Γιατί δεν πρέπει να αφήνουμε πλαστικά μπουκάλια στον ήλιο
Ειδικοί που μελετούν τις συσκευασίες τροφίμων έχουν διαπιστώσει ότι τα πλαστικά μπουκάλια «αντιδρούν» όταν εκτίθενται στη ζέστη και το ηλιακό φως
Καθώς το καλοκαίρι έχει μπει για τα καλά, και οι ημέρες γίνονται όλο και πιο ζεστές, όπου και αν πάμε κουβαλάμε μαζί μας ένα παγωμένο πλαστικό μπουκάλι με νερό.
Μπορεί να μας φαίνεται ότι είναι μια καλή πηγή «δροσιάς», αλλά τα τελευταία χρόνια, έχουν εντοπιστεί μικροπλαστικά σε αυτά τα μπουκάλια εμφιαλωμένου νερού.
Ειδικοί που μελετούν τις συσκευασίες τροφίμων έχουν διαπιστώσει ότι αυτά τα μπουκάλια «αντιδρούν» όταν εκτίθενται στη ζέστη και το ηλιακό φως. Σύμφωνα με τους ίδιους, όταν ένα μπουκάλι «κάθεται» στον ήλιο, ουσίες που περιέχονται στο πλαστικό —συμπεριλαμβανομένου του αντιμονίου, το οποίο χρησιμοποιείται ως καταλύτης στην παραγωγή πλαστικού— μπορούν να μεταφερθούν στα υγρά που αποθηκεύονται μέσα σε αυτά.
«Υπάρχει μία άμεση σχέση ανάμεσα στον ρυθμό απελευθέρωσης αυτών των ουσιών και στην θερμοκρασία», λέει η Μπιρτζίτ Γκόικε από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Food Packaging Forum, επικαλούμενη μια μελέτη του 2008, μιλώντας στο περιοδικό TIME. Άλλες ουσίες, όπως η δισφαινόλη Α (BPA), έχουν επίσης ανιχνευθεί να απελευθερώνονται σε ορισμένα πλαστικά μπουκάλια καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται.
«Δεν θα έπρεπε (σ.σ. αυτές οι ουσίες) να βρίσκονται εκεί, αλλά συνεχώς τις βρίσκουμε», λέει η Όλγουεν Μάρτιν, αναπληρώτρια καθηγήτρια υγείας και περιβάλλοντος στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου, μιλώντας στο περιοδικό.
Για αυτούς και άλλους λόγους, οι ειδικοί προειδοποιούν να μην αφήνουμε τα πλαστικά μπουκάλια νερού στον ήλιο και να μην τα αφήνουμε σε περιβάλλοντα που σημειώνονται υψηλές θερμοκρασίες.
Από τι είναι κατασκευασμένα τα πλαστικά μπουκάλια;
Πολλά πλαστικά μπουκάλια μίας χρήσης κατασκευάζονται από πολυαιθυλένιο τερεφθαλικό (PET), ένα βασικό υλικό που χρησιμοποιείται στα συσκευασμένα ποτά και ένα από τα λίγα πλαστικά που μπορεί να ανακυκλωθεί.
Ωστόσο, τα μπουκάλια αυτά δεν αποτελούνται μόνο από αυτό το πλαστικό πολυμερές, λέει η Ελένη Ιακωβίδου, ανώτερη λέκτορας περιβαλλοντικής διαχείρισης στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου, μιλώντας στο περιοδικό.
Σε μια μελέτη του 2022, η ίδια και οι συνεργάτες της εξέτασαν πλαστικά μπουκάλια που είναι κατασκευασμένα από PET για να βρουν τι θα μπορούσε να διαχέεται στα ποτά που βρίσκονται στο εσωτερικό του.
«Αρχίσαμε να παρατηρούμε τις ουσίες και τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονταν», είπε.
Τα ευρήματά τους ήταν ανησυχητικά.
Όπως και η Ιακωβίδου με την ομάδα της, έτσι πολλές ακόμη ερευνητικές ομάδες έχουν παρατηρήσει ότι όταν τα πλαστικά μπουκάλια εκτίθενται σε ηλιακό φως, απελευθερώνουν διάφορες ουσίες, οι οποίες εκχέονται μέσα στο υγρό. Οι ομάδες σημείωσαν ότι οι ποσότητες των ουσιών μπορεί να ποικίλλουν, ενώ οι επιπτώσεις στην υγεία ενός ανθρώπου δεν έχουν γίνει ακόμη σαφείς.
Αυτές οι ομάδες εξέτασαν συγκεκριμένα τις επιδράσεις που έχει η θερμοκρασία στην απελευθέρωση των ουσιών και παρατήρησαν ότι σε πολλές θερμότερες περιοχές του κόσμου, μέχρι και το νερό της βρύσης δεν είναι ασφαλές.
«Η πραγματικότητα είναι ότι δεν πρέπει να εκθέτουμε τα μπουκάλια PET σε υψηλές θερμοκρασίες και σε ηλιακό φως», λέει η Ιακωβίδου. Όταν βρίσκονται σε τέτοιες συνθήκες, σύμφωνα με την ίδια, το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένα, γίνεται ασταθές.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην υγεία μας από την κατανάλωση νερού από ζεστά πλαστικά μπουκάλια;
Με την πάροδο των ετών, ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι μια μεγάλη ποικιλία χημικών ουσιών, διαφόρων ποσοτήτων, μεταφέρεται από τα πλαστικά μπουκάλια μίας χρήσης στα τρόφιμα ή τα ποτά που περιέχουν. Ορισμένες από αυτές τις χημικές ουσίες, όπως οι φθαλικοί εστέρες, είναι γνωστό ότι είναι επιβλαβείς για την υγεία, ενώ άλλες είναι ακόμη άγνωστο τι μπορεί να προκαλέσουν.
«Δεν διαθέτουμε αρκετά στοιχεία για να γνωρίζουμε τι μπορούν να προκαλέσουν αυτές οι χημικές ουσίες στον ανθρώπινο οργανισμό», λέει η Ιακωβίδου. «Υπάρχει επίσης μια "συνεργατική" σχέση αυτών των χημικών ουσιών με άλλες στις οποίες εκτιθόμαστε, οπότε δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς ποιες είναι οι συγκεκριμένες επιπτώσεις στην υγεία μας».
Καθώς η επιστήμη εξελίσσεται, ειδικοί αναφέρουν ότι περιορίζουν, όπου είναι δυνατόν, τη χρήση πλαστικών για τρόφιμα και ποτά — και ειδικά αποφεύγουν την ζέστη.
Κάποια τρόφιμα αλληλεπιδρούν διαφορετικά όταν έρχονται σε επαφή με πλαστικά, λέει η Μάρτιν, η οποία συνεργάστηκε με την Ιακωβίδου για την μελέτη.
«Για παράδειγμα, οι χυμοί ντομάτας ή φρούτων ευνοούν ορισμένες ενώσεις, με αποτέλεσμα να γίνεται η απελευθέρωση των ουσιών με την βοήθεια της θερμότητας», λέει.
Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος αποθήκευσης των μπουκαλιών νερού;
Τα πλαστικά μπουκάλια με νερό πρέπει να φυλάσσονται πάντα σε ένα δροσερό και σκοτεινό μέρος, λέει η Ιακωβίδου. Ωστόσο, σημειώνει, δεν είναι όλα τα σκοτεινά μέρη, δροσερά. «Ακόμη και στα ντουλάπια του σπιτιού μας, μπορεί να ανέβουν οι θερμοκρασίες και να ευνοηθούν αυτές οι ουσίες και στην συνέχεια να απελευθερωθούν», λέει.
Από την πλευρά της, η Διεθνής Ένωση Εμφιαλωμένου Νερού συμβουλεύει τους καταναλωτές να αποθηκεύουν το εμφιαλωμένο νερό σε θερμοκρασία δωματίου ή χαμηλότερη, μακριά από το άμεσο ηλιακό φως.
«Αν μπορούμε να αποφύγουμε να αφήνουμε πλαστικά δοχεία κάτω από τον καυτό ήλιο, ειδικά με τον καιρό που έχουμε αυτή τη στιγμή», λέει η Μάρτιν, «αυτό θα μας βοηθούσε όλους».
