδους, αίθουσες εισιτηρίων και πλατφόρμες.

Τι βρήκαν οι επιτόπιες μετρήσεις του ΠΑΚΟΕ στο μετρό της Αθήνας

Το ΠΑΚΟΕ ανέφερε αυξημένα επίπεδα λεπτών και μεγαλύτερων σωματιδίων, διοξειδίου του άνθρακα, φορμαλδεΰδης και πτητικών οργανικών ενώσεων σε αρκετές περιοχές των σταθμών. Οι πλατφόρμες ήταν σταθερά οι πιο μολυσμένες τοποθεσίες, ενώ οι έξοδοι ήταν γενικά σε πιο καλή κατάσταση.

Τα συγκριτικά όρια όπως τα όρισε το ΠΑΚΟΕ ήταν:

• 5 μg/m³ για σωματίδια PM2.5
• 50 μg/m³ για σωματίδια PM10
• 0,02 mg/m³ για φορμαλδεΰδη (HCHO)
• 0,31 mg/m³ για συνολικές πτητικές οργανικές ενώσεις (TVOC) και
• 400 ppm για CO2

Οι πιο εντυπωσιακές υπερβάσεις αφορούσαν τις μετρήσεις για PM2.5, PM10, φορμαλδεΰδη και CO2.

0103

0203

0303

Δείτε την πλήρη έκθεση του ΠΑΚΟΕ:

Γιατί οι πλατφόρμες του Μετρό είναι συχνά πιο μολυσμένες;

Οι υπόγειες πλατφόρμες του μετρό μπορούν να παγιδεύσουν σωματίδια επειδή είναι κλειστές, γεμάτες κόσμο και επηρεάζονται από την κίνηση των τρένων. Η σκόνη μπορεί να προέρχεται από τον εξωτερικό αέρα, την κίνηση των επιβατών, τη σκόνη από τις σήραγγες, τη φθορά των τροχών και των σιδηροτροχιών, τα συστήματα πέδησης και την επαναιώρηση σωματιδίων που έχουν ήδη καθίσει σε επιφάνειες.

Το υψηλό CO2 είναι επίσης σημαντικό, επειδή υποδηλώνει ανεπαρκή αερισμό σε σχέση με τον αριθμό των ατόμων στην πλατφόρμα. Το CO2 στα αναφερόμενα επίπεδα δεν είναι το ίδιο με την έκθεση σε δηλητηριώδη αέρια, αλλά μπορεί να σηματοδοτεί μπαγιάτικο αέρα και συσσώρευση άλλων ρύπων.

Ποιες επιπτώσεις στην υγεία μπορεί να προκαλέσει αυτός ο τύπος ατμοσφαιρικής ρύπανσης;

Τα λεπτά σωματίδια αποτελούν την κύρια ανησυχία για την υγεία. Τα PM2.5 μπορούν να φτάσουν βαθιά στους πνεύμονες και μπορεί να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, ενώ τα PM10 μπορούν να ερεθίσουν τους αεραγωγούς. Η βραχυπρόθεσμη έκθεση μπορεί να επιδεινώσει τον βήχα, τον συριγμό, το άσθμα, τη χρόνια βρογχίτιδα και τη δύσπνοια. Σε άτομα υψηλότερου κινδύνου, η ρύπανση από σωματίδια μπορεί επίσης να επιδεινώσει τις καρδιακές παθήσεις και να αυξήσει την πιθανότητα πόνου στο στήθος, ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού ή καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Η φορμαλδεΰδη μπορεί να ερεθίσει τα μάτια, την μύτη, τον λαιμό και τους αεραγωγούς. Άτομα με άσθμα ή ευαίσθητους αεραγωγούς μπορεί να αντιδράσουν πιο έντονα.

Η έκθεση σε TVOC εξαρτάται από τις συγκεκριμένες χημικές ουσίες που υπάρχουν, αλλά μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, πονοκέφαλο, ναυτία ή δυσφορία σε χώρους με κακό αερισμό.

Ποιος πρέπει να είναι πιο προσεκτικός;

Τα ευρήματα έχουν μεγαλύτερη σημασία για άτομα που περνούν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα ως εργαζόμενοι ή χρησιμοποιούν ως πολίτες το Μετρό καθημερινά. Οι ομάδες υψηλότερου κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Άτομα με άσθμα, ΧΑΠ και χρόνια βρογχίτιδα
• Άτομα με καρδιακή νόσο ή προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο
• Ηλικιωμένους ενήλικες
• Εγκύους
• Παιδιά
• Άτομα με σοβαρές αλλεργίες ή ευαίσθητους αεραγωγούς
• Εργαζόμενους στο Μετρό με παρατεταμένη έκθεση στα υπόγεια επίπεδα των σταθμών

Αυτές οι ομάδες θα πρέπει να δίνουν προσοχή σε συμπτώματα όπως:

• σφίξιμο στο στήθος
• συριγμό
• βήχα
• δύσπνοια
• ερεθισμό των ματιών
• ζάλη
• ασυνήθιστη κόπωση

Πώς μπορούν οι επιβάτες να μειώσουν την έκθεση;

Οι επιβάτες δεν μπορούν να ελέγξουν τον αερισμό του σταθμού, αλλά μπορούν να μειώσουν την έκθεσή τους σε κακό αέρα σε στιγμές υψηλού κινδύνου.

Χρήσιμα βήματα:

• Μειώστε τον χρόνο σας αναμονής στις πλατφόρμες
• Περιμένετε σε καλύτερα αεριζόμενους χώρους, όταν είναι δυνατόν
• Αποφύγετε να στέκεστε κοντά σε ανοίγματα σήραγγας ή σκονισμένες περιοχές
• Χρησιμοποιήστε μια καλά εφαρμοστή μάσκα υψηλής διήθησης εάν είστε ευάλωτοι ή έχετε συμπτώματα
• Να έχετε διαθέσιμα φάρμακα για το άσθμα ή την καρδιά, εάν σας έχουν συνταγογραφηθεί
• Ζητήστε ιατρική συμβουλή εάν οι μετακινήσεις με το Μετρό προκαλούν επανειλημμένα αναπνευστικά ή θωρακικά συμπτώματα

Συμπέρασμα

Τα ευρήματα της έρευνας του ΠΑΚΟΕ υποδηλώνουν ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση σε ορισμένους κεντρικούς σταθμούς του μετρό της Αθήνας, ειδικά στις πλατφόρμες, μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερη από την επιθυμητή. Οι κύριες ανησυχίες για την υγεία είναι τα λεπτά σωματίδια, η φορμαλδεΰδη και τα σημάδια κακού αερισμού.

Για τους περισσότερους οι σύντομες μετακινήσεις είναι απίθανο να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη. Αλλά για τους καθημερινούς χρήστες και τους εργαζόμενους στο Μετρό καθώς και για τα άτομα με πνευμονικές ή καρδιακές παθήσεις, η μείωση του χρόνου στις πλατφόρμες και η βελτίωση της ποιότητας του αέρα των σταθμών θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως προτεραιότητα δημόσιας υγείας.

Πηγές:
pakoe.gr
epa.gov (1)
who.int
cdc.gov
epa.gov (2)