Επιστήμονες έφτιαξαν για πρώτη φορά ιούς που δεν υπάρχουν στη φύση με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης
Ως εξέλιξη-ορόσημο χαρακτηρίζεται η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο Science
Snapshot
- Αμερικανοί ερευνητές δημιούργησαν για πρώτη φορά 16 λειτουργικούς ιούς βακτηριοφάγους με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
- Οι νέοι ιοί κατάφεραν να σκοτώσουν ανθεκτικά μικρόβια E-coli σε εργαστηριακές δοκιμές, υποδεικνύοντας δυνατότητες για νέες θεραπείες.
- Η μελέτη εγείρει σημαντικά ζητήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας, με ερευνητές να καλούν σε αυστηρή εποπτεία από ειδικούς ασφαλείας.
Αμερικανοί ερευνητές δημιούργησαν για πρώτη φορά ιούς με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, επιτυγχάνοντας ένα ορόσημο που μπορεί να οδηγήσει στην ανακάλυψη νέων φαρμάκων. Την ίδια ώρα, μεγαλώνει η ανησυχία για πιθανή κακή χρήση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας.
Οι 16 ιοί που έφτιαξαν οι επιστήμονες, δεν υπάρχουν στη φύση και ανήκουν στο είδος των βακτηριοφάγων. Οι βακτηριοφάγοι έχουν την ικανότητα να στοχεύουν στα βακτήρια και χρησιμοποιούνται ως θεραπεία σε επίμονες λοιμώξεις. Σε εργαστηριακές δοκιμές, ένα κοκτέιλ ιών οι οποίοι σχεδιάστηκαν με τεχνητή νοημοσύνη, σκότωσε μικρόβια E-coli που ήταν ανθεκτικά στους φυσικούς βακτηριοφάγους.
Η σχετική δημοσίευση έγινε την Πέμπτη (06/08/2026) στο επιστημονικό περιοδικό Science. Η επιστημονική ομάδα απαρτίζεται από ερευνητές του Στάνφορντ, του Χάρβαρντ και του ΜΙΤ. Οι ερευνητές πήραν ως βάση τον τύπο του βακτηριοφάγου για να δημιουργήσουν με Τεχνητή Νοημοσύνη χιλιάδες γονιδιώματα ιών. Στη συνέχεια, συνέθεσαν περίπου 300 από αυτά και τα εξέτασαν σε εργαστηριακές συνθήκες. Από αυτή τη διαδικασία, προέκυψαν 16 «λειτουργικοί» ιοί, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης.
«Η προσέγγισή μας διευρύνει τις δυνατότητες της συνθετικής γονιδιωματικής, συμπληρώνοντας μεθόδους όπως η κατευθυνόμενη εξέλιξη και η λογική μηχανική. Παράλληλα, χαράσσει μια πορεία για την ανάπτυξη προσαρμοστικών και ανθεκτικών θεραπειών με βακτηριοφάγους απέναντι σε ταχέως εξελισσόμενα παθογόνα και θέτει τα θεμέλια για τον παραγωγικό σχεδιασμό μεγαλύτερων και πιο σύνθετων γονιδιωμάτων», έγραψαν οι ερευνητές στο περιοδικό Science.
Ζητήματα βιοασφάλειας
Πέρα όμως από τα πιθανά οφέλη, οι ερευνητές σημείωσαν ότι η μελέτη εγείρει «σημαντικά ζητήματα βιοασφάλειας, βιοπεριορισμού και βιοπροστασίας» και προέτρεψαν όλους όσοι σχεδιάζουν ολόκληρα γονιδιώματα να «συμβουλεύονται τόσο ειδικούς σε θέματα ασφάλειας όσο και ειδικούς σε θέματα προστασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου».
Σε συνοδευτικό άρθρο, ο καθηγητής Tom Inglesby και ο δρ Moritz Hanke από το Κέντρο Ασφάλειας της Υγείας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη, υπερτόνισαν αυτή την προειδοποίηση, αναφέροντας: «Παρότι η εξέλιξη αυτή είναι πολλά υποσχόμενη για εφαρμογές στις βιοεπιστήμες, εγείρει επίσης επείγοντα ζητήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας. Η δυνατότητα δημιουργίας ιικών γονιδιωμάτων με τη χρήση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (generative AI) πλέον υπάρχει. Όμως, το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την ασφαλή αξιοποίησή της, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί».
Ο Tom Ellis, καθηγητής συνθετικής γονιδιωματικής μηχανικής στο πανεπιστήμιο Imperial του Λονδίνου, δήλωσε στην εφημερίδα Guardian ότι τα αποτελέσματα της μελέτης είναι εντυπωσιακά. Την ίδια ώρα, όμως, αποκαλύπτουν πόσο δύσκολη θα είναι η δημιουργία πιο πολύπλοκων γονιδιωμάτων.
Σύμφωνα με τον Ellis, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που έχει εκπαιδευτεί στον γενετικό κώδικα επικίνδυνων παθογόνων, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον σχεδιασμό πιο επιβλαβών ιών. Ωστόσο, ο έλεγχος της πρόσβασης στα γενετικά δεδομένα και η επιβολή περιορισμών στη σύνθεση γονιδιωμάτων που εμφανίζουν επικίνδυνα χαρακτηριστικά, θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση αυτού του κινδύνου. «Οι κυβερνήσεις ήδη εργάζονται εντατικά προς αυτή την κατεύθυνση», πρόσθεσε.
«Όμως, ειλικρινά, είναι υπερβολή να μιλάμε για απειλή από τον πλήρη σχεδιασμό και τη σύνθεση του γονιδιώματος ενός ιού ή ενός βακτηρίου μέσω τεχνητής νοημοσύνης, αν λάβουμε υπόψη ότι είναι πολύ ευκολότερο και πολύ πιθανότερο να αποτελέσει πραγματική απειλή, η λήψη ήδη υπαρχόντων παθογόνων και η εισαγωγή σε αυτά μεταλλάξεων που προσδίδουν νέες ή ενισχυμένες λειτουργίες στα γονιδιώματά τους» κατέληξε.
(Με πληροφορίες από Guardian, Al Jazeera)
