Πώς αυτός ο ιός, που είμαστε φορείς σχεδόν όλοι, οδηγεί σε πολλαπλή σκλήρυνση
Οι βιολόγοι υποψιαζόταν εδώ και καιρό μια σύνδεση του ιού Epstein-Barr με την πολλαπλή σκλήρυνση, αλλά ο υποκείμενος μηχανισμός ήταν ασαφής μέχρι τώρα.
Ο ιός Epstein-Barr (EBV) είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους ανθρώπινους ιούς. Οι περισσότεροι ενήλικες έχουν μολυνθεί, συχνά χωρίς καν να το γνωρίζουν. Μια νέα μελέτη προσφέρει τώρα μια σαφέστερη εξήγηση για το πώς αυτός ο κοινός ιός μπορεί να συμβάλλει στην πρόκληση πολλαπλής σκλήρυνσης σε άτομα που είναι βιολογικά ευάλωτα.
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι η λοίμωξη από EBV είναι αρκετή για να προκαλέσει πολλαπλή σκλήρυνση. Υποδηλώνει ότι, σε ορισμένα άτομα, η ανοσολογική απόκριση στον EBV μπορεί να γίνει μέρος της διαδικασίας που προκαλεί αυτοάνοση βλάβη στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένας τύπος ανοσοκυττάρων, που ονομάζονται CD4+ Τ, αντέδρασαν έντονα σε συγκεκριμένες πρωτεΐνες του EBV σε άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση. Αυτές οι πρωτεΐνες εμφανίζονται κατά την ύστερη φάση του ιού, όταν ο EBV παράγει ιικά σωματίδια.
Αυτή η ανοσολογική απόκριση ήταν υψηλότερη σε άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση που δεν είχαν λάβει θεραπεία απ' ό,τι σε υγιείς συμμετέχοντες. Επίσης, μειώθηκε μετά τη θεραπεία με αντι-CD20, μια θεραπεία που εξαντλεί τα Β-κύτταρα και χρησιμοποιείται ήδη στη φροντίδα της πολλαπλής σκλήρυνσης.
Αυτό έχει σημασία επειδή ο ιός EBV "κρύβεται" κυρίως μέσα στα Β-κύτταρα. Η μελέτη υποδηλώνει ότι τα μολυσμένα Β κύτταρα μπορεί να βοηθήσουν στην παρουσίαση υλικού EBV στα CD4+ Τ κύτταρα, διατηρώντας ενεργή μια ανώμαλη ανοσολογική απόκριση.
Γιατί συνδέεται ο ιός EBV με την πολλαπλή σκλήρυνση;
Ο ιός EBV είναι περισσότερο γνωστός ως ο ιός που προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση. Μετά την μόλυνση, συνήθως παραμένει αδρανής στο σώμα εφ' όρου ζωής.
Προηγούμενη έρευνα έχει δείξει ότι η λοίμωξη από EBV συμβαίνει σχεδόν πάντα πριν από την ανάπτυξη της πολλαπλής σκλήρυνσης. Αλλά το ερώτημα που έλειπε ήταν πώς ένας ιός που φέρουν οι περισσότεροι άνθρωποι θα μπορούσε να συμβάλει σε μια ασθένεια, που αναπτύσσει μόνο μια πολύ μικρή μειοψηφία.
Αυτή η νέα μελέτη δίνει μια πιθανή απάντηση: το πρόβλημα μπορεί να μην είναι απλώς η παρουσία EBV στον οργανισμό, αλλά το πώς το ανοσοποιητικό σύστημα ενός ατόμου αντιδρά στον EBV με την πάροδο του χρόνου.
Πώς θα μπορούσε αυτό να προκαλέσει πολλαπλή σκλήρυνση;
Η πολλαπλή σκλήρυνση εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα λανθασμένα επιτίθεται στην μυελίνη, την προστατευτική επικάλυψη γύρω από τις νευρικές ίνες στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτό μπορεί να διαταράξει τη νευρική σηματοδότηση και να προκαλέσει συμπτώματα όπως προβλήματα όρασης, μούδιασμα, αδυναμία, προβλήματα ισορροπίας, κόπωση και προβλήματα ουροδόχου κύστης.
Τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν μια αλυσίδα γεγονότων:
- ο ιός EBV παραμένει στα Β-κύτταρα
- οι πρωτεΐνες που σχετίζονται με τον EBV διεγείρουν τα CD4+ Τ-κύτταρα
- αυτή η ανοσοποιητική ενεργοποίηση τροφοδοτεί το αυτοάνοσο περιβάλλον, που παρατηρείται στην πολλαπλή σκλήρυνση
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι αυτά τα Τ-κύτταρα από μόνα τους προκαλούν αλλοιώσεις στην πολλαπλή σκλήρυνση. Ανέλυσε τις ανοσολογικές αποκρίσεις στο αίμα, όχι απευθείας μέσα στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Αλλά δίνει στους ερευνητές μια πιο “μετρήσιμη” οδό, για να διερευνήσουν.
Γιατί έχει σημασία η θεραπεία κατά του CD20;
Οι θεραπείες κατά του CD20 απομακρύνουν πολλά Β-κύτταρα από την κυκλοφορία. Στην πολλαπλή σκλήρυνση, αυτά τα φάρμακα μπορούν να μειώσουν τις υποτροπές και τη δραστηριότητα της νόσου.
Στη μελέτη, η θεραπεία κατά του CD20 μείωσε επίσης τις ειδικές για τον EBV αποκρίσεις των CD4+ Τ-κυττάρων. Αυτό υποστηρίζει την ιδέα ότι τα Β-κύτταρα μπορεί να τροφοδοτούν το ανοσοποιητικό σήμα που προκαλείται από τον EBV.
Έτσι πιθανώς να εξηγείται το γιατί οι θεραπείες Β-κυττάρων λειτουργούν στην πολλαπλή σκλήρυνση και γιατί οι μελλοντικές θεραπείες μπορεί να επικεντρωθούν πιο άμεσα στον EBV, όπως εμβόλια, αντιικά και ανοσοθεραπείες.
Αλλάζει αυτό τη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης σήμερα;
Όχι. Τα άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση δεν πρέπει να αλλάξουν τη θεραπεία μόνο με βάση αυτήν την μελέτη. Η τρέχουσα φροντίδα της νόσου εξακολουθεί να εξαρτάται από τον τύπο, τη δραστηριότητα υποτροπής, τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας, τα συμπτώματα, τον κίνδυνο αναπηρίας και την ασφάλεια των φαρμάκων.
Η μελέτη είναι σημαντική, επειδή μπορεί να καθοδηγήσει μελλοντικές θεραπείες. Ωστόσο, οι θεραπείες πολλαπλής σκλήρυνσης που στοχεύουν στον EBV χρειάζονται ακόμη κλινικές δοκιμές, για να αποδειχθεί ότι είναι ασφαλείς και αποτελεσματικές.
Συχνές Ερωτήσεις
Εάν σχεδόν όλοι έχουν EBV, γιατί μόνο ένας μικρός αριθμός αναπτύσσει πολλαπλή σκλήρυνση;
Ο EBV φαίνεται να είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου, αλλά όχι ολόκληρη η εξήγηση. Η γενετική, η ανοσολογική ρύθμιση, η βιταμίνη D, το κάπνισμα, η παιδική παχυσαρκία και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν ποιος γίνεται ευάλωτος.
Μπορεί μια εξέταση αίματος για EBV να προβλέψει τη πολλαπλή σκλήρυνση;
Όχι. Οι περισσότεροι ενήλικες βγαίνουν θετικοί σε προηγούμενη λοίμωξη από EBV, επομένως ένα θετικό αποτέλεσμα δεν είναι χρήσιμο από μόνο του για την πρόβλεψη της πολλαπλής σκλήρυνσης. Η εξέταση μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα, αλλά δεν αποτελεί εργαλείο ελέγχου για το ευρύ κοινό.
Μπορεί ένα εμβόλιο κατά του EBV να αποτρέψει την πολλαπλή σκλήρυνση;
Πιθανώς, αλλά αυτό παραμένει αναπόδεικτο. Εάν ο ιός EBV αποτελεί βασικό παράγοντα ενεργοποίησης, ο εμβολιασμός θα μπορούσε κάποια μέρα να μειώσει τον κίνδυνο πολλαπλής σκλήρυνσης. Οι ερευνητές χρειάζονται ακόμη δοκιμές, που να δείχνουν ότι ένα εμβόλιο κατά του EBV αποτρέπει την μόλυνση ή αλλάζει τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της πολλαπλής σκλήρυνσης.
Πρέπει τα άτομα που είχαν μονοπυρήνωση να ανησυχούν για πολλαπλή σκλήρυνση;
Όχι. Η λοιμώδης μονοπυρήνωση έχει συνδεθεί με υψηλότερο κίνδυνο πολλαπλής σκλήρυνσης, αλλά τα περισσότερα άτομα που είχαν μονοπυρήνωση δεν αναπτύσσουν ποτέ πολλαπλή σκλήρυνση. Εντούτοις, τυχόν νέα νευρολογικά συμπτώματα, όπως απώλεια όρασης, επίμονο μούδιασμα, αδυναμία ή προβλήματα ισορροπίας, θα πρέπει να αξιολογούνται από γιατρό.
Συμπέρασμα
Νέα μελέτη ενισχύει τη βιολογική σύνδεση μεταξύ του ιού Epstein-Barr και της πολλαπλής σκλήρυνσης, δείχνοντας πώς ο ιός Epstein-Barr μπορεί να επιδράσει σε ανοσοκύτταρα, που εμπλέκονται στη δραστηριότητα της πολλαπλής σκλήρυνσης. Υποδηλώνει ότι τα μολυσμένα Β-κύτταρα και τα CD4+ Τ-κύτταρα που αντιδρούν στον EBV πιθανώς διατηρούν ενεργή τη νόσο σε ευάλωτα άτομα.
Ο ιός EBV είναι συχνός, η πολλαπλή σκλήρυνση εξακολουθεί να είναι ασυνήθιστη και το εύρημα δεν δικαιολογεί πανικό ή τακτικές εξετάσεις για τον ιό EBV. Η πραγματική του αξία είναι επιστημονική και κλινική: μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να σχεδιάσουν καλύτερες στρατηγικές, που στοχεύουν στον ιό EBV για την πρόληψη ή τη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης στο μέλλον.
Πηγές:
